Google Activity zerbitzuaren bitartez erabiltzaileak Google kontuarekin egiten duen erabilerari buruzko estatistika sinple batzuk ikus ditzake. Estatistika hauek on-line kontsultatu ahal dira edo Google Activityk berak hilero bidaltzen duen mezu elektronikoaren bitartez, mezu honen bidalketa desgaitu daiteke zerbitzuaren konfigurazioan.

Zerbitzu hau erabiltzen hasteko, https://www.google.com/settings/activity webgunera joan behar da eta hor zerbitzua gaitutakoan erabiltzaileak emaila jasoko du, hortik aurrera hilero jasotzen dira txostenak emailez eta on-line kontsultatu daitezke estatistikak.

Eskaintzen diren datuak nahiko datu sinpleak dira, baina erabiltzaile edo enpresa batzuei erabilgarriak suerta lekizkioke. Eskainitako datuen artean hauek daude: erabiltzaileak Googlen saioa hasten dueneko nabigatzaileak eta sistema eragileak, Gmailen jasotako eta bidalitako mezu kopurua, kontaktu erabilienak, bilaketa kopuruak eta bilaketa kateak eta bilaketa motak, Latituderi buruzko datuak.

Zerbitzu honekin batera Google Dashboard (https://www.google.com/dashboard/) erabiliz gero, norberaren Google kontuari eta kontuaren erabilerari buruzko hainbat datu lor daitezke.

]]> http://zibergela.bitarlan.net/2012/04/25/google-activity-k-kontuarekin-egiten-den-aktibitatea-erakusten-du/feed/ 0 http://zibergela.bitarlan.net/2012/04/25/eldy-pertsona-nagusientzako-interfaze-grafikoa/ http://zibergela.bitarlan.net/2012/04/25/eldy-pertsona-nagusientzako-interfaze-grafikoa/#comments Wed, 25 Apr 2012 16:12:08 +0000 Jabi Asurmendi Sainz http://zibergela.bitarlan.net/?p=1037

Eldy pertsona nagusiengan pentsatuta garatuta dagoen interfaze grafikoa da. Software librea da, dohainik deskargatu daiteke eta hainbat sistema eragileetan erabil daiteke. Probatu nahi duenak helbide honetan deskarga dezake: http://www.eldy.eu/download-eldy/. Bertan, MS Windows XP, MS Windows Vista, MS Windows 7, Mac Os X eta GNU/Linux sistemetan erabiltzeko bertsio ezberdinak aurkituko dira.

Proiektuaren webgunea http://www.eldy.eu/ da eta hor, proiektuari buruzko informazioa, eta bideo demoak zein beste zehaztapen batzuk ikus daitezke. Webgunea, ingelesez eta italieraz besterik ez badago ere. Aplikazioa hizkuntza gehiagoz erabil daiteke, gazteleraz, frantsesez, ingelesez, italieraz, katalanez eta beste hainbatez. Euskaraz, oraindik ez dago.

Eldy irabazi-asmorik gabeko elkartea da eta haien oinarrizko helburuetariko bat pertsona nagusiak teknologia berrien munduan sartzea da. Proiektuak nazioarteko hainbat sari jaso ditu 2006an jaio zenetik Italian, Venezian, hain zuzen ere.

Instalazioa

Eldy aplikazioa Java-n garatuta dago eta azken bertsioa 2.3 da. Deskargatu eta sisteman instalatzea oso erraza da. Sei urratsetan burutzen da eta guztiz gidatua da. Sei urrats hauetan sistema erabiltzeko behar diren zehaztapen guztiak ematen dira: hizkuntza aukeraketa, izena ematea, posta elektronikoa. Posta elektronikoen kasuan, eldy.org zerbitzarian kontua sortzeko aukera ematen du, beraz, erabiltzaileak soilik aukeratu behar da izena eta pasahitza. Gero, ezarritako pasahitza gogoratzeko irtenbideak ere eskaintzen dizkio Eldyk erabiltzaileari. Instalazioaren amaieran aplikazioak ohartaraziko dio erabiltzaileari ondo instalatu den edo arazoren bat egon den instalazio prozesuan.

Mahaigaina

Behin instalatuta, mahaigainean 6 ikono handi baino ez dira agertuko: posta elektronikoa, internet, profila, solasaldiak, telebista eta baliabideak. Mahaigainaren goialdean, ixteko ikonoa eskuman eta laguntza ezkerrean aurkitu daiteke. Behealdean, data eta ordua agertzen dira.

Eldyren pantaila nagusiak Plaza du izena eta edozein aplikaziotan sartzen denean, beti agertuko da Plazara itzultzeko aukera.

Posta elektronikoa eta Internet

Aplikazioak ere era erraz eta eroso batean erabiltzeko prestatuta daude. Esate baterako, posta elektronikorako aplikazioan sartzen denean hiru funtzio besterik ez da agertuko: idatzi, irakurri eta kontaktuak. Posta elektronikoan ez da konfiguratu behar, instalazio prozesuan aukeratzen da erabiltzailea eta pasahitza. Eldyren zerbitzaria erabiliz gero, beraz, horrekin nahikoa da ezer beste ezer egin gabe posta erabili ahal izateko. Posta aplikazioan sartu behar gabe ere, Plazan, posta elektronikorako ikonoan erakusten da posta berririk jasoz gero. Idazteko prozesua ere oso erraza da, gaia eta mezua idazteko eremuak daude soilik eta ez du aukera ematen ezta testua formateatzeko ere. Bigarren urrats batean erantsitako dokumentuak, fitxategiak eta bestelako argazkiak eta hartzaileak zehazteko aukera dago.

Posta elektronikoaren kasuan bezala, Interneten nabigatzeko ahalik eta errazen erabiltzeko pentsatuta dago. Nabigatzailea oso sinplea da, oinarrizko funtzionalitateak besterik ez du. Lupa bat ere eskaintzen du webguneen testuaren tamaina handitzeko behar edo nahi izanez gero.

Bestelako aplikazioak eta Baliabideak

Eldyk bere erabiltzaileen arteko sare bat eskaintzen du. Nork bere profila bete ahal du, argazkiarekin, datuekin, gustuekin eta aparteko datuekin. Erabiltzaileak ere azaldu ahal du egiten ari dena edo buruan duena une bakoitzean, ohiko sare sozialetan bezala. Solasaldiak gauzatzeko aukera ere eskaintzen du, solasaldi hauen kasuan Eldyk solasaldiak ezagunekin eta solasaldi gela aukerak bereizten ditu. Bigarren kasuan edozein erabiltzailerekin hitz egiteko gela irekiak dira.

Eldy TBren kasuan, oraingoz soilik konektatzen da Italierazko zerbitzuekin.

Baliabideak atalean aparteko aplikazioak eskaintzen dira, oharrak hartzeko aplikazioa; dokumentuak, argazkiak eta bestelako fitxategiak arakatzeko aplikazioa eta Skype-en bidez bideo-deiak egiteko aplikazioa.

Internet segurtasun Incapsula izeneko enpresak argitaratutako txosten batean Internet erabiltzaileek sare osoaren trafikoaren %49 baino ez dutela suposatzen adierazten da. Beste guztia, ordenagailuek sortutako trafikoa da eta kasu askotan gainera, asmo txarrekin.

Ordenagailu eta bestelako roboten trafikoari dagokionez, honen %20 bilatzaileena eta asmo txarrik gabeko trafikoa da. Alabaina, geratzen den %31 asmo txarreko trafikoa izango litzateke.

Txosten hau garatzeko, Incapsula enpresak haien bezeroen mila webgune baino gehiago aztertu zituen, haietariko bakoitzak, batez beste, 50.000 eta 100.000 bisitari hileko izanda.

Web estatistika sistemarik ospetsuenak adierazten dutenaren arabera, ez dute kontutan hartzen mota honetako trafikoa bisitarien kopuruen zehaztapenetan. Adibidez, Google Analytics (http://www.google.com/intl/es/analytics/) zerbitzuak egiazko bisitariei dagozkien bisitak besterik ez du erakusten. Hala ere, estatistiketan ordenagailuen trafikoa ez ikusi arren ematen da, beraz, web zerbitzariek jasan behar dute eta trafiko osoa jasan ahal izateko baliabideak izan behar dituzte.

Albiste osoa ikusteko, helbide honetara joan daiteke: http://www.incapsula.com/the-incapsula-blog/blog-2012/114-what-google-doesnt-show-you-31-of-website-traffic-can-harm-your-business

]]> http://zibergela.bitarlan.net/2012/03/23/erabiltzaileek-erdia-baino-trafiko-gutxiago-sortzen-dute-amaraunean/feed/ 0 http://zibergela.bitarlan.net/2012/03/23/blender-3d-software-librean/ http://zibergela.bitarlan.net/2012/03/23/blender-3d-software-librean/#comments Fri, 23 Mar 2012 12:01:56 +0000 Jabi Asurmendi Sainz http://zibergela.bitarlan.net/?p=1023

Diseinu grafikoaren arloan jorratu daitezkeen gaietan erakargarrienetariko bat, 3 dimentsioetako diseinuena eta animazioena da. Berez, lan hauetarako ordenagailu jatorrak eta txartel grafiko sendoak gomendatzen dira. Gainera, arlo honetan lan egiteko aplikazio pribatuak ere nahiko astunak eta garesti samarrak izaten dira.

Hala ere, badaude aukera libreak eta doakoak eta izugarri garatuak. Hauen artean ezagunetariko bat Blender da. Blender, esan den bezala, software librea da, doakoa da eta gainera plataforma anitzetan egikari daiteke, MS Windows, Mac Os X, GNU/Linux eta FreeBSD sistemetan exekutatzeko fitxategiak deskargatu daitezke webgunetik. Bertsio hauek guztiak deskargatzeko eta aplikazioari buruzko dokumentazioa eta eskuliburuak eskuratzeko, proiektuaren webgunera, http://www.blender.org, joan daiteke. Honetaz gain, bertsio eramangarri bat ere badago memoria arkatz batean eroateko, hemendik deskarga daiteke: http://portableapps.com/apps/graphics_pictures/blender_portable.

Hasiera batean Blender ez zen software librea

Blender aplikazioaren historia Holandan hasten da aurreko mendean. Aplikazioa 1998. urtean hasi zen banatzen, baina aurretik ere erabiltzen zuten, NeoGeo enpresan, Holandako 3D estudiorik handienean. Izan ere, NeoGeo enpresan hasi zen Blender aplikazioa izango zenaren garapena haien animazioak sortzeko. Ondoren, esan bezala, 1998. urtean “Not a Number” (NaN) enpresa sortu zuten Blenderren sortzaileek aplikazioa komertzializatzeko xedez. Beraz, ikusten denez, ibilbide luzeko aplikazioa da hau.

Hasieratik arrakastatsua izan zen garai horretan jada plataforma anitzetan exekutatu ahal zelako eta gainera dohainik banatzen zen aplikazioa, hori bai, iturburu-kodea ez zegoen eskuragarri, horregatik ez zen software librea. Dena dela, plataformaniztasuna eta doakotasuna kontzeptu iraultzaileak ziren garai horretan, batez ere, 3D modelatze aplikazioetan, aplikazio hauek izugarri garestiak zirelako.

NaN enpresaren negozio eredua Blenderren inguruan zerbitzuak eta produktuak eskaintzera bideratu zuten.

Hala ere, negozioak ez zuen hasieran irudi lezakeen arrakasta izan eta inbertsoreek negozioari uzten joan ziren. Azkenik, enpresa proiektua bertan behera gelditu zen, baina Blenderren sortzaileek ez zuten zakarrontzira bota nahi haien eta laguntzaile askoren lana. Beraz, 2002an Blender Foundation sortu zuten eta haien lehenengo helburua Blenderren garapenarekin eta sustapenarekin jarraitzea izan zen. Horretarako, software librea eta erabiltzaile komunitate sendo bat sortzea biderik egokiena zela ikusi zuten. Gezurra badirudi ere, zazpi astetan lortu zituzten aplikazioaren gaineko eskubideak eskuratzeko behar zituzten 100.000 euroak erabiltzaileen ekarpenekin. Hortik aurrera GPL lizentziarekin liberatu zen Blenderren iturburu-kodea.

Ekoizpena

Egia esanda, edonork bere ordenagailuan eduki dezakeen aplikazio doako bat animazio eta diseinu ezagunetan uste baino gehiago erabiltzen da. Adibidez, Plumíferos (http://www.plumiferos.com/) film luzea osorik software librearekin eginda dago eta erabilitako baliabideen artean Blender dago nagusiki.

Blender ere beste filmetan erabilia izan da, Spider-Man 2n, adibidez, edo Friday or another day eta Elephants Dream film laburrean, esate baterako .

Artista ospetsu batzuek ere Blender erabiltzen dute baliabide nagusi bezala. Eta Euskal Herrian ere, badago Blenderrekin lan egiten duen artista bat, Willy Roa kimikari gipuzkoarra, hain zuzen ere, hau da bere bloga non bere lanak ikus daitezkeen: http://bad3di.blogspot.com/.

Foursquare (https://foursquare.com/) geolokalizazio sare sozialik ezagunenetarikoa da. Aplikazio honen bitartez erabiltzaile batek check-in egin dezake egoten den leku ezberdinetan eta bere kokapenari buruzko informazioa eman. Bide batez, erabiltzaileak berarentzat interesgarriak diren lekuak marka ditzake. Susmatu daitekeen bezala, oso bideratuta dago sakelako telefonoetan erabiltzeko, baina, webgunean ere erabil daiteke ordenagailu batekin.

Hala, bada, webgunerako bertsioan aldaketa sakon bat egin dute egitasmo honen garatzaileek. Izan ere, orain arte Google Maps erabiltzen zuten mapa azpiegitura bezala geolokalizazio zerbitzuetarako. Baina, web ingurunean OpenStreetMap zerbitzua aukeratu dute honezkero Google Mapsen ordez. OpenStreetMap (http://www.openstreetmap.org/) zerbitzu irekia da eta Internet erabiltzaileak auzolanean osatzen joaten dira.

Hala ere, aldaketa hau soilik web ingurunean eman dute eta oraingoz sakelako telefonoetarako aplikazioetan Google Maps erabiltzen da.

Aldaketa hau inflexio puntu bat da Foursquare proiektuan eta agian bultzada garrantzitsua izan daiteke OpenStreetMap proiektuarentzat.

Otsailaren 29an Microsoftek Windows 8 sistema eragilearen Consumer Preview bertsioa argitaratu zuen. Bertsio hau ez da behin betiko bertsioa, publikoki eskura jartzen den lehenengo probazko bertsioa baizik. Ba albistea iragarri eta egun berean sistema eragile berriaren milioi bat deskarga burutu ziren Microsoftek berak adierazi zuenez.

Deskargatu eta instalatu

Norbaitek MS Windows 8 berria ikusi nahi badu, Microsoften webgunetik deskargatu daiteke DVD batean grabatzeko irudia, hau da deskargatzeko lotura: http://windows.microsoft.com/en-US/windows-8/iso

MS Windows 8 instalatzeko, memoria GB bat edo gehiago gomendatzen dute eta 2 GB 64 biteko bertsioa instalatzeko eta disko gogorrean 16 GB egon beharko dira libre eta 20GB 64 biteko bertsioa instalatzeko. Prozesagailuari dagokionez, Gh 1 edo azkarragoa izatea gomendatzen da Microsoften webgunetik.

Dena dela, eta behin-behineko bertsio bat izanda, gomendagarria da gailu birtual batean instalatzea. Horretarako Virtual Box (https://www.virtualbox.org/) aplikazio librea erabil daiteke adibidez.

Metro interfazea

MS Windows 8ren aldaketarik ikusgarriena eta nagusiena Interfazean dago. Sistema eragilearen itxura eta, beraz, neurri handi batean erabilera ere bai, guztiz aldatu dira. Eta hau da bereziki Microsoften apusturik handiena bertsio berri honetan. Gauzak ez dira aurkituko lehen zeuden lekuan, beraz, hau ere izango da erabiltzaileen aldetik aldaketarik iraultzaileena. Erabiltzaileak sistema eragilearekin lan egiteko era berri batera ohitu beharko dira.

Microsoftek Metro interfazea erabiltzea erabaki du Windows 8n. Interfaze hau bereziki moldatuta dago Tablet gailuetarako eta ordenagailu eramangarrietarako. Gainera Interfaze hau bideratuta dago ukipen pantailekin erabiltzeko.

Mahaigainean dauden lasterbide guztiak mosaiko baten moduan erakusten dira, gainera, animatuta daude eta egoeren arabera aldatzen joaten dira edo aplikazioari buruzko informazioa erakusten dute. Mosaiko hau erabiltzaileak nahi duen moduan antola dezake.

Aplikazioak ere interfaze honetara moldatuta egon daitezke ala ez, beraz “Metro” aplikazioak eta “ez metro” aplikazioak egongo dira. “Ez Metro” aplikazioak leiho bakar batean metatzen dira, ohiko mahaigainari dagokiona.

Metro interfazearekin sortutako aplikazioek diseinu sinpleagoa eta garbiagoa daukate eta oso egokiak izaten dira ukimen-pantailarekin erabiltzeko. Windows 7ren ohiko mahaigaina eskuragarri dago une oro, beste aplikazio bat izango bailitzan, hasierako mosaikoan. Mahaigain honetan elementuak ohi bezala agertzen dira.

Aplikazioei dagokienez Windows 7ren berdinak dira, eta zentzu honetan berritasun bakarretarikoa da Metro interfazera moldatuta daudela. MS Windows 8ren lehenetsitako nabigatzailea MS Internet Explorer 10 da.

Pantailaren bazterrak

Pantailaren bazterretan ere funtzionalitateak daude eta saguaren erakuslea hurbilduta edo ukimen-pantailetan atzamarrarekin ukituz agertzen dira funtzionalitate hauek. Beheko-ezkerreko bazterrean adibidez “Hasi” botoiaren ordezkoa dago. Goiko-ezkerreko bazterrean irekitako aplikazioak daude eta goiko-eskumako bazterrean sistemaren panela dago non sistemaren ezarpenak eta bilaketa dauden, esate baterako.

Saguaren eskumako botoia

Saguaren eskumako botoiari sakatutakoan gauza bat edo beste bat agertuko da erabiltzailea egiten ari denaren arabera. Hasiera pantailan adibidez, eskumako botoiari sakatuta, panel bat irekiko da sisteman instalatuta dauden aplikazioekin. Hor Metro aplikazioak eta ohiko aplikazioak bereizten dira. Metro aplikazioetan gainera, aplikazio bakoitzeko aukera ezberdinak ere agertu ahal dira bertan.

Curriculum vitae delakoa izaten da, gehienetan, lana bilatu nahi duenak erabiltzen duen lehen aurkezpen sistema. Sarean arakatuz gero, ezin konta ahala dira CV egoki eta eraginkor bat nola sortu behar den azaltzen duten webguneak. Gure curriculuma hutsetik idazten hasi beharrean, sarean hainbat txantiloi eta aplikazio eskaintzen zaizkigu. Europass deitzen zaion eredu europar bat ere bada; web helbide honetatik har daiteke: http://bit.ly/8GJb2Y. Webgune horretatik aplikazio bat har daiteke, eta hori erabiliz pausoz pauso curriculuma osatu eta amaitutakoan, PDF edo Microsoft Word formatuetara esporta daiteke.

Web 2.0 esaten diogunaren barruan, zerbitzu interesgarri mordoa eskaintzen zaigu, eta norbera aurkezteko tenorean gure on line curriculuma osatzeko aukera ematen digun About.me zerbitzua aipatuko dugu hemen.

‘About.me’

About.me 2010. urteko abenduan sortutako zerbitzu bat da, eta, izan zezakeen arrakasta ikusita, AOL Inc. enpresak erosi zuen aurkeztu eta egun gutxira. Laburbilduz, gure soslai edo profila osatzeko aukera ematen digun aplikazio bat da About.me, eta, bertan, gure blog, sare sozial eta web orri pertsonalak bildu ditzakegu. Aplikazioak eskaintzen duen interfaze errazarekin, on line aurkezpen txartel bat osatzeko moduan izango gara minutu batzuetan.

About.me erabiltzeko, lehenengo eta behin, kontu bat sortu beharko dugu bertan. Horretarako, https:// about.me/ helbidera jo, eta gure posta helbidea eta nahi dugun pasahitza jarriko ditugu kontua sortzeko. Gure txartelak izango duen helbidea ere aukeratu beharko dugu, horrelako zerbait: http://about.me/zureizena. Izen-deiturak edo ezizena erabil daiteke gure aurkezpen helbidea izango dena osatzeko, eta, txartelaren itxura garrantzitsua den bezala, hemen ere izen txukuna hautatzea garrantzitsua da.

Gure soslaia osatuko duten argazki, izen-deitura eta biografia ere sartuko ditugu jarraian. Biografian, hitz gutxitan, gure zaletasun, abilezia eta interesen berri emango dugu. Etiketa bidez ere, gure soslaia hitz gutxi batzuekin osatu ahal izango dugu. Bilaketetan erabiliko dira etiketa horiek; beraz, gure jarduera identifika dezaketen hitzak hautatu beharko ditugu etiketa gisa.

Gure txarteleko oinarrizko datuak osatuta, itxura pertsonalizatzeari ekin diezaiokegu. Txartelaren atzeko irudia, letra tamaina, tipografia, koloreak eta gardentasuna dira gure gustura molda ditzakegun hainbat xehetasun.

Amaitzeko, erabiltzen ditugun sare sozial, blog edo orri pertsonalekin konektatuko dugu gure txartela. Geure balizko bezeroei gurekin harremanetan jartzeko beste bide batzuk eskainiko dizkiegu, dela posta elektronikoz, dela Twitter, Facebook edo Flickr erabiliz. Modu lehenetsian, hogei zerbitzutik gora eskaintzen zaizkigu, eta gure URL edo helbide propioak sartzeko modua ere badago. Inspirazioak huts egiten badigu, hainbat pertsonak osatutako txartel ikusgarriak eskaintzen dira About.me webgunearen barruan.

Musika bilduma era erraz batean kudeatzeaz gain, zenbait gailu kontrola daitezke bertatik, hala nola MP3 erreproduzitzaileak eta iPodak. Sareko jarioak entzuteko aukera ematen du, bai irratiak, bai ordainpeko Spotify, Grooveshark eta halako zerbitzuak. Erreproduzitzailearen ezaugarrien zerrenda luzeagoa aurki daiteke Clementineren webgunean: http://www.clementine-player.org/.

Inork Clementine euskaratzen lagundu nahi badu, Transifex webgunera jo dezake aplikazioak erabiltzen dituen fitxategien itzulpenean lan egiteko: https:// www.transifex.net/projects/p/ clementine/language/eu/. Iturria: http://librezale.org/2012/03/08/ clementine-euskaraz/.

Iragarrita zegoen bezala VLC-k bere erreproduzigailu ezagunaren belaunaldi berri bat kaleratu du. VLC 2.0 “Twoflower” izendatu du bertsio berri honi. Proiektuaren webgunean, http://www.videolan.org/#download, deskargatu daitezke sistema eragile ezberdinetarako bertsioak.

Berritasunei dagokienez, deskodifikazio abiadura hobetu da nagusiki eta kalitate handiko formatu gehiagorekin lan egiteko aukera eskaintzen du. Baina aldaketarik nagusiena Mac bertsioan nabaritu daiteke non interfaze konplexuagoa aurkituko duten bertsio berria instalatzen duten erabiltzaileek. Aldaketa horren xedea multimedia eduki osoa kudeatzeko aukera gehitzea omen da. Hala ere, nolabait, aldaketa honekin Mac OS X sistema eragileetan, erabiltzaile askok maite zuten erreproduzigailu erraz eta arin horretatik urrundu da eta multimedia eduki osoaren kudeatzailea izateko bide erdian gelditu da.

Oso ohikoa da Interneten estatistikak egitea, Internet erabiltzaileen kopurua edo zein den nabigatzailerik erabiliena. Estatistikak eskaintzen dituzten webgune asko aurki daitezke amaraunean. Estatistika hauek, estatistikatzat jota, hori besterik ez direlako, baliagarriak izan daitezke Interneten hedapena noraino heltzen den edo benetan arrail digitala nolakoa den jakiteko. Honez gain, beste datu guztiak ezagut daitezke, zein neurritan erabiltzen den Internet zerbitzu bakoitza eta nola nabigatzen diren Internet erabiltzaileak.

Internet erabiltzaileak

Estatistiken arabera, 6.930 milioi biztanle zeuden mundu osoan 2011ko martxoan. Baina 2.095 biztanle bakarrik zeuden Internetera konektatuta, %30, alegia. Beraz, kontutan hartuz gero, 2000ko abenduan zeuden 361 milioi erabiltzaileak, Internet erabiltzaile kopurua %480 igo da hamaika urtetan. Oso datu baikorra izango litzateke, ez bazaio txanponaren beste aldean erreparatzen. Izan ere, oraindik munduko biztanleen %70ak Internet sarbiderik gabe jarraitzen dute. Beraz, arrail digitala deritzona, izugarri handia da mundu osoko estatistikei jaramonik eginez gero.

Guztirako erabiltzaileei dagokienez, %44,8 Asiako erabiltzaileak dira, europarrak %22,1 eta Ipar Amerikakoak Internet erabiltzaile guztien %12 besterik ez dira. Hego Amerikakoak, ordea, %10,1 dira eta Afrikakoak %6,2. “Ranking” honen amaieran Ekialde ertaina eta Ozeania daude, erabiltzaile guztien %3,4 eta %1,1 dauzkate hurrenez hurren.

Alabaina, herrialdez herrialde datuak aztertuz gero, asko aldatzen dira gauzak, izan ere, Ipar Amerikako biztanleen artean %78,6ak dauka Interneterako sarbidea eta Ozeanian %67,5ak, europarren kasuan, 61,3ak% dute Internet konexioa. Hego Amerikan, ordea, zenbakiak jaisten hasten doaz nabarmenki, %39,5ak baino ez duelako Internet konexioa, Ekialde Ertainaren antzera, azken honetan biztanleen %35,6a dira Internet erabiltzaileak. Kasu honetan ilararen azken postuetan Asia eta Afrika daude, %26,2 eta %13,5arekin hurrenez hurren.

Grafikoak eta datu gehiago ikusteko webgune honetara jo daiteke: http://www.internetworldstats.com/stats.htm

Webguneak

Nork ez dio bere buruari noizbait galdetu munduan guztira zenbat webgune dauden, ba datu hori Netcraft-ek ematen du, eta webgune honen arabera, gutxi gorabehera 600 milioi webgune daude mundu osoan helbide honetan http://news.netcraft.com/ ikus daitekeen bezala. Web zerbitzariei dagokienez, Apachek erabiliena izaten jarraitzen du, Interneteko zerbitzarien %65 Apache zerbitzari librea daukate. Microsoft zerbitzariak, ordea, guztien %14a baino ez da erabiltzen.

Domeinuen aldetik, .com domeinuek Interneteko jaun eta jabe izaten jarraitzen dute. Hain zuzen ere, domeinu guztien %74 baino gehiago .com domeinuak dira. Ondoren .net domeinuak daude, ia %11rekin. Elkarteentzako domeinuak, .org, eta komunikabideetarakoak, .info, hauen atzean daude kokatuta, .org-ren kuota %7koa da eta .info-rena ez da %6-ra heltzen. Biz domeinuek, ordea, %1,65 baino ez dute suposatzen.

Informazio gehiago eskuratzeko webgune honetara joan daiteke: http://www.webhosting.info/registries/.

Microblogging eta sare sozialak

Sare sozialik erabiliena, Facebook da, jakina den bezala, 800 milioi erabiltzaile ditu erregistratuta, hauetatik, 350 milioi erabiltzaile sakelako telefonoetatik eta tablet gailuetatik konektatzen dira. Twitter microblogging zerbitzua kokatuko litzate bigarren postuan, 250 milioi erabiltzailerekin, baina erabiltzaile aktiboak 100 milioi inguru dira eta haien artean 250 milioi tweet egiten dituzte eguneko.

Bideoak on-line

Interneteko bideoen arloan ere izugarrizko hazkundea ematen ari da azken garai honetan, Youtube webgunean, adibidez, bilioi bat baino bideo gehiago ikusi dira dagoeneko eta batez bestez, minutu bakoitzeko 48 bideo ordu igotzen dira webgune honetara. Vimeo-ren kasuan 200 milioi bideo inguru ikusi dira honezkero.

Erabilera datuak

Estatistika datu gehiago ezagutzeko http://marketshare.hitslink.com/ webgunera joan daiteke. Webgune honetan ere datu interesgarriak atera ahal dira, adibidez, ikusten da nabigazioaren aldetik, % 90 baino gehiagotan ordenagailuaren bidez egiten jarraitzen dela eta tablet zein sakelako telefonoen bidezko nabigazioa ez dela %10era iristen. Internet Explorer nabigatzailerik erabiliena izaten jarraitzen du ordenagailuetatik nabigatzeko orduan %53-rekin, bigarrena Firefox izango litzateke %21-eko kuota batekin eta oso gertu Chrome dago %19arekin, Safari ez da %5era ere heltzen.

Safari, ordea, erregea da tablet eta sakelako telefonoetan %55 batekin, ondoren Opera Mini eta Android nabigatzailea egongo lirateke eta oso erabilera eskas batekin Symbian nabigatzailea.

Bilatzaileei dagokienez, antzekoak dira estatistikak ordenagailuetan zein sakelako telefonoetan, Google da nagusia, ordenagailuetan %83ko kuota du eta %91 baino gehiago sakelako telefonoetan. Yahoo bigarren aukera izango litzateke Internautentzat ia %6 batekin. Bing ez da hedatu Microsoftek espero zuen beste, izan ere, %1 eta %4ko kuoten artean mugitzen da.

Sistema eragilearen aldetik, erabiltzaile gehienek MS Windows erabiltzen dute, bisiten %92a sistema eragile honekin egiten dira, ondoren Mac OS X dago eta azkenik GNU/Linux, ordenagailuen kasuan. Sakelako telefonoetan, erabiliena iOS da %54 batekin, Android atzean dago eta urrunago Symbian.

Elkarren artean konektatzeko, antena bereziak erabiltzen ditu Guifi.net sareak

Sare irekia da, eta haren konfigurazio eta xehetasun tekniko guztiak publikoak dira; beraz, erabiltzaileek sarea kudeatzeko eta garatzeko gaitasuna izan dezakete. Sarea ez dago enpresa baten menpe, eta erabiltzaileak berak sor dezake sarerako konexioa, edo enpresa instalatzaile bat kontrata dezake horretarako.

Sare askea da, ez baitago mugak jarriko dituenik. Esaterako, konexio abiaduran ez da mugarik jartzen, Internet operadore tradizionalek egiten duten bezala, eta ez da tarifa ezberdinik ezartzen kontratatzen den abiaduraren arabera.

Edukiekiko sare neutrala da: berdin-berdin garraiatzen da edozein informazio, dela bideoa, webgune bat edo telefono dei bat.

2004. urtean Kataluniako landagunean sortutako proiektua da, eta Internet hornitzaileek (ISP) alde batera utzita zeuzkaten lekuetan banda zabala eskaintzea zuen xede. Guifi.net ez da enpresa bat; interes komunak dituzten erabiltzaile talde batek sortu, osatu eta kudeatzen duen komunikazio sare bat da.

Guifi.net sarea osatzeko, supernodo gisa ezagutzen diren antena batzuk jartzen dira. Antena horiek wifi sare bat sortzen dute inguruan, eta etxeetatik supernodo horietara konektatzen diren beste antenatxo batzuk instalatzen dira —nodo gisa ezagutzen direnak—. Herritar, udaletxe edo auzo elkarteak dira konexiorako beharrezkoak diren gailu horiek erosi, instalatu, kudeatu eta mantentzearen arduradunak. Hasierako gastuari aurre egin ondoren, ez dago hileroko kuota ordaindu beharrik; doako konexioa lortzen da, eta egin beharreko gastu bakarra mantenuari dagokiona litzateke.

Zer zerbitzu eskaintzen ditu ‘Guifi.net’-ek?

Guifi.net ez da enpresa bat; sareko nodoak antolatzen dituen erakunde bat da, eta ez du bere kasa inongo zerbitzurik eskaintzen. Sare honetara konektatuta dauden enpresa edo norbanakoak dira sare hau zerbitzuz hornitzen dutenak. Etxean Internet sarbidea duenak zerbitzu hori eskain diezaieke beste erabiltzaile batzuei: esaterako, posible litzateke ohiko Internet hornitzaile batek eskaintzen duen Internet sarbide bakar bat baliatzea etxebizitza bateko bizilagun guztientzat; bizilagunak ados jarriz gero, konexio horren kostua denen artean ordainduko litzateke. Beste hainbat zerbitzu ere eskain daitezke sarean, esate baterako: webguneen ostalaritza, web bidezko irratia, telebista, erabiltzaileen arteko doako telefono deiak (VoIP erabiliz) eta beste hainbat zerbitzu.

Hiriburuetatik urrun dauden herrietan, arazoa izaten da Interneterako konexioa lortzeko garaian. Enpresa handiek ez dituzte errentagarri jotzen bizilagun gutxi batzuentzat zerbitzua eskaintzeko orduan egin beharreko inbertsioak, eta, horrela, hainbat herritar informazio teknologiak eskuratu ezinik gelditzen dira. Herri horietako udaletxe batzuek, Internet sarbidea eskubide unibertsala dela ulertuta, herritarrei sarerako konexioa eskaintzearen alde egiten dute, eta batzuek Guifi.net sarean aurkitu dute modu erraz eta jasangarrian euren egitasmoa aurrera eramateko modua. Adibidez, Nafarroako Txulapain bailaran, hamahiru herritako hainbat gune konektatu dira bertako herritarrei administrazio elektroniko, komunikazio telefoniko eta osasun arloko telelaguntza zerbitzuak eskaintzeko.

Euskal Herrian ere bada sare hau hedatu nahi duenik ere, eta egitasmoaren berri emateko, honako webgune hau zabaldu dute: http://euskalherria.guifi.net/.

Microsoft eta Intel, sakelakoen munduan atzean gelditzen ari direlako; eta Apple, berriz, egin ohi duen bezala, bere kongresu eta festa propioak antolatzen dituelako.

Sakelakoak ekoizten dituzten etxe guztiek aurkeztu dituzten gailu berriek —Nokiak salbu— Android darabilte sistema eragile moduan. Microsoft atzean gelditu da bere sistema eragilea sakelakoetan txertatzeko norgehiagokan, eta, oraingoz, Nokia da bere sistema propioa (Symbian) alde batera utzita Microsoftena sartu duena telefonoetan. Sakelako horien bihotzetan, gehienetan ere Qualcomm edo Nvidia etxeko prozesadoreak aurki daitezke, Intelenak alboratuta.

Kongresuan egin den aurkezpen deigarrietako bat Telefonica eta Mozillarena da. Smartphone merkeak sortu nahi dituzte, herrialde txiroetan saltzeko. HTML5 oinarri duten aplikazioak garatuko dituzte, eta, horrela, gailuen eskakizun teknikoak asko arindu nahi dituzte.

Hopper fitxategiak partekatzeko on-line zerbitzua da. Zerbitzu honek oso era erraz batean fitxategiak, irudiak edo loturak partekatzea ahalbidetzen du. Zerbitzua erabiltzeko helbide honetara joan daiteke: http://gethopper.com. Izena eman behar gabe eta saioa hasi behar gabe, nahi diren irudiak edo fitxategiak arrastatu ahal dira webgunean horretarako prestatuta dagoen lekura edo nahi den fitxategia kopiatzeko Ctrl+C eta Ctrl+V egin daiteke webgunean bertan itsasteko.

Behin fitxategia igota url edo internet helbide publiko bat kopiatzeko aukera ematen du. Helbide horrekin, nahi duenak deskarga dezake fitxategia.

Izena ematea beharrezkoa ez bada ere, aplikazioan izena eman eta ondoren erabiltzaile bezala saioa has daiteke, horrela igotako fitxategiak edonondik ikusiko ditu erabiltzaileak.

Benetan webgune erraza da, itxura aldetik oso atsegina da eta kasu askotan erabilgarria ere bai. Beraz, pena merezi du tartetxo batean gainbegiratzeak.

Argazkiekin batera, bideoen bitartez gordetzen dira norberaren bizitzaren oroitzapen garrantzitsuenak, umeen lehenengo urratsak, bidai ederrak, sendiarekin izandako bizipenak, lagunekin bizi izandako une bereziak edo dibertigarriak. Halaber eta asmo “serio” edo “hotzagoekin” arlo profesionalean bideoa asko erabiltzen den formatua da. Enpresaren aurkezpena, produktu edo proiektu berezi baten aurkezpena, helburu didaktikodun bideoak, besteak beste. Bideoak besterik gabe grabatu daitezke eta lana hortxe bukatuko litzateke, baina, argazkien kasuan bezala, edizioarekin beti lor daiteke lan txukunago bat eta ukitu pertsonalago bat eman dakioke.

Bideo-edizioa, argazki-edizioa bezala, lan neketsua eta konplexua izan daiteke, honetarako arlo horretan diharduten profesionalak daude. Baina, hobekuntza eta aldaketa batzuk egitea edonoren esku dago, batez ere horretarako aplikazio libre anitz daudenean.

VirtualDub

VirtualDub bideoak kapturatzeko eta editatzeko baliabide doakoa da. MS Windows sistemetarako garatuta dago eta sistema eragile honen bertsio gehienetan egikari daiteke. Gainera, bertsio eramangarria ere badauka aplikazio honek, beraz, USB memoria batean eraman daiteke edozein ordenagailutan erabili ahal izateko, beti MS Windows sistema batean, hori bai. Aplikazioaren webgunea http://www.virtualdub.org da, bertan dago dokumentazio osoa ingelesez eta aplikazioa deskargatzeko aukera. Aplikazioa bera ere ingelesez dago. Bertsio eramangarria hemendik deskargatu daiteke: http://portableapps.com/apps/music_video/virtualdub_portable.

Avidemux

Avidemux ere bideoak editatzeko aplikazio doakoa da, MS Windows, GNU/Linux eta Mac OS X sistemetarako bertsioak jaitsi daitezke. Audio eta bideo formatu anitzekin lan egin dateke aplikazio honen bitartez. Erabiltzaile batzuek VirtualDubekin antzekotasun handia aurkitzen diote, hala ere, Avidemux erabiltzea errazagoa suerta daiteke. Hona hemen deskargatzeko webgunea: http://avidemux.berlios.de/download.html.

GNU/Linux sistema eragilean

Avidemux ere GNU/Linux sistemetan erabil badaiteke ere, Ubuntun eta GNU/Linux sisteman orokorrean, Cinelarra, Kino edo KDEnlive aplikazioak ezagunagoak dira. Aplikazio hauek pakete biltegitik deskargatu daitezke Ubuntu eta GNU/Linux bertsio gehienetan. Hala ere, proiektu bakoitzari buruzko informazioa lortzeko edo eskuz deskargatzeko, hona hemen hurrenez hurren aplikazio bakoitzaren webguneak: http://cinelerra.org, http://kinodv.org eta http://www.kdenlive.org.

KDEnlive Mac Os X sistemetan ere erabil daiteke.

Formatuen arteko bihurketak egitea

Batzuetan, erreproduzgailu batean edo bestean ikusteko, edo bideoa txikitzeko, formatuz aldatu behar da. Hala, bada, bideoa editatzeko helburu bakarra formatuz aldatzea besterik ez bada, aurrekoak baino aplikazio sinpleagoak erabil daitezke. Izan ere, badaude aplikazio batzuk bideo formatuen arteko bihurketak egitera soilik bideratuta eta normalean, bideoak editatzeko aplikazioak baino txikiagoak eta errazagoak dira. Horren adibide bat, WinFF aplikazioa da. Aurrekoak bezala, aplikazio librea eta doakoa da. MS Windows eta Ubuntu zein GNU/Linux banaketa ezberdinetarako paketeak daude. Aplikazio eramangarri bat ere deskargatu daiteke. Hau da aplikazioa deskargatzeko helbidea: http://winff.org/html_new/downloads.html.

Bideoekin lan egiteko beste aplikazio interesgarriak

Kinovea aplikazioak bideo sekuentzia bat kamara geldoan ikusteko eta aztertzeko aukera eskaintzen du. Era berean, puntu gako eta garrantzitsuak bereiztea eta marrazkiak zein oharrak txertatzea ahalbidetzen du. MS Windows sistemetan erabil daiteke eta http://www.kinovea.org webgunetik deskargatu daiteke. Aplikazio hau oso baliagarria izan daiteke entrenatzaileentzat eta kirolarientzat zein bideoen bitartez kontzeptuak irakatsi behar diren profesionalentzat, medikuak, esate baterako.

Bestetik, CamStudio aplikazioaren bitartez ordenagailuaren pantaila graba daiteke, audioa zein bideoa. Bideoak Flash edo AVI formatuetan sor daitezke. MS Windows sistemetan erabiltzeko prestatuta dago eta hemendik deskargatu daiteke: http://camstudio.org/.

Herrialde batzuetan, film eta bideoen bikoizketaren ordez, oso zabaldua dago azpidatzien erabilera; beste batzuetan —Alemania, Frantzia, Espainia eta Italia kasu— bikoizketa hobesten da. Itzulpen metodorik merkeenetakoa da, eta, ezaguna denez, azpidatziak ohikoak diren herrialdeetan bizi direnek atzerriko hizkuntzetan trebetasun handiagoa izaten dute.

Filmak euskaraz azpidatziak ikusteko programa bat jarri da berriki martxan: Filmazpit. Filmazpit Eusko Jaurlaritzak, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren Euskara Sustatzeko Zuzendaritzak, finantzatutako zinema zabaltzeko programa da, eta instituzio, udaletxe, kultur eragile edo ikasketa zentroentzat proiekzio materialak eskaintzen ditu, batetik; eta, bestetik, Filmazpit webgunean, eskaintzen diren pelikulen azpidatzi fitxategiak lor daitezke.

Etxean ditugun DVD edo saretik lortu diren pelikulak euskarazko azpidatziekin ikusi nahi baditugu, ezinbesteko erreferentzia dugu Azpitituluak webgunea. Bertan, filmak euskarazko azpidatziekin sortu eta ikusteko prozesu guztia azaltzen da xehetasun handiarekin: fitxategiak lortzea, euskaratzea, sinkronizatzea eta bistaratzea. Bertatik hartutako azalpenak plazaratuko ditugu ondorengo lerroetan.

Azpidatziak sortzeko pausoak

Pelikula edo bideoari dagokion fitxategia lortu beharko dugu lehenik, ordenagailuan jogailu batek erreproduzitu dezakeen fitxategia, hain zuzen ere. Etxean dugun DVD batetik erauzi dezakegu bideo fitxategia edo Interneten bilatu beharko dugu eMule edo halako aplikazioren bat erabiliz, P2P sareetan. Bideo fitxategia eskuratuta, ondoren, azpidatziak dituen fitxategia lortu beharko dugu, berriz ere DVDtik erauziz edo saretik eskuratuz.

Azpidatzi fitxategien hainbat formatu dago, eta horien artean, ezagunenetakoa SRT (Subrip) formatua da. Fitxategi horietan, denbora tarte bakoitzean zein testu erakutsi behar den zehazten da fitxategi lau batean.

Lortutako azpidatzi fitxategia gazteleraz, frantsesez edo ingelesez egonda, berau itzultzeko, testu editore arrunt bat erabili beharko dugu. Testu editorearekin, jatorrizko testuak itzulitako testuarekin ordeztuko ditugu.

Baliteke gure bideo eta azpidatzi fitxategiak sinkronizaturik ez egotea, hau da, elkarrizketa bat entzuten denean, esaten den horren itzulpena ez agertzea behar den momentu justuan. Arazo horiek konpontzeko ere baditugu eskura hainbat aplikazio libre, Windows, Linux edo Mac sistema eragileetan erabil ditzakegunak.

Azkenik, aurreko lanak burutu ondoren, bi fitxategiak (bideoa eta azpidatziak) eskura ditugula, ordenagailuan VLC edo halako bideo jogailu bat erabiliz, edo etxeko telebistari lotutako multimedia erreproduzigailu bat erabiliz, euskarazko azpidatziak dituen filma ikusteko moduan izango gara.

Azpidatziak sortzearen inguruan bitxikeria tekniko guztiak azaltzeaz gain, partzialki edo erabat euskaratuta dauden hainbat filmaren azpidatzi fitxategi biltegia ere bada, eta, fitxategiarekin batera, filmaren fitxa bat ere eskaintzen da.

Smartphone horiek guztiak eskuratzean, ahots tarifaz gain, bezeroak datu zerbitzua ere kontratatzen du, eta, horrela, Internet konexioa baliatuz, posta mezuak bidali, sare sozialetan ibili eta web nabigatzaileak erabil ditzake.

Datu konexioa izateak, ordea, beste hainbat zerbitzu jartzen ditu erabiltzailearen eskura; esate baterako, datu zerbitzua erabiliz ahots zein bideo deiak egitea eta mezuak bidali eta jasotzea, besteak beste.

Voip

Internet protokoloaren gaineko ahotsa delakoak (Voice Over Internet Protocol) IP erabiltzen duten sareetan ahots elkarrizketak izateko aukera ematen du. Smartphone moduko gailuek Internet konexioa dutenez, teknika aldetik ez dago arazorik sakelako telefonoen arteko deiak voip erabiliz egiteko. Telefono dei hauek printzipioz doakoak dira, ez dute deia egiteagatik kosturik, ez eta deiak irauten duen minutuko kosturik ere. Norberaren herrialdera edo atzerrira deitzeak ere, printzipioz, berdin dio; nabigatzaileekin egiten dugun bezala, guk orri bat eskatzen dugu, eta bost axola orri hori aldameneko herrian dagoen zerbitzari batek eskaintzen digun edo Australiatik datorren.

Teknologia horrek erabiltzailearentzat hainbeste abantaila baditu, zergatik ez da, ba, jendartean apenas erabiltzen deiak egiteko modu hau? Ba, ezbairik gabe, telefonia operadoreen mozkinen kontra doalako. Telefonia operadore askok eta askok, bezeroekin sinatzen dituzten kontratuetan espresuki ezartzen dute horrelako teknologiak erabiltzeko debekua.

Telefono adimenduna eta Internet konexio bat baliatuz egin daitekeen beste zerbait mezuak trukatzea da. Mezu trukerako aplikazio arrakastatsuena, ezbairik gabe, WhatsApp Messenger da.

WhatsApp Messenger

WhatsApp Inc. enpresak sortutako aplikazio bat da WhatsApp Messenger, eta oinarrizko mezularitzaz gain, erabiltzaileek argazki, bideo eta audio mezuak truka ditzakete. Hainbat telefono adimendunetan erabil daiteke: iOS sistema eragilea duten iPhonetan eta Blackberry, Android, Simbian eta Windows Phone duten gailuetan. Instalatu eta lehendabiziko urtean doakoa da (iPhonen jabeek 0.79 euro ordaindu behar dituzte aplikazioaren truke). Gero, urteko bi dolarreko kostua du.

Sakelako gure telefonoetan instalatzen den aplikazio horrek telefonoan dagoen kontaktu zerrenda erabiltzen du, eta bertan dagoen inork WhatsApp instalatua izanez gero, zuzenean hari mezuak bidali eta elkarrizketa izateko moduan izango gara. SMS ezagunaren ondoan, bistakoa da erabiltzailearentzat duen abantaila: mezu trukatze honek ez du inongo gainkosturik. Bi pertsonaren arteko mezu trukatzea arrakastatsua izan bada, solasaldiak taldean egiteko aukerak are eta ezagunago egin du aplikazio hau; lagunarteko zein familiako bazkari edo hainbat gertakizun antolatzeko, erruz erabiltzen da baliabide hau.

Aplikazio honen arrakastaz jabetzeko, ikusi besterik ez dago zenbat pertsonak eskuratu duen smartphone bat aplikazio hau instalatu ahal izateko eta, horrela, lagunartean izaten den komunikaziotik kanpo ez gelditzeko.

Internet bidezko telefo- no deietan bezala, SMS mezu- en zerbitzuan telefonia operadoreen mozkinak behera egin- go du, adibide gisa: Euskaltelentzat, SMS mezuen zerbitzu- ak mozkinen %10 eman zituen iaz. Kontuan izan behar da, halaber, SMS mezuak ez ordaintzeko aitzakiarekin hainbat bezerok datu konexioak kontratatzen baditu operadoreentzat ere mauka ederra izan daitekeela.

Inork galdetuko du zergatik eskaintzen den horrelako zerbitzu bat hain kostu baxuan. Bada horrelako enpresa baten atzetik inbertsio funtsen eskua ikusten duenik. Horrelako enpresa arrakastatsu bat sortzea laster salmenta izugarri bat lortzeko litzateke, eta hainbat erosle prest omen daude horrelako erabiltzaile komunitate handia eskuratzeko, bertan iragarkiak txertatzeko, adibidez.

Googlek gehitu du funtzionalitate berri bat bere Google Maps aplikazioan. Bilaketa bat eginda, Nafarroa edo Bilbo, adibidez, eremu honek mapan okupatzen duen lekua nabarmentzen du kolore arrosarekin eta marra grisekin. Era honetan, lekua aurkitzeaz gain jakin daiteke okupatzen duen eremua.

Markaketa zoomaren arabera egokitzen da eta bakarrik ibiltzen da mapa ikuspegian, hau da, markaketa ez da erakusten ez satelite ez erliebe ikuspegian.

Euskal Herrian probatuta nahiko ondo dabilela esan daiteke, Arakaldo bezalako herri txikiren batean ez du markaketa egiten, baina ondo markatu ditu herriak, hiriak eta herrialdeak. Basque Country edo Euskal Herria bilatuta, Euskal Autonomi Erkidegoari dagokion eremua markatzen du.

Erabiltzaile guztientzat dago gaituta dagoeneko aukera hau.

http://9to5google.com/2012/01/20/google-maps-now-highlights-areas-of-interest/

Zalantzarik gabe, aurreko astean zehar, AEB eta pirateriari buruzko albisteek bete dute informazio esparru teknologikoa. Lehendabizi, Interneteko pirateriaren aurkako legeak SOPA eta PIPA albistegietan eta sare sozialetan pil-pilean ikusi ziren. Ondoren, lege hauen kontrako aldarrikapenak, haien artean, Interneteko erraldoienak, Wikipedia, Facebook, Google, eta nola ez Anonymous nazioarteko hacker taldeak AEBetako sei webgune garrantzitsuen blokeoa, AEBetako Justizia Sailarena, besteak beste. Lurrikara eta gero, AEBko Senatuan eta Kongresuan bozkatuko ziren lege horiek bertan behera utzi zituzten. Baina hori bai, lege horiek onartu gabe ere, zer egin litekeen irakatsi nahi izan diete Internet erabiltzaileei eta Megaupload webgunearen itxiera izan da lehenengo ikasgaia, hain zuzen ere.

Megaupload zerbitzua

Megaupload eta orokorrean Megaword.com webgunean eskaintzen ziren zerbitzu guztiak Zibergelan azaldu ziren 2010eko abenduan, hemen dago lotura: http://zibergela.bitarlan.net/2010/12/10/megaworld-megaupload-eta-askoz-gehiago/

Baina, laburbilduz esan daiteke Megaupload nork bere fitxategiak “hodeira” edo Internetera igotzea ahalbidetzen zuen zerbitzua dela edo zela. Orokorrean, fitxategi handiak igotzen ziren, emailez bidaltzeko handiegiak zirenak. Igotako fitxategi bakoitzeko lotura publiko bat sortzen zuenez zerbitzu honek, lotura hutsarekin, partekatu ahal ziren hainbat fitxategi.

Webgune eta foro askotan, era honetan, Copyrightek babestutako edukiak partekatzen dituzte, musika, filmak edo filmen zatiak, besteak beste. Edukiak partekatzeko era honi, deskarga zuzena deitzen zaio, beste erabiltzaileren menpe ez dagoelako fitxategi hori deskargatzeko, zuzenean deskargatzen da erabiltzailearen ordenagailura. Gainera, deskargak automatizatzeko aplikazioak ere erabil daitezke, JDownloader (http://jdownloader.org/), adibidez.

Horrela, Internet erabiltzaile batzuk P2P bidezko sareak eta BitTorrent deritzenak ere ordezkatzen joan dira deskarga zuzenarekin.

Hala ere, zerbitzu hauek orokorrean eta Megaupload zehatz-mehatz, ez dira bakarrik babestutako edukiak partekatzeko erabiltzen. Hainbat erabiltzailek igotzen dituzte horrelako zerbitzuetara emailez bidaltzeko handiegiak izan daitezkeen fitxategi pribatuak edo babestu gabekoak. Horrela partekatu ahal dituzte familia edo lagunekin haiek sortutako audioak, bideoak, argazkiak, eta abar. Enpresa batzuek ere erabiltzen dituzte horrelako zerbitzuak aipatutako helburuetarako, arlo profesionalean.

Zer gertatzen da Megaupload webgunean dauden fitxategiekin

Esan bezala, erabiltzaile askok beren eduki pribatuak gordeta zituzten Megaupload zerbitzuan, eduki hori guztia FBIren esku dago une honetan. Eta erabiltzaileak aurkitzen dira ezin dutela inon eskatu beren eduki hori eta ez dutela inolako informaziorik. Ildo horretatik, internauta eta kontsumitzaile elkarte batzuek azaldu dute fitxategi horiek berreskuratzeko eskubidea izan behar dutela erabiltzaileek. Baina, oraindik ez da ikusten inolako argirik kontu honetan.

Antzeko zerbitzuen neurriak

Megaupload webgunearen antzeko webguneek Megauploadekin gertatu dena ikusita bere neurriak ere hartu dituzte eta zerbitzu ezberdinak kendu dituzte arazoak saihesteko. Adibidez, Fileservek deskarga asko dituzten fitxategiak igotzen dituzten erabiltzaileei ordaintzeari utzi diote, halaber babestutako edukia ezabatzen hasi dira.

Uploaded.to webgunearen arduradunak zorrotzagoak izan dira eta zuzenean AEBn emandako zerbitzua bertan behera uztea erabaki dute, beraz munduko beste estatuetan bai baina AEBn ez dute zerbitzurik emango, AEBko sarbideak haien zerbitzarietan blokeatuta.

Era berean, Filesonic zerbitzuak kendu du fitxategiak partekatzeko aukera, beraz, erabiltzaile bakoitzak berak igotako fitxategiak besterik ezin izango ditu deskargatu.

Horrez gain, Internet erabiltzaileen artean mesfidantza dago eta erabiltzaile askok eten egin dituzte webgune hauetan zituzten ordainpeko zerbitzuak eta beste asko ez dira ausartzen zerbitzu horiek kontratatzera dirua galduko dutelakoan.

Ubuntu TV bertsioak Ubuntu bertsio berriek daukaten Unity itxura izango luke eta telebistarako aplikazio berezi batzuk ekarriko lituzke: bideoak, filmak, telebista gida, Youtube, musika. Egia esanda, Unity interfazea oso egokia izan daiteke horrelako telebista baterako. Oraindik ez omen dago hitzarmenik baina Canonicalen ideia urte honen amaieran lehenengo telebistak Ubunturekin ateratzea izango litzateke, AEB eta Txinako merkatuetan hasiko lirateke produktu berri horiek saltzen.

Hau pausu handia izan daiteke Ubunturentzat, izan ere telebista multimediak orain hasi dira ateratzen eta hasieratik egotea oso ona izan daiteke esparru horretan.

Informazio gehiago nahi izanez gero, helbide honetara joan daiteke: http://www.omgubuntu.co.uk/2012/01/what-does-ubuntu-tv-look-in-action-like-this/

Jakina den bezala GIMP irudiak aldatzeko aplikazio librea eta doakoa da eta Mac Os X, Ubuntu edo GNU/Linux eta MS Windows sistemetan instalatu eta erabili ahal da. Adaptable GIMP aplikazioa GIMP-en  oinarrituta dago eta beraz, azken hau ere librea eta doakoa da. Adaptable GIMP MS Windows sistemetan zein GNU/Linux sistemetan instalatu eta erabil daiteke. Proiektuaren webgunean deskargatu daitezke bertsio ezberdinak eta iturburu kodea: http://www.adaptablegimp.org. Bertan ere proiektuari buruzko informazio ezberdina aurki daiteke. Aplikazioari buruzko blog bat ere sortu dute, hona hemen helbidea: http://adaptablegimp.blogspot.com/.

GIMP eta Adaptable GIMP

Adaptable GIMP-en aplikazioaren instalazioak ez du eraginik izango ohiko GIMP aplikazioarekin, hau da, Adaptable GIMP eta GIMP aplikazio biak batera instalatuta egon daitezke sisteman eta halaber, Adaptable GIMP desinstalatuz gero, ez du eraginik izango ohiko GIMPean.

Adaptable GIMP abiaraztean, wikiaren kontua eskatzen du, baina esan ahal zaio konturik gabe jarraitzeko, ez da batere beharrezkoa aplikazioa erabiltzeko.

Adaptable GIMP ohiko GIMP bezalakoa da itxura eta erabilera aldetik, aldatzen den bakarra tresna-kutxa da. Hain zuzen ere, hau da Adaptable GIMPek daukan berezitasuna GIMPekin alderatuta. Tresna-barra eraldatuta dago erabiltzaileak egin nahi duen lana errazteko eta lana egiten laguntzeko.

Task setak

Tresna-kutxan task set deritzonak aukeratu ahal dira, task set hauek ataza-multzoak dira. Edo hobeto esanda, ataza edo lan bat burutzeko jarraipenak dira, urratsez urrats. Era honetan, tresna-kutxan, erabiltzaileak aukeratzen du zein lan egin nahi duen eta behean agertzen dira bakarrik lan hori burutzeko baliabideak. Gainera, baliabide bakoitzaren ondoan ikono urdin bat dago, baliabide edo ataza hori nola edo zertarako den azaltzen duena bertan klik eginez gero. Era berean, aukeratutako ataza-multzo edo lanari buruzko informazioa behar izanez gero, lanaren ondoan ikono berdintsu bat aurkitu daiteke nahi den informazio hori ikusteko.

Lanak ataza-multzotan sailkatzeko aukera honek ez du esan nahi ezin direla ikusi ohiko tresnak. Hori egiteko, task-set aukeran “Default” hautatzea nahikoa da ohiko baliabide guztiak agertzeko.

Task set hauek guztiak programaren wikitik aterata daude eta haietariko asko erabiltzaileek beraiek sortzen dituzte. Batzuk aplikazioan lehenetsita badatoz ere, beste batzuk gehitu ahal dira “Gehitu task set” aukeraren bitartez, ondoren agertuko da bilatzaile bat erabiltzaileak egin nahi duenaren task seta bilatzeko. Edozein erabiltzailek sortu ahal ditu norberaren task setak eta automatikoki wikira igoko dira, besteekin batera, horretarako beharrazkoa da aplikazioa abiarazterakoan eskatzen den wikirako sarbidea. Wikian ere arakatu daitezke honezkero eskuragarri dauden task setak, horretarako helbide honetara joan behar da: http://adaptablegimp.org/w/Browse_Tasksets.

Aplikazio honen alda txar bakarra ingelesez baino ez dagoela da.

QR kodeen bitartez irudi kodifikatu batean informazio mota ezberdinak gorde daitezke: lotura bat, testua, datu pertsonalak. QR Code bat zer den sakonago azalduta dago Zibergelako artikulu honetan: http://zibergela.bitarlan.net/2011/05/27/qr-kodeak-komunikazio-modu-berria/.

QR Voice zerbitzuaren bitartez, web aplikazio batean testu bat audio bihurtzen du eta audio horri dagokion QR kodea erakusten du pantailatik. QR kode hori gero gorde daiteke irudi bezala nahi den moduan erabiltzeko. Adibidez, QR kodeak irakurtzeko edozein aplikaziorekin sakelako telefono baten kameratik irakurtzen da eta audio mezua telefonoan entzuten da.

Bihurketa egiteko muga 100 karaktere dira. Mikrofonoaren bitartez grabatu edo teklatuaren bitartez idatzi ahal da mezua. Audio bihurketa ahalik eta zehatzen egiteko hizkuntza aukeratu behar da. Hizkuntza asko egon arren, euskara ez dago. Hala ere, irakurketa antzekoa daukan hizkuntza bat aukeratuta, gaztelera, adibidez, nahiko ondo entzuten da emaitza.

QR Voice erabiltzeko http://qrvoice.net da helbidea.

Erabiltzaile batek bere nabigatzailean ikusten duen webgune bat garatzeko, teknologia ezberdinak erabiltzen dira. Batzuk nabigatzaileak erabiltzen dituen teknologiak dira, beste batzuk ordea, webgunea ostatatuta dagoen zerbitzariak erabiltzen ditu. Azkenean, erabiltzaileak ikusten duen webgunea da teknologia horien guztien nahasketaren emaitza, alegia, webgunea ostatatuta dagoen zerbitzariak nabigatzaileari informazioa bidaltzen dio eta informazio hori prozesatuta eta interpretatuta nabigatzaileak erakusten dio webgunea erabiltzaileari ikusten duen informazio eta itxurarekin.

HTML

Webgintzan erabiltzen diren teknologien artean, ziurrenik, HTMLa da ezagunena. Izan ere, HTMLa Interneten hastapenetik erabiltzen da, HTMLren bitartez sortu ziren lehenengo web orriak. Hala ere, sortu zenetik, teknologia guztiek bezala, aurrera egin du eta bertsio ezberdinak atera dira, azkena HTML 5 da (http://zibergela.bitarlan.net/2011/11/23/html5/). HTML izena, HyperText Markup Language adierazpenaren akronimoa da. HyperText hitzak, estekei esker, web orrialde batetik beste testu batzuetara, alegia, beste web orrialde batzuetara joateko aukera adierazten du. Markup Language du izena markaketa lengoaia delako. Hau da, etiketen bitartez, web orrialdean dauden elementuak sailkatzen dira eta nabigatzaileari esaten zaio, zer den parrafo bat, irudi bat, zerrenda bat, taula bat edo titulu bat, besteak beste. Lengoaia honen zehaztapenak W3C (http://www.w3c.org) nazioarteko erakundeak mantentzen ditu. Oso garrantzitsua da zehaztapen horiek eta estandarrak betetzea bai web garatzaileek bai nabigatzaileen garatzaileek. Webguneak nabigatzaile ezberdinetan era egoki batean ikus daitezen.

CSS

CSS, HTMLren kasuan bezala, nabigatzaileek web zerbitzaritik jaso, prozesatu eta interpretatzen dute. CSS bere jatorrizko izenetik dator Cascading Style Sheets, hau da, Kaskadako Estilo-Orriak. CSSak HTML dokumentuei itxura emateko erabiltzen dira. Hau da, HTMLren bitartez dokumentu edo web orrialde baten estruktura zehazten da eta CSSren bitartez, bere aurkezpena edo bere itxura. CSS lengoaiaren zehaztapenak W3C (http://www.w3c.org) erakundeak ere zehazten ditu eta halaber, kasu honetan oso garrantzitsua da web garatzaile zein nabigatzaileen partetik estandarrak errespetatzea.

Javascript

Javascript ez da HTML eta CSSen kasuan bezala maketatzeko lengoaia bat, programazio lengoaia baizik. Hau da, javascripten bitartez web orrialdean funtzionalitate eta eragiketa automatiko ezberdinak gehitu ahal dira. Aurreko kasuetan bezala, nabigatzaileek interpretatu eta prozesatzen dute javascript kodea, hau izan da askotan buruhauste handia web garatzaileentzat, batzuetan zaila zelako javascript kode bera nabigatzaile ezberdinetan ibiltzea, nabigatzaile bakoitzak ezberdin interpretatu ahal zuelako. Nahiz eta oztopo hauek hobetzen joaten diren.

Flash

Flash teknologia oso erabilia izan da animazioak eta eragiketa batzuk egiteko, nabigatzaileak exekutatzen du flash fitxategi bat eta pantailan erakusten du. Hala ere, oraindik bideoak on-line ikusteko asko erabiltzen bada ere, askoz gutxiago erabiltzen da gaur egun.

Zerbitzariko programazio lengoaiak

Aipatutako aurreko teknologiak, esan bezala, nabigatzaileak prozesatu eta interpretatu egiten ditu. Baina, egungo gehiengo webguneetan, prozesamendurik handiena web zerbitzarietan egiten da. Web zerbitzarian exekutatzen diren programen bitartez, datuak sartzen dira datu baseetan, kontsultatzen dira, prozesatzen dira eta emaitzak HTML eta CSS lengoaiekin nabigatzaileetara bidaltzen dira azken hauek informazioa erakus dezaten. Programazio lengoaia horiek nabigatzailean exekutatzen diren lengoaiek baino askoz gaitasun handiagoa dute eta horrek ahalbidetzen du deritzen web aplikazioak, intranetak eta extranetak garatzea. Web inguruneko programazio teknologia eta lengoaiarik ezagunenak PHP, Java, ASP, .NET, Python dira besteak beste. Web aplikazio garatuen hedapenean AJAX izeneko teknologiak ere zerikusi handia izan du. Teknologia hau zerbitzarian eta nabigatzailean exekutatzen da.

Datu Baseak

Zerbitzarietan ere datu baseak kudeatzeko sistemak erabiltzen dira, web zerbitzarian bertan edo beste zerbitzari batean instalatu ahal dira. Datu base hauen bitartez, web aplikazio baten datu guztiak kudeatu eta kontsultatu daitezke. Ohikoenak MySQL, PostgreSQL, Oracle edo SQLServer dira. Lehenengo biak, PostgreSQL eta MySQL datu base libreak dira.

Google TV sistemak eskaintzen dituen ezaugarrien artean hauek aipa genitzake: Android sistema eragilea darabilten sakelakoek telebista mota horien telekomando lana egin dezakete; eta, telebistetan, Chrome nabigatzailearekin Interneten ibiltzeko aukera izango da.

Informazio gehiago: http://www.neowin.net/news/google-paying-to-have-android-installed-on-tvs

Sistema horren helburuak bi dira: bata, pertsonentzat erantzuten errazak diren galderak sortzea, eta bestea, software batek datu orriak automatikoki betetzea eragoztea.

Erabilerak

Captcha-k software aplikazio batek automatikoki datu orriak betetzea saihesteko erabiltzen dira. Adibidez, webgune batek inkesta bat plazaratzen badu eta ez bada inongo eragozpenik jartzen, aplikazio informatiko batek automatikoki inkesta bete eta bere erantzunak bidal ditzake, inkestaren emaitza aldatze aldera. Sarreren salmenta sistema batean ere, norbaitek sortutako aplikazio batek hainbat sarrera erosteari ekin diezaioke, edo enkante batean aplikazio batek saltzailearen alde egin dezake, automatikoki azken eskaintza gaindituko duen eskaintza berri bat sortuz. Ohikoak izaten dira ere blog eta foroetan mezu komertzialak publikatzeko egiten diren saioak. Spam gisa ezagutzen diren mezu horiek software automatiko batek sortzen ditu, eta, bere ekinean, ahal den blog edo foro gehienetan bere mezuak txertatzen saiatzen da aplikazio informatiko hori.

Adibide horiek guztiek webgune batek eskaintzen duen datu orriak beteko dituen software baten esku sartzea eskatzen dute. Datu orri horiek captcha sistemarekin babestuko balira, software automatiko horiek ez lirateke gauza izango datu orriak bere osotasunean ondo betetzeko, eta euren ahalegina alferrikakoa izango litzateke.

‘Recaptcha‘

Recaptcha enpresa ere Carnegie Mellon unibertsitatean sortu zen, eta ondoren, 2009. urtean, Google enpresa ezagunak erosi zuen. Recaptcha sistemak, captcha sistemak bezala, datu orriak automatikoki beteko dituen makina zokoratzea du helburu, eta, horretarako, testu bat erakusten duten irudi digital parea eskaintzen du datu orrietan. Sistemak erakusten dituen testu digitalizatu horiek, ordea, ez dira ausaz sortzen, artxibo jakin batzuetatik hartzen dira. The New York Times eta Google Books-en digitalizatutako artxiboak dira sistema horren iturri. Sistema hori erabiltzen den webguneetan, irudi bihurtutako (digitalizatutako) bi testu eskaintzen zaizkio erabiltzaileari. Testuetako bat zein den argi du ere captcha sistemak, baina bigarrenarekin zalantzak ditu: digitalizatzeko erabili den OCR sistemak ez baitu konfiantza handiko emaitzarik lortu. Testu idatziak digitalizatzean askotan ez dira hitz guztiak ondo igartzen, tinta galdua dutelako, edo tolesdurak hitzak desitxuratzen dituelako. Erabiltzaileak datu orria betetzean, recaptcha sistemak ezagutzen duen hitzerako erantzun ona ematen badu, sistemak pentsatzen du bigarren hitz horrentzat eman den erantzuna ere ona dela. Hainbat erabiltzailek erantzuten duten captcha-tan, bigarren hitz horrentzat erantzun berbera ematen badute, sistemak ziurtzat ematen du irudia besterik ez den testu horri dagokion hitza.

Horrela, erabiltzaileak, makinak bete ezin duen lan bat betetzen du, testu baten eskaneatze eta antzematea, hau da, OCR lana. Sistema hori kudeatzen duen enpresak dioenez, 200 milioi captcha betetzen dira egunero, eta hainbat lekutan erabiltzen da: Ticketmaster, Facebook, Twitter eta beste 350 mila sistematan.

Apple etxeak, esan bezala, arrakasta latza lortu du iPad 2arekin, baina ez da izan produktu arrakastatsu bakarra; iPhone 4S telefonoa eta MacBook Air ordenagailu eramangarriak ere erruz saldu dira.

Nabigatzaileen inguruan, Googleren Chrome hazi da gehien 2011. urtean. Azken urte hauetan Mozillaren Firefox nabigatzailea Microsoften Internet Explorerri erabiltzaileak kentzen joan bada ere, 2011. urtean, Chrome izan da Explorer eta Firefox nabigatzaileen lepo hazi dena. Nabigatzaile erabilien kuotak horrela gelditu dira, StatCounterren aburuz: %40 Internet Explorer, %27 Chrome eta 25% Firefox.

2011. urtean ere, teknologiaren munduan hainbat agurtu ditugu. Batzuk ezagunak oso, Appleren CEO izandako Steve Jobs kasu, eta beste batzuk, jendartean ezagunak izan ez arren, teknologia munduan oso garrantzitsuak izan direnak. Horietako bat da Dennis Ritchie; 1941. urtean jaio zen, eta, 70eko hamarkadan, UNIX eta C programazio lengoaiaren garapenean parte hartu zuen. 2011. urtean zendutako beste bat Betty Jean Jennings Bartik izan da, ENIAC izena zuen lehen ordenagailuaren sortzaileetako bat.

Porrotak

Teknologia enpresa ezagunenek, HTC, Samsung, LG, Sony eta abarrek, euren tabletak merkaturatu dituzte. Samsung etxeak arrakasta handia lortu du Galaxy izeneko tabletarekin, baina beste ekoizle batzuek porrot handiak jasan dituzte, HP eta RIM etxeek kasu. HP etxeak WebOS sistema eragilean oinarritutako Touchpad izeneko tableta plazaratu zuen; produktu ona, etxe ospetsua, baina salmentarik ez. Ipadaren prezio antzerakoa zuen, eta erabiltzaileek nahiago izan zuten Appleren tableta. Ondorioz, HP etxeak prezioa asko jaitsi behar izan zuen bere produktu berria saldu ahal izateko, eta, azkenean, tableten negoziotik alde egitea erabaki zuen.

BlackBerry ekoizten duen RIM etxeak ere BlackBerry PlayBook delakoa merkaturatu zuen, baina ez zuen arrakastarik izan; badirudi sistemaren eguneraketa urria eta aplikazio erakargarrien eskasia izan zela arrakasta eskasaren arrazoia.

Tableten mundutik at, teknologiaren beste alor batzuetan ere, izan dira uste baino emaitza kaskarragoak izan dituzten produktu eta zerbitzuak. Google+ da horietako bat. Kontaktuak zirkulutan biltzeko aukera ematen du sare sozial horrek ez du publiko zabalaren onarpenik izan. Googlek berean jarraitzen du, funtzionaltasun gehiago eskaintzen, jada erregistratuak dituen 50 milioi erabiltzaile horien kopurua handitu nahian.

Sarean edo hodeian eskaintzen diren zerbitzuen etenak ere kalte handiak eragin dizkiete RIM eta Sony etxeei. RIMen BlackBerry telefonoak mezularitza zerbitzuak porrot egin eta gero posta gabe izan ziren urrian. Sony etxearen PlayStation plataformak sarean jolasteko zerbitzua eten izan behar zuen bere sistemek jasan zuten eraso baten ondorioz. Agerian gelditu zen Sonyren sistemen ahulezia eta erabiltzaileek sarean gordetzen dituzten datu pribatuak egoki babestearen beharra.

Kontsolen alorrean, Nintendo etxeak betaurreko berezien beharrik gabe 3D efektua eskaintzen zuen 3DS plazaratu zuen. Plataforma horrentzat joko gutxi garatu direlako eta hainbat erabiltzailek zorabioak jasan dituztela zabaldu delako, produktu horrek arrakasta gutxi izan du.

Eta 2012rako zer?

Badirudi hasi berria den urte honek ere gailu eta zerbitzu mordoa eskainiko dituela. Gailuen munduan, bolo-bolo dabilen iPad 3 delakoaren aurkezpena espero da, eta badira Applek bere tabletaren tamaina txikitu eta 7 hazbeteko bertsio bat plazaratuko duela esaten dutenak ere. Apple etxeak ere iPhone telefono adimendunaren bosgarren bertsioa merkaturatuko du, eta, Appleren produktuen inguruan gertatu ohi denez, horrekin ere dena da filtrazio eta txutxu-mutxua.

Microsoft etxeak Windows 8 aurkezteko asmoa du 2012an, eta ezagutzera eman diren ezaugarrien artean, USB 3.0 euskarria, Ribbon interfazea eta aplikazioen denda izango duela jakin da.

Kontsolen munduan, bi dira espero diren aurkezpen ezagunenak: Nintendo etxearen Wii U eta eta Sonyren Vita.

Amaitzeko, Amazon etxea lanean da bere Fire tabletak dituen akatsak konpontzeko, eta gainontzeko tablet ekoizleek bezala, badirudi bere produktuaren bertsio berriren bat kaleratuko duela.

Euskal Herriko Unibertsitatean garatutako web aplikazio bat da, eta ahozkotasuna landu eta praktikatzea du xede. Aplikazioaren erabilpena doakoa da, eta Software Librean oinarritutako lizentziapean eskaintzen da.

Gure ordenagailuen webcam eta mikrofonoa baliatuz, hainbat ariketa presta daitezke, betiere hizkuntzak ikasteko tenorean. Ahozkotasuna lantzea du helburu.

Irakasleak galdera-erantzun moduko ariketak presta ditzake bideo batean, eta ikasleak, bideoa ikusten ari den bitartean, erantzunak emango ditu.

Erantzun horiek bideoan eta mikrofonoz graba daitezke, gero irakasleak bakarrik zuzendu ditzan. Edo, nahi izanez gero, zuzenketak beste ikasleekin elkarlanean ere egin daitezke.

Teknika hori irudietan dauden karaktereak banan-banan antzematean datza: isolatutako karaktere bakoitzaren forma, lerro eta kurben arabera zein karaktere izan daitekeen igartzen saiatzen da OCR sistema. Hitz bat irakurtzen denean, hiztegiak ere kontsulta daitezke, irakurritako hitza existitzen den baieztatzeko eta, horrelakorik ez badago, antzekoa izan daitekeen bat proposatzeko.

Sistema horiek izan dezaketen arrakasta, neurri handi batean, jatorrizko irudiaren ezaugarrietan dago: irudiaren bereizmena, alfabeto mota (latinoak, kanji, zirilikoak) eta, gehienbat, eskuizkribu edo makinaz idatzitako testua.

Alfabeto latinoz mekanografiatutako testu baten irudiaren igarpenean doitasun handia lortzen da; eskuizkribuetan, berriz, oso bestelakoak dira lortutakoaren kalitate mailak. Pertsona bakoitzak eskuz ezberdin idazten dugunez, OCR aplikazioek gure idazkera ikasteko ahalegina egiten dute, eta, horretarako, sare neuronalak esaten zaien modelo konputazionalak erabiltzen dira.

Eskuizkribua ‘on line’ igartzen

Orain arte, jada idatzitako dokumentuetatik testua xurgatzeko teknikak izan ditugu hizpide, off line modua hain zuzen, baina bada eskuizkribua atzemateko on line modua ere. Gailu bat erabilita, idaztean egindako mugimenduak gordetzen dira, eta mugimendu horiek aztertuz, idatzitako karaktereak igartzen saiatzen dira OCR sistemak. Horrelako sistemetan, hiru osagai aurki ditzakegu: erabiltzaileak idazteko erabiltzen duen arkatz moduko gailua, arkatzaren posizioa irakurtzen duen gailua —arkatzean bertan egon daiteke, arkatzetik gertu, edo tableta modukoa ere izan daiteke— eta sistemaren hirugarren pieza software aplikazio bat litzateke. Software aplikazioak arkatzak egindako mugimenduak aztertzen ditu, eta emaitza testu digital bat izaten da.

OCR softwarea

Software komertzial ugari dago merkatuan, eta, gehienetan, nahiko software garestiak dira. Macintoshen sistema eragileetan, arkatz digitalarekin batera, Inkwell erabiltzen da. Linux motako sistemetan, CellWriter erabil daiteke.

CellWriter

Ubuntu sistema eragileak bere pakete biltegietan eskaintzen du aplikazio hau, beraz, erraz instalatu daiteke: Synaptic pakete kudeatzailerekin edo kontsola bidez, apt-get komandoarekin. Aplikazioa lehen aldiz abiarazten dugunean, entrenamendu leihoa eskainiko digu aplikazioak. Bertan, hizki ezberdinak idatzi beharko ditugu, sistemak guk nola idazten dugun ikas dezan. Sistemaren entrenamendu hori funtsezkoa da gero iragarpen zuzenak egin ahal izateko.

Entrenamendua amaituta, aplikazioak sareta bat eskaintzen du. Saretaren gelaxka bakoitzean hizki bat idatzi beharko dugu, eta lerro bakoitza amaituta, CellWriter aplikazioak, guk idatzitakoa igarri eta CellWriter leihoaren azpian dagoen aplikazioari bidaliko dio testua —testu prozesagailu edo beste motako aplikazio bat—. Erabiltzaileak idatzitakoak gaizki ulertzen direnean, sistemak zuzenketak egiteko aukera eskaintzen du, eta, horrela, gehiago erabili ahala, emaitza hobeak lortzen dira. Esaterik ez dago, erabiltzaile batek entrenatutako sistemak ez duela beste erabiltzaile batentzat balio.

OCR softwarea, ‘on line’

On line moduan, mahai gaineko softwarearekin gertatzen den bezala, hainbat software komertzial dago. Guk makinaz idatzitako testuak irakurtzeko doako web aplikazio bat aipatuko dugu hemen: Google Docs (https://docs.google.com). Zerbitzu horretan dokumentuak jartzean, OCR sistema aktiba daiteke. PNG, GIF, JPG edo PDF moduko fitxategietan, Google Docsek testu-araketa burutzen du, eta jarritako fitxategiak gutxieneko bereizmena izanez gero, nahiko emaitza onak lortzen dira; hori bai, betiere makinaz idatzitako testuetan.

OCR hardwarea

Arkatz digitalek eskuz idatzitakoa ordenagailura pasatzeko modu erakargarria eskaintzen dute. Gehienetan, arkatz moduko gailuarekin batera, orriaren bazterrean jar daitekeen irakurle txiki baten beharra dago. Irakurle horrek arkatzaren mugimenduak gordetzen ditu. Irakurletik jasotako datuak baliatzen ditu software batek guk idatzitakoa testu bilakatzeko. Ordenagailura ere konektatu daiteke arkatza, idatzi ahala emaitza pantailan ikus ahal izateko. Gailu horiek nola funtzionatzen duten ikusteko, adibide gisa, Staedtler etxearen Digital Pen produktuaren orrian sartu eta bertako bideoa ikus daiteke.

MyPaint taula grafikoarekin marrazteko aplikazio bat da. Software librea eta doakoa da, gainera Mac Os X, MS Windows zein GNU/Linux plataformetarako eskaintzen da. Nahiz eta bertsio berria oraindik MS Windows sistemetarako baino ez dagoen. Proiektu hau 2005. urtean abiatu zen eta bere xedea taula grafikoarekin marraztu ahal izateko aplikazio libre bat eskaintzea zen, diseinu minimalista batekin eta arkatzaren presioa antzemateko modukoa.

Erabilerraztasunari begira, funtzionalitate bakoitza laster-tekla batekin lotuta dago eta edozein unetan alde baliabide barrak ezkutatzeko aukera dago.

MyPaint-ek Open Raster formatuan gordetzen ditu egindako lanak. Formatu hau irekia da eta Open Document formatuan oinarrituta dago. Gainera, lanak PNG eta JPG formatuetara esportatu daitezke.

Bertsio berriak baliabide barra desplegagarri berri bat ekartzen du, baliabide barra hau pertsonalizatu daiteke widgetsen bitartez. Honez gain, ohar blokaren antzeko baliabide bat ekartzen du, non testuaz gain, kolore probak, pintzelkadak edo miniaturak gorde daitezkeen.

Deskargatzeko edo aplikazioari buruzko informazio gehiago begiratzeko, proiektuaren webgunera jo daiteke: http://mypaint.intilinux.com/