Audioa editatzeko baliabideak
Irudi edizioa aipatzen bada ordenagailu erabiltzaile askori etortzen zaie burura aplikazioren bat beren irudiak aldatzeko era batean edo bestean. Audioaren kasuan, ordea, ez dira irudien kasuan bezain ezagunak norberaren audioak, abestiak edo soinuak aldatzea eta kudeatzea ahalbidetzen duten aplikazioak.
Hala ere, askotan erabilgarria izan daiteke audioa editatzea. Adibide erraz bat izan daiteke moztea abesti baten zati bat sakelako telefonoan jotzeko deiak jasotzen direnean. Beste kasu batzuetan, audio formatu aldaketa bat egin behar da audioa formatu berezi batean dagoelako eta audio erreproduzigailua ez duelako irakurtzen. Edo besterik gabe audioari efektu bereziak aplikatu nahi zaizkio, ahotsa deformatu, isiluneak txertatu, eta abar.
Audio digitala
Ordenagailuek soinu txartel bat edo gehiago izaten dute. Ordenagailuko oinarri-plakan bertan sartuta egon daiteke edo aparteko soinu txartela izan daiteke. Hala, bada, soinu txartel honen xede nagusietako bat bihurgailu analogiko-digitalaren papera betetzea da. Alegia, ordenagailura heltzen diren soinuak, mikrofonotik edo bestelako sarrera batetik, seinale analogikoak dira eta ordenagailuak prozesatu ahal izateko seinale digital bihurtu behar dira. Alderantziz, ordenagailutik ateratzen diren audioak seinale digitalak dira, eta seinale analogiko bihurtu behar dira bozgorailuetan edo entzungailuetan entzun ahal izateko. Sistema eragilea da gero soinu txarteletik audioa hartzen duena eta dagokion aplikazioari bidaltzen diona eta alderantziz.
Audio fitxategi motak
Bi audio fitxategi mota nagusi aurkitu ahal dira. Alde batetik Pulse Code Modulation (PCM) modukoak, fitxategi mota hauetan soinu uhinean egiten diren irakurketa guztiak gordetzen dira, WAV eta AIFF dira mota honetako fitxategi formatu ezagunetakoak. Beste alde batetik, fitxategi konprimituak egongo lirateke, hau da, algoritmo ezberdinen bitartez, fitxategi hauen tamaina txikitzea lortzen da, mp3 edo ogg, esaterako.
Audacity
Audacity audioa editatzeko aplikaziorik ezagunenetarikoa da, gainera, software librea, doakoa eta MS Windows, GNU/Linux zein Mac Os X sistema eragileetan erabil daiteke. Web gune honetan jaitsi daiteke erabiltzaile bakoitzaren sistema eragileari dagokion bertsioa: http://audacity.sourceforge.net/download/. Webgune honetan http://wiki.audacityteam.org/wiki/Audacity_Wiki_Home_Page, ordea, aplikazioa erabiltzeko jarraipenak eta tutorialak aurkitu ahal dira, gainera wiki eran eta komunitateak elikatuta.
Audacityk mikrofonotik edo soinu txartelaren audio sarrerara konektatuta dagoen bestelako gailu batetik (minikatea edo musika tresna elektroniko bat, esaterako) audio bat grabatzea ahalbidetzen du . Bestela, ordenagailuan jada dagoen audio bat ireki daiteke aplikazioarekin, ondoren, kasu batean edo bestean, audioa edita daiteke edo formatu ezberdinetan gorde daiteke.
Eskaintzen dituen eragiketen artean audio hori moztea, beste audioren batekin nahastea, isiluneak txertatzea, formatuz aldatzea edo efektu ezberdinak aplikatzea daude. Efektuen artean, oihartzuna, kendu zarata, atzetik aurrera, errepikatzea, ekualizatzea, anplifikatzea eta beste hainbat daude.
Aplikazioa euskaratuta dago eta hemen aurkitu ahal da euskarazko tutorial bat: http://www.scribd.com/doc/15788404/Audacity-Oinarrizko-Tutoriala-Euskaraz.
Ardour
Ardour audioa editatzeko zein audioa eta MIDI grabatzeko beste aplikazio bat da, baina kasu honetan, Mac Os X eta GNU/Linux sistemetan baino ezin da erabili. Software librea ere bada eta debalde deskargatu daiteke orrialde honetatik: http://ardour.org/download. Hala ere, hortik, aplikazioa eskuratzeagatik ordaintzeko aukera ematen zaio erabiltzaileari proiektua garatzen jarraitu ahal izateko. Hau da aplikazioaren webgune orokorra: http://ardour.org/.
Beste audio editoreak
Audioak editatzeko beste aplikazio batzuk ere badaude, nola ez, Adoberen Adobe Audition http://www.adobe.com/special/products/audition/syntrillium.html edo Free Audio Editor MS Windows sistemetarako http://www.free-audio-editor.com.
Linux Live USB Creator, Lili USB Creator bezala ere ezagututa, MS Windowserako aplikazio bat da. Aplikazio honek USB memoria autoabiarazgarria GNU / Linux sistema barnean duena sortzea ahalbidetzen du. Horrela posiblea da eramatea USB memoria hori eta GNU/Linux sistema bat abiaraztea edozein ordenagailutatik. Beti ere, ordenagailuan hori egitea baimenduta baldin badago. Gainera, sistema eragile eramangarri honetan, Live CDetan ez bezala, konfigurazioa, laster-markak, kontaktuak edo erabiltzaileak nahi dituen aplikazioak zein dokumentuak gorde ahal ditu eta guzti hori edozein ordenagailutatik exekutatu.
Sei hilero bezala badago hemen Ubuntu 10.04, Ubuntu bertsio berria. Bertsio berri honi Lucid Lynx izena jarri diote Canonical entitateko kideek. Gainera, bertsio hau LTS da, alegia, “Long Term Support”. Horrek esan nahi du iraupen luzeko laguntza teknikoa duela. Horrenbestez, hiru urtez luzatuko da mantenua eta laguntza teknikoa mahaigaineko ordenagailuetarako eta bost urtez zerbitzarietarako.
Android sakelako telefonoetarako sistema eragile bat da eta 2007ko azaroan aurkeztu zenetik, joan da hedatzen eta interesa pizten bai telefono mugikorren fabrikatzaileengan zein erabiltzaileengan. Android software librea da eta bere ardura Open Handset Alliance erakundeak du. Open Handset Alliance Googlek bultzatutako partzuergo bat da eta partzuergo honetan estandar irekiekin konprometituta dauden hainbat entitatek parte hartzen dute, hardware, software zein telekomunikazio arlokoak, batik bat.
Shutter GNU/Linux sistemetan pantaila-argazkiak ateratzeko oso aplikazio interesgarria da. Shutter software librea da eta instalatu daiteke Ubuntu edo GNU/Linux sistemetan Synaptic-etik, Ubuntu Software Biltegitik edo edozein pakete kudeatzailetatik, shutter izeneko paketea bilatu eta instalatzeko markatu besterik ez da behar. Aukeratutako area bat, leiho bat edo pantaila osoaren argazkia ateratzea baimentzen du. Ondoren argazki pantaila hau editatu daiteke gainean marrazteko, elementu ezberdinak azpimarratzeko edo bertan idazteko edo argibideak jartzeko. Gero argazki hau gorde ahal da formatu ezberdinetan, jpg, png, bmp, gif, svg eta beste hainbatetan.
Helen OS da oraindik garapenean dagoen sistema eragile berri bat. Garatzaileen asmoa sistema eragile arina sortzea da eta prozesagailu askorekin erabilgarria da dagoeneko. Orain dela gutxi 0.4.2 bertsioa abiarazi dute eta oraingoz funtzionalitate handia ez duen arren, egitasmoaren jarraipena egin beharko da bilakaera ikusteko.
Samba, sare lokal batean, GNU/Linux sistemetan baliabide informatikoak partekatzeko sistema da. Sambaren bitartez, baliabide horiek, beste ordenagailuetan eskuragarri egongo lirateke. Gainera, ordenagailu horiek GNU/Linux, MS Windows edo Mac Os X sistema eragilea edukita, iritsi ahal izango dira era erraz batean baliabide horietara. Alegia, GNU/Linux duen ordenagailu batetik, karpetak, inprimagailuak eta bestelako baliabideak partekatu ahal dira sare lokalean beste ordenagailu batzuetatik eskuratu ahal izateko nahiz eta sistema eragile ezberdinak eduki.
Kalean dago jada Fennec, Firefox nabigatzailearen bertsioa sakelako telefonoetarako. Beraz, posiblea da jada nabigatzaile hau erabiltzea ordenagailuetan zein telefono mugikorretan. Nokia N 900 izan da ekartzen duen lehenengoa, baina laster batean, ziur-asko beste hainbat telefono mugikor batuko zaizkio.
Blogak sortzeko Wordpress aplikazioaren 2.9 bertsioa liberatua izan da eta beraz, software honen bitartez sortuta dauden blogetan eguneraketak burutu daitezke jada. Bertsio honen berrikuntzen artean, irudi editore bat dakar kudeaketa panelean bertan integratuta. Editore honek argazkiak moztea, biratzea edo tamainaz aldatzea baimentzen du esaterako. Zakarrontzi sistema bat ere gehitu dute ezabatutako sarrerak edo iradokizunak berreskuratu ahal izateko eta on-line webguneetatik bideoak txertatzeko era erosoagoa ere gehitu dute, horrelako zerbitzu ospetsuenekin bateragarria.
Irritsuenek badaukate dagoeneko eskuragarri Ubuntu Lucid Lynx GNU/Linux banaketaren lehenengo Alpha bertsioa, 10.04 Alpha 1 bertsioa alegia. Hala ere, bertsio hau garapen bertsioa da oraindik eta garatzaileei nahiz probatzaileei bereziki zuzenduta dago. Horrenbestez, ezin da ziurtatu bere egonkortasuna eta ez da komenigarria instalatzea probetarako ez den ordenagailu batean
KDE
GNOME
MacOsX-k Snow Leopard eta Microsoftek Windows 7 abiatu eta gero, Ubuntu-k ere bere bertsio berria plazaratzen du, Karmic Koala, Ubuntu 9.10 Desktop Edition, alegia. Bertsio berrian, diseinua berritu da, abio habiadura hobea dauka eta hobekuntzak egin dira 3G konexioetan eta multimedia erreprodukzioan.
Software libre aipatzen denean,GNU/Linux sistema eragilea burura etortzen da, eta jende askok beldurra dio sistema eragile berri bat erabiltzeari. Izan ere, aldaketa horrek, neurri batean iraultza bat suposatzen du edozein erabiltzailerentzat, ordenagailua erabiltzeko ohitura batzuk eta kontzeptu batzuk aldatu behar direlako. Honetaz gain, GNU/Linux sistema eragilea erabiltzea zaila delako iritzia hedatuta dago. Nahiz eta, apurka-apurka Ubuntu eta Kubuntu banaketak eskema hori hausten joan. Dena den, ez dago zertan aldatzerik ordenagailuaren sistema eragilea software eta aplikazio libreak erabiltzen hasteko enpresa, entitate edo norbanakoen ordenagailuetan. Erabiltzaile oro, jauzi handirik eman gabe, pixkanaka-pixkanaka, software libreaz kutsatzen joan daiteke bere ordenagailua, erabiltzen duen sistema eragilea erabiltzen jarraituta, MS Windows edo MacOSX esaterako.

