Iruzkinak (0)

Zalantzarik gabe, aurreko astean zehar, AEB eta pirateriari buruzko albisteek bete dute informazio esparru teknologikoa. Lehendabizi, Interneteko pirateriaren aurkako legeak SOPA eta PIPA albistegietan eta sare sozialetan pil-pilean ikusi ziren. Ondoren, lege hauen kontrako aldarrikapenak, haien artean, Interneteko erraldoienak, Wikipedia, Facebook, Google, eta nola ez Anonymous nazioarteko hacker taldeak AEBetako sei webgune garrantzitsuen blokeoa, AEBetako Justizia Sailarena, besteak beste. Lurrikara eta gero, AEBko Senatuan eta Kongresuan bozkatuko ziren lege horiek bertan behera utzi zituzten. Baina hori bai, lege horiek onartu gabe ere, zer egin litekeen irakatsi nahi izan diete Internet erabiltzaileei eta Megaupload webgunearen itxiera izan da lehenengo ikasgaia, hain zuzen ere.

Megaupload zerbitzua

Megaupload eta orokorrean Megaword.com webgunean eskaintzen ziren zerbitzu guztiak Zibergelan azaldu ziren 2010eko abenduan, hemen dago lotura: http://zibergela.bitarlan.net/2010/12/10/megaworld-megaupload-eta-askoz-gehiago/

Baina, laburbilduz esan daiteke Megaupload nork bere fitxategiak “hodeira” edo Internetera igotzea ahalbidetzen zuen zerbitzua dela edo zela. Orokorrean, fitxategi handiak igotzen ziren, emailez bidaltzeko handiegiak zirenak. Igotako fitxategi bakoitzeko lotura publiko bat sortzen zuenez zerbitzu honek, lotura hutsarekin, partekatu ahal ziren hainbat fitxategi.

Webgune eta foro askotan, era honetan, Copyrightek babestutako edukiak partekatzen dituzte, musika, filmak edo filmen zatiak, besteak beste. Edukiak partekatzeko era honi, deskarga zuzena deitzen zaio, beste erabiltzaileren menpe ez dagoelako fitxategi hori deskargatzeko, zuzenean deskargatzen da erabiltzailearen ordenagailura. Gainera, deskargak automatizatzeko aplikazioak ere erabil daitezke, JDownloader (http://jdownloader.org/), adibidez.

Horrela, Internet erabiltzaile batzuk P2P bidezko sareak eta BitTorrent deritzenak ere ordezkatzen joan dira deskarga zuzenarekin.

Hala ere, zerbitzu hauek orokorrean eta Megaupload zehatz-mehatz, ez dira bakarrik babestutako edukiak partekatzeko erabiltzen. Hainbat erabiltzailek igotzen dituzte horrelako zerbitzuetara emailez bidaltzeko handiegiak izan daitezkeen fitxategi pribatuak edo babestu gabekoak. Horrela partekatu ahal dituzte familia edo lagunekin haiek sortutako audioak, bideoak, argazkiak, eta abar. Enpresa batzuek ere erabiltzen dituzte horrelako zerbitzuak aipatutako helburuetarako, arlo profesionalean.

Zer gertatzen da Megaupload webgunean dauden fitxategiekin

Esan bezala, erabiltzaile askok beren eduki pribatuak gordeta zituzten Megaupload zerbitzuan, eduki hori guztia FBIren esku dago une honetan. Eta erabiltzaileak aurkitzen dira ezin dutela inon eskatu beren eduki hori eta ez dutela inolako informaziorik. Ildo horretatik, internauta eta kontsumitzaile elkarte batzuek azaldu dute fitxategi horiek berreskuratzeko eskubidea izan behar dutela erabiltzaileek. Baina, oraindik ez da ikusten inolako argirik kontu honetan.

Antzeko zerbitzuen neurriak

Megaupload webgunearen antzeko webguneek Megauploadekin gertatu dena ikusita bere neurriak ere hartu dituzte eta zerbitzu ezberdinak kendu dituzte arazoak saihesteko. Adibidez, Fileservek deskarga asko dituzten fitxategiak igotzen dituzten erabiltzaileei ordaintzeari utzi diote, halaber babestutako edukia ezabatzen hasi dira.

Uploaded.to webgunearen arduradunak zorrotzagoak izan dira eta zuzenean AEBn emandako zerbitzua bertan behera uztea erabaki dute, beraz munduko beste estatuetan bai baina AEBn ez dute zerbitzurik emango, AEBko sarbideak haien zerbitzarietan blokeatuta.

Era berean, Filesonic zerbitzuak kendu du fitxategiak partekatzeko aukera, beraz, erabiltzaile bakoitzak berak igotako fitxategiak besterik ezin izango ditu deskargatu.

Horrez gain, Internet erabiltzaileen artean mesfidantza dago eta erabiltzaile askok eten egin dituzte webgune hauetan zituzten ordainpeko zerbitzuak eta beste asko ez dira ausartzen zerbitzu horiek kontratatzera dirua galduko dutelakoan.

Iruzkinak (0)

Erabiltzaile batek bere nabigatzailean ikusten duen webgune bat garatzeko, teknologia ezberdinak erabiltzen dira. Batzuk nabigatzaileak erabiltzen dituen teknologiak dira, beste batzuk ordea, webgunea ostatatuta dagoen zerbitzariak erabiltzen ditu. Azkenean, erabiltzaileak ikusten duen webgunea da teknologia horien guztien nahasketaren emaitza, alegia, webgunea ostatatuta dagoen zerbitzariak nabigatzaileari informazioa bidaltzen dio eta informazio hori prozesatuta eta interpretatuta nabigatzaileak erakusten dio webgunea erabiltzaileari ikusten duen informazio eta itxurarekin.

HTML

Webgintzan erabiltzen diren teknologien artean, ziurrenik, HTMLa da ezagunena. Izan ere, HTMLa Interneten hastapenetik erabiltzen da, HTMLren bitartez sortu ziren lehenengo web orriak. Hala ere, sortu zenetik, teknologia guztiek bezala, aurrera egin du eta bertsio ezberdinak atera dira, azkena HTML 5 da (http://zibergela.bitarlan.net/2011/11/23/html5/). HTML izena, HyperText Markup Language adierazpenaren akronimoa da. HyperText hitzak, estekei esker, web orrialde batetik beste testu batzuetara, alegia, beste web orrialde batzuetara joateko aukera adierazten du. Markup Language du izena markaketa lengoaia delako. Hau da, etiketen bitartez, web orrialdean dauden elementuak sailkatzen dira eta nabigatzaileari esaten zaio, zer den parrafo bat, irudi bat, zerrenda bat, taula bat edo titulu bat, besteak beste. Lengoaia honen zehaztapenak W3C (http://www.w3c.org) nazioarteko erakundeak mantentzen ditu. Oso garrantzitsua da zehaztapen horiek eta estandarrak betetzea bai web garatzaileek bai nabigatzaileen garatzaileek. Webguneak nabigatzaile ezberdinetan era egoki batean ikus daitezen.

CSS

CSS, HTMLren kasuan bezala, nabigatzaileek web zerbitzaritik jaso, prozesatu eta interpretatzen dute. CSS bere jatorrizko izenetik dator Cascading Style Sheets, hau da, Kaskadako Estilo-Orriak. CSSak HTML dokumentuei itxura emateko erabiltzen dira. Hau da, HTMLren bitartez dokumentu edo web orrialde baten estruktura zehazten da eta CSSren bitartez, bere aurkezpena edo bere itxura. CSS lengoaiaren zehaztapenak W3C (http://www.w3c.org) erakundeak ere zehazten ditu eta halaber, kasu honetan oso garrantzitsua da web garatzaile zein nabigatzaileen partetik estandarrak errespetatzea.

Javascript

Javascript ez da HTML eta CSSen kasuan bezala maketatzeko lengoaia bat, programazio lengoaia baizik. Hau da, javascripten bitartez web orrialdean funtzionalitate eta eragiketa automatiko ezberdinak gehitu ahal dira. Aurreko kasuetan bezala, nabigatzaileek interpretatu eta prozesatzen dute javascript kodea, hau izan da askotan buruhauste handia web garatzaileentzat, batzuetan zaila zelako javascript kode bera nabigatzaile ezberdinetan ibiltzea, nabigatzaile bakoitzak ezberdin interpretatu ahal zuelako. Nahiz eta oztopo hauek hobetzen joaten diren.

Flash

Flash teknologia oso erabilia izan da animazioak eta eragiketa batzuk egiteko, nabigatzaileak exekutatzen du flash fitxategi bat eta pantailan erakusten du. Hala ere, oraindik bideoak on-line ikusteko asko erabiltzen bada ere, askoz gutxiago erabiltzen da gaur egun.

Zerbitzariko programazio lengoaiak

Aipatutako aurreko teknologiak, esan bezala, nabigatzaileak prozesatu eta interpretatu egiten ditu. Baina, egungo gehiengo webguneetan, prozesamendurik handiena web zerbitzarietan egiten da. Web zerbitzarian exekutatzen diren programen bitartez, datuak sartzen dira datu baseetan, kontsultatzen dira, prozesatzen dira eta emaitzak HTML eta CSS lengoaiekin nabigatzaileetara bidaltzen dira azken hauek informazioa erakus dezaten. Programazio lengoaia horiek nabigatzailean exekutatzen diren lengoaiek baino askoz gaitasun handiagoa dute eta horrek ahalbidetzen du deritzen web aplikazioak, intranetak eta extranetak garatzea. Web inguruneko programazio teknologia eta lengoaiarik ezagunenak PHP, Java, ASP, .NET, Python dira besteak beste. Web aplikazio garatuen hedapenean AJAX izeneko teknologiak ere zerikusi handia izan du. Teknologia hau zerbitzarian eta nabigatzailean exekutatzen da.

Datu Baseak

Zerbitzarietan ere datu baseak kudeatzeko sistemak erabiltzen dira, web zerbitzarian bertan edo beste zerbitzari batean instalatu ahal dira. Datu base hauen bitartez, web aplikazio baten datu guztiak kudeatu eta kontsultatu daitezke. Ohikoenak MySQL, PostgreSQL, Oracle edo SQLServer dira. Lehenengo biak, PostgreSQL eta MySQL datu base libreak dira.

Iruzkinak (0)

Honezkero ez da ezer berria Internetaren hedapenak arrisku asko ekarri dituela ordenagailuetarako eta norberak ordenagailuen bitartez gordetzen eta kudeatzen duen informaziorako. Izan ere, botnet deritzona Internet gabe posible ez liratekeen adibide askotariko maltzurkeri bat da.

Zer da Botnet delakoa?

Botnet bat asmo txarreko software bat exekutatzen duten ordenagailu multzo bat da. Multzo hori osatu ahal dute milaka eta milaka ordenagailuk munduan zehar. Asmo txarreko softwarea era automatiko eta autonomo batean egikaritzen da ordenagailu bakoitzean, eta bot izenaren bitartez ezagutzen zaio. Nolabait esateko, botarekin kutsatuta dagoen ordenagailua “zombie” bihurtzen da eta botaren sortzaileak nahi dituen atazak eta lanak burutzen ditu, botneteko beste ordenagailu guztiekin batera. Normalean, ordenagailuaren erabiltzailea ez du sumatzen kutsatuta dagoela eta ez da bere ordenagailuan dagoen botaren lanaz jabetzen. Hala ere, ordenagailuak bai erakutsi ahal dituela kutsatuta dagoelako seinale batzuk. Izan ere, botak memoria eta prozesagailua kontsumitzen du, ordenagailuaren beste aplikazioak bezala, beraz, ordenagailua ohi baino motelago joan ahal da. Halaber, ordenagailuan mezu arraroak ager litezke edo huts egin lezake.

Nola hedatzen dira?

Botak Interneten bidez hedatzen dira, MS Windows sistemetan GNU/Linux edo Mac Os X sistemetan baino askoz gehiago zabaltzen dira. Normalean ordenagailua kutsatzen da Internetetik jaisten diren fitxategi exekutagarriekin. Horregatik kontu handiz ibili behar da gune ezezagunetatik edo konfiantza gabeko guneetatik jaisten diren fitxategiekin. Batzuetan, fitxategi exekutagarri horiek argazki edo bideo luzapen bat jartzen dute erabiltzailea nahasteko. Orokorrean, gizarte-ingeniaritza deritzona erabiltzen da erabiltzaileari ziria sartzeko eta fitxategia deskarga dezan. Behin fitxategia deskargatuta eta ordenagailua kutsatuta, botak jakinarazten dio sortzaileari beste ordenagailu bat kutsatu duela.

Zertarako erabiltzen dira?

Botnetak helburu ezberdinekin erabiltzen dira. Ohikoenetarikoa SPAM edo nahi ez den posta elektronikoa bidaltzeko da, publizitate ug ari igortzeko, alegia. Baina datu pertsonalak lapurtzeko eta sortzaileari bidaltzeko ere erabil daitezke edo klik kopuruaren bidez kobratzen den publizitatean klik kopurua handitzeko.

Hauetaz aparte, botneten bitartez oso ohikoak dira DoS izeneko erasoak. DoS izena Denial of Service hitzetatik dator, hau da, zerbitzu-ukatzea esan nahi du bere izenak. Eraso hauetarako, helburu zehatz bat aukeratzen da, helburu hau izan ahal da webgune bat edo zerbitzari bat, eta botnet sarean dauden ordenagailu zombie guztiek eskakizunak egiten dituzte zerbitzari edo webgune horren kontra. Azkenean, zerbitzaria hainbesteko eskaerei erantzun ezinean aurkitzen da eta behin eta berriz saturatzen eta erortzen da. Beraz, webgunea edo zerbitzaria ez legoke irisgarri erabiltzaile arruntentzat arazoa konpondu edo erasoa amaitu arte.

Eraso honen xedea izan ahal da ekonomikoa, hau da, erasotzaileak erreskate bat eskatu ahal dio webgune edo zerbitzariaren jabeari, politikoa, geldiarazteko webgune bat arrazoi politikoengatik, edo aparteko helburuekin, lorpen pertsonalak, adibidez.

Babes neurriak

Babes neurriak ere hartu ahal dira bot hauek ez kutsatzeko norberaren ordenagailua. Batez ere, garrantzitsua da ez irekitzea posta elektronikoz jasotzen diren fitxategiak igorlea ezagutu ezean, edo nahiz eta igorlea ezagutu, posta hori berak ez duela idatzi susmatuz gero. Halaber, komenigarria da ez jaistea fitxategirik txatetik edo Internetetik, webgunea edo igorlea ezaguna ez bada.

Bestetik, komenigarria da ordenagailuaren sistema eragilea eta aplikazioak ahalik eta eguneratuen mantentzea eta sistema eragileak jakinarazten dituen eguneraketei jaramon egitea.

Segurtasun aplikazioek, antibirusak eta suebakiak bezala, ordenagailua babestuko dute, beraz, ez dago soberan segurtasun softwarea ordenagailuan instalatuta edukitzea.

Iruzkinak (0)

Gaur egun Interneten denetarik aurkitu daiteke eta aplikazio anitzak daude amaraunean. Teknologia berrietan ere atzera begiratu ahal da eta lehenean murgildu daiteke edozein erabiltzaile. Horren adibide garbia, gaurko gaia liteke, zuhaitz genealogikoak egiteko on-line aplikazioak, hain zuzen ere.

Gnoom

Gnoom oso aplikazio ezaguna da zuhaitz genealogikoak on-line egiteko eta partekatzeko. Nahiko webgune jatorra eta erabilerraza da. Gnoom proiektuaren helbidea http://www.gnoom.com da eta bertan hasiera pantailan erabiltzailearen izena, abizenak, generoa eta posta elektronikoa jarrita, berehala has daiteke zuhaitz genealogikoa garatzen. Zuhaitz genealogikoan senideak eta beren datuak osatzen joan ahal da, gainera sartzen diren senideei Gnoomen sartzeko gonbidapena bidali ahal zaie eta haiek ere zuhaitz genealogikoa osa dezakete. Senide bakoitzeko datu ezberdin eta argazkiak txertatu daitezke.

Senideekin komunikatzeko bide ezberdinak eskaintzen ditu, Facebookekin bateragarria izateaz gain txata, foroa eta mezuak bidaltzeko aukera dauka. Horretaz aparte, argazkiak, bideoak eta dokumentuak partekatu daitezke. Honez gain, senideak mapan geolokalizatu daitezke, Google Mapsen azpiegitura erabilita. Egutegi batean sendiari dagozkion gertakizunak ere kudeatu daitezke.

Azkenean, bai funtzionalitateen aldetik zein itxuraren aldetik sare sozial bat da baina senideei bideratuta. Izan ere, ohiko sare sozialetan bezala Gnoom-ek horma bat eskaintzen du eta mikroblogging edo mezu motzak idaztea ere badago.

Honetaz gain, Gnoomek webguneetan eta sare sozialetan hain ohikoa ez den aukera bat eskaintzen du, ziurtasun kopiak egiteko aukera, hain zuzen ere. Baina aukera hau soilik eskuragarri dago ordainpeko kontu batekin. Ordainpeko kontuak 24 EUR urteko balio du eta ziurtasun kopiak egiteko aukeraz gain, aparteko aukera gehigarriak ditu.

Gnoomen sartzen den informazio guztia pribatua da eta erabiltzaile baten zuhaitza eta informazioa bere kontaktuek edo senideek baino beste inork ezin du ikusi.

Kanpoko bilatzaile bat ere eskaintzen du norberaren senideak edo arbasoak aurkitzeko beste erabiltzaileen zuhaitz genealogikoetan, baina datuak pribatuak direnez, daturen bat baino ez da agertzen eta orduan senide hori gehitu duen erabiltzailearekin harremanetan jartzeko aukera eskaintzen du.

Gnoom euskaraz ez dagoen arren, webgune eleanitza da eta frantsesa, gaztelera, ingelesa eta beste hainbat hizkuntzatan erabil daiteke.

MyHeritage.com

Myheritage.com ere oso ezaguna eta oso erabilia da, 60 milioi erabiltzaile, 832 milioi profil eta 20 milioi zuhaitz genealogiko ditu . Hau da sare sozial honen webgunea: http://www.myheritage.com/. Funtzionalitateen aldetik My Heritage eta Gnoom oso antzekoak dira, ohiko sare sozialek eskaintzen dituzten aukerak dauzka. Proiektu honek ere dohainik erabil daiteke ordainpeko profila ere eskaintzen duen arren. MyHeritage.com erabiltzailearen izena, posta elektronikoa eta gurasoak zehazten dira eta ondoren has daiteke zuhaitza sortzen edo familiaren argazkiak igotzen zein familiaren datuak edo gertaerak kudeatzen. Argazkiak etiketatzea ere ahalbidetzen du aplikazio honek. Bitxikeriaren bat ere badauka, memoria joko bat eskaintzen du senideen argazkiekin eta senideekin antza daukaten pertsonai ospetsuak aurkitzeko gauza ere bada.

Family Tree Builder

MyHeritage.com-en ere zuhaitz genealogikoa kudeatzeko mahaigaineko aplikazio bat deskargatzeko aukera dago Family Tree Builder izenekoa, dohainik deskargatu daiteke eta oso egokia da mahaigaineko ingurunea web ingurunea baino gehiago gustuko duenarentzat. Hori bai MS Window sistemetarako baino ez dago.

Zuhaitz genealogikoak egiteko beste web batzuk

Aukera hauek oso ezagunak badira ere, beste webgune batzuk daude zuhaitz genealogikoak landatzeko http://www.kincafe.com/ edo http://www.geni.com/ bezala.

Iruzkinak (0)

Google Plus (G+ bezala ere ezagututa) ez da Googleren lehenengo saiakera sare sozialen munduan sartzeko. Lehenengo, Orkut  (http://www.orkut.com) argitaratu zuen 2004an eta microblogging arloan ere sartzen ahalegindu zen Buzz proiektuarekin. Artean, Orkutek apenas izan du arrakastarik eta Buzzek ere ez ditu lortu espero besteko mugimendua. Baina Google Plus, aurtengo ekainaren 28an argitaratu zutenetik, indartsu sartu da eta lehenengo hilabetean 10 milioi erabiltzaile lortu zituen. Hori bai, oraindik urrun dago Facebookek dituen erabiltzaile kopurutik eta erabilpen mailatik. Gainera argitaratu zenetik behin probatzeko berotasuna igarota, Google Plusen hazkundea hoztu da nahikotxo. Probatzeko: http://plus.google.com

Google Circles

Google Plusek daukan berezitasunik garrantzitsuenetarikoa zirkuluen ideia da. Nork bere kontaktuak zirkulutan antolatu ahal ditu: lagunak, lankideak, familia, eta abar. Bakoitzak nahi dituen zirkuluak sor ditzake eta ondoren kontaktuak zirkuluetan sartu arrastatu eta jaregin eginez. Horrela erabiltzaileak bere jarioan argitaratzen duen informazioa izan ahal da publikoa, bere zirkuluetarako eta bere kontaktuen zirkuluetarako, bakarrik bere zirkuluetarako edo zirkulu edo kontaktu berezi baterako. Izan ere, sare sozialetan askotan nahasten dira familia, lagunak eta harreman profesionalak eta agian partekatzen den informazioa ez da guztiok ikusteko. Horrela, argitaratzen den sarrera bakoitzeko, aukeratu ahal da zeintzuk ikusten duten, adibidez, lagunak izeneko zirkulukoek bakarrik. Era berean, askotan sare sozialetan kontaktuak pilatzen dira eta informazio lar jasotzen du erabiltzaile bakoitzak, beraz, maiz kontaktu gertuen informazioa galdu ahal da. Era horretan, une bakoitzean ikusi ahal da erabiltzaileak nahi duen zirkuluaren jarioa bakarrik edo erabiltzaile guztien sarrerak batera.

Hau ez da ideia berri bat, software librea den Diaspora sare sozialak aukera hau eskaintzen zuen jada, beste era batean planteatuta, hori bai, eta dagoeneko Facebooken ere egin ahal den gauza bat da, nahiz eta Goolge Plusen bezain erraza ez izan.

Norabide bakarreko harremanak

Google Plusek daukan beste berezitasun bat Facebookekin alderatuta harremanak egiteko era da. Kasu honetan antza handiagoa dauka Twitterrekin. Erabiltzaile bakoitzak bere zirkuluetan nahi duen kontaktua sartzen du, beste erabiltzaileak ez du halaber onartu behar, adibidez, Facebooken, LinkedInen edo beste sare sozialetan gertatzen den bezala.

Kontaktuekin elkarrizketak gauzatzeko Google Plusek txata ere eskaintzen du GTalk-en bitartez, eta Google Plus-etik bertatik mezu elektronikoak bidaltzeko aukera ere badago.

Bideo txata taldeka

Hau guztia gutxi izango balitz, Google Plusek ere talde bideo txatak egiteko aukera ahalbidetzen du. “Hasi topaketa” izena duen botoi berde bat ikusten da, topaketak egiteko egutegi bat dela irudi lezake, baina ez da hori, taldeko bideo txata hasteko da. Pantaila partaideen eremu ezberdinetan banatu beharrean, beste bideo txat sistema batzuek egiten duten bezala, bideo txat sistema honek pantailan erakusten du une bakoitzean hitz egiten ari den erabiltzailearen bideoaren irudia.

Argazkiak

Google Plusek eskaintzen du atal oso bat erabiltzaileak sare sozial honetan dituen argazki guztiak kudeatzeko. Atal honetan erabiltzaileak igotako argazki guztiak ikusi ahal ditu hala nola etiketatuta dagoen argazkiak. Argazkiak kontaktuekin etiketatu daitezke, ezabatu edo efektu batzuen bitartez aldatu.

Jokuak

Jokuetarako ere atal berezi bat eskaintzen du Google Plusek. Bertan hainbat eta hainbat joko aurki daitezke on-line erabiltzeko. Beraz, ez da ezer instalatu behar ordenagailuan eta edozein sistema eragilerekin erabil daitezke, nabigatzaile hutsa behar delako, flash ere beharrezkoa da hainbat kasutan. Gainera, joko hauek guztiz integratuta daude sare sozialarekin eta beraz, jokoetako lorpenak edo puntuazioak argitara daitezke norberaren profilean. Era berean, askotan beste erabiltzaileekin batera jolastu ahal da eta norberaren kontaktuak ere gonbidatu ahal dira jolasteko.

Google Plus sakelako telefonoetan

Sakelako telefonoetan dagoeneko zenbaut aplikazio agertu dira Google Plus sare soziala telefono mugikorretik erabiltzeko. Esaterako,  Android telefonoetan Social Plus izeneko aplikazioarekin Google Plus, Facebook eta Twitter erabil daitezke. Hau da aplikazioaren lotura: https://market.android.com/details?id=social.plus.free.com

Iruzkinak (2)

ICANN korporazioak, hainbat urte iraun duen eztabaidaren ondoren, Interneteko helbideak edozein hitzetan eta edozein hizkuntzatan amaitzeko aukera onartu du.

ICANN Izenak eta Zenbakiak Banatzeko Interneteko Korporazioa da. Erakunde horrek kudeatzen ditu Interneten aurkitzen ditugun domeinu izen eta IP helbideak. Goi mailako domeinuak dira Interneten erabiltzen ditugun izenetan ageri den azken atala, hain ezagunak diren .com, .net .info eta horrelakoak. 22 goi mailako domeinu generiko daude, eta beste 250 lurralde domeinu. Adibide gisa, .fr Frantziarentzat edo .es Espainiarentzat.

Onartutako aldaketarekin, edozein enpresa, hiri edo taldek lehen mailako domeinu generiko bat eskatzeko aukera izango du. Domeinu izen berrien salerosketa edo espekulazioa saihesteko, ICANNek hainbat baldintza jarriko ditu erregistroa garbia izan dadin. Gainera, 185.000 dolarreko ordainketa egin beharko da.

2012. urteko urtarrilaren 12an zabalduko da domeinu berrien eskaera egiteko epea, eta apirilean itxi.

Baimendutako domeinu berri horiek 2013. urtearen erdialdean lanean hasteko moduan izango direla uste da.

Iruzkinak (0)

Egun, ia edozein erabiltzailek Interneterako sarbidea du etxean edota lanean. Gainera, Interneteko konexio gehien-gehienak banda zabalekoak dira eta ordenagailua pizten den unetik ematen dira. Honez gain, ordenagailu eramangarriak eta ultraeramangarriak asko hedatu dira eta beraz, etxetik zein lanetik at ere posiblea da Internetera konektatzea.

Hedapena honekin batera, arriskuak ere zabaldu dira eta azpijokokoak ere hobetu dira. Honek ez du esan nahi Internet ez dela erabili behar edo era mugatu batean erabili behar dela, jakina, soilik jarraibide batzuk kontutan hartu behar direla Interneten aritzen denean.

Izan ere, Interneten era seguru batean aritzeko, ez da neurri konplexurik jarraitu edo informatika ezagutza asko eduki behar, bizitzan aritzeko bezala, sen ona da jarraibiderik errazena eta onena kasu askotan. Hala ere, ondo dago jakitea jarraipen erraz batzuk seguruago nabigatzeko amaraunean.

Aplikazioak deskargatzeko orduan

Doako aplikazio asko aurkitu ahal dira Interneten norberaren behar informatikoak asetzeko, baina aplikazioen artean ere badaude birusak eta funtzio ezkutuak egikaritzen dituzten aplikazioak. Horregatik, aplikazioak jaisteko orduan, oso gomendagarria da webgune ofizialetatik deskargatzea beste webguneetatik deskargatu beharrean. Beste webgune batetik deskargatzen bada, webgune ezaguna eta ospe onarekin izan beharko litzateke.

Pasahitz egokiak

Pasahitz egokiak erabiltzea oso garrantzitsua da. Gaur egun Interneten norbanakoen eta enpresen informazio asko dago, publikoa nahiz pribatua. Pasahitz ahulekin, informazio hori arriskuan dago norbaitek informazio hori ikus lezakeelako, baina ikusteaz gain alda edo ezaba lezakeelako. Gainera, gaur egungo sare sozialen hedapenarekin norbaitek ordezkatu ahal izango luke erabiltzaile baten nortasun digitala bere pasahitza edo pasahitzak asmatzen baditu. Horrenbestez, oso egokia da gune ezberdinetan pasahitz ezberdinak erabiltzea, horrela, batean pasahitza lapurtuz gero, beste guneak babestuta geldituko lirateke. Zibergela atalaren aurreko ale batean pasahitzei buruzko gaia jorratu zen, hona hemen lotura: http://zibergela.bitarlan.net/2009/12/03/pasahitz-indartsuak-asmatu/

Sistema eta aplikazioak eguneratuta mantendu

Sistema eragile eta aplikazio gehien-gehienetan noizbehinkako eguneraketak argitaratzen dira. Sistemak edo aplikazioak berak jakinarazten dio erabiltzaileari eguneraketak daudela honek instala ditzan. Eguneraketa hauetan askotan segurtasun arazoak zuzentzen dituzte, beraz, oso garrantzitsua da eguneraketa hauek instalatzea eta sistema eragilea zein aplikazioak eguneratuta mantentzea.

Segurtasun softwarea edo hardwarea

Sistema batzuk beste batzuk baino seguruagoak direla esan daiteke, adibidez, askoz malware gutxiago garatzen da sistema eragile batzuetarako edo sisteman datozen lehenetsitako aukerak zein sistemaren arkitektura seguruagoak izan daitezke. Alabaina, segurtasun neurri eginkorrak hartu behar dira sistema eragile guztietan. Neurri horietariko bat antibirus aplikazio bat instalatzea zain daiteke, esate baterako. Antibirus instalatzeko orduan ordainpeko eta doako antibirus anitz daude aukeratzeko. Zibergela atalaren aurreko ale batean doako antibirus zerrenda bat eskaini zen, hona hemen lotura: http://zibergela.bitarlan.net/2010/01/07/malware-aurkako-babesa-eta-doako-antibirusak/.

Suebaki edo Firewall bat ere oso komenigarria da kanpotik norberaren ordenagailurako sarbideak saihesteko. Suebaki hori izan ahal da sistemarekin batera datorren gehigarri bat, aparteko aplikazio bat edo Internet eta sare lokal edo ordenagailuaren artean dagoen gailu bat. Batzuetan, Interneterako kablea modem batera konektatzen da baina askotan, bulegoetan edo etxeetan Internet kablea router batera konektatzen da zuzenean, batez ere banda zabaleko Interneta edukiz gero. Horietariko router askok suebaki bat integratuta ekartzen dute eta lehenetsita konfiguratuta etortzen da kanpotik datozen konexioak ez onartzeko.

Posta elektronikoarekin eta loturekin ere kontuz

Posta elektronikoak irekitzeko orduan sen ona erabili behar da, ezagunen postak ireki behar dira soilik edo ezezagunen postak badira, postaren gaia begiratu behar da hizkuntza eta logikoa den aztertzeko. Bidaltzailea ezaguna denean, postaren gaia ere begiratu behar da zeren eta malware askok bidaltzen baitituzte posta elektronikoak erabiltzailearen kontaktuen helbideekin.

Bestetik, posta elektronikoetan zein Interneten nabigatzen dauden loturetan komenigarria da benetako helbidea zein den ikustea, hori nabigatzailea edo posta aplikazioaren estatu barran ikusten da sagua loturaren gainean kokatzen denean. Izan ere, erabiltzaileak irakurtzen duen testuan etorri ahal da idatzita helbide bat baina helburua benetan beste bat izan. Horrela ematen dira, adibidez phising eraso asko.

Iruzkinak (0)

Youtubek 6 urte bete ditu honezkero eta oso plataforma ezaguna eta erabilia dela jakin arren, Youtubek bere urteurrenean eskaini zituen kopuruak harrigarriak dira.

Lehenengo kopuru harrigarria da erabiltzaileek igotzen duten bideo denbora. Dagoeneko ez da ordutan neurtzen, egunetan baizik. Izan ere, minutu Youtubeko erabiltzaile guztien artean bideo bi egun igotzen dituzte. Hau da, erabiltzaile batek 10 egunetan zehar igotako bideo guztiak ikusteko bere bizitza osoa beharko luke, lo egin gabe eta atsedenik gabe.

Beste kopuru harrigarri bat bisita kopurua da, hain zuzen ere, eguneko Youtubek 3000 milioi bisita ditu.

Datu hauek ikusita, hobetzeko gauzak dituen arren, munduko webgunerik garrantzitsuenetakoa da, ez dago zalantzarik. Agian, orain hobetzeko gelditzen zaiona film eta telesailen merkatua izan daiteke. Eremu horretan, Netflix (https://www.netflix.com/) bezalako proiektuak adibidez askoz aurreratuago daude.

Iruzkinak (1)

QR kodea, ingelesetik Quick Response Barcode, bi dimentsiotan irudikatzen den kode bat da; puntu matrize batean mota askotako informazioa gorde daiteke bertan. 1994 urtean sortu zuen Denso Ware Japoniako enpresak, eta hura da patentearen jabe. Jabe izanda ere, jabetza eskubideari uko egin, eta lizentziaz libre dago teknologia hori, eta ISO estandar bat bilakatu da. Kode horietan, testua, Internet helbideak, telefono zenbakiak eta beste hainbat datu gorde daitezke. Teknologia hori oso zabaldua dago Japonia eta Hego Korean, baina mendebaldean askoz ere geldoago ari da zabaltzen.

QR kodeak egunkari, seinale, autobus edo tarjetetan aurki daitezke. Kamera izan eta kodeak irakurtzeko gai den telefono batekin, erabiltzaile batek irudia eskaneatu dezake, kodeak gordea duen testua irakurri, kontaktu informazioa ikusi edo Internet helbide bat bisitatu.

QR kodeak komunikatzeko modu berri bat dira, eta kode horien arrakasta eta zabalkundea, hein handi batean, sakelako telefoniak eta telefono aurreratu edo smartphone-en zabalkundearekin dago lotuta, telefono aurreratu horiek QR kodeak irakurri ahal izateko aplikazioak ekartzen baitituzte.

Kode barrak vs QR kodeak

Gure inguruan oso ezagunak ditugun barra kodeen aldean, abantaila garbiak dituzte QR kodeek: askoz ere informazio gehiago gorde daiteke QR kodeetan, barra kodeen hogei digituren aldean. Milaka karaktere gorde daitezke QR kodean, zenbaki, hizki eta baita Kanji, Hiragana edo Katana motako japoniar karaktereak.

Inprimatzean, kode berri horiek behar duten tamaina ere txikiago da, eta datuak horizontalki edo bertikalki gorde daitezke.

Kodeak inprimatuta dauden euskarriak kalteak jasotzen baditu ere, irakurtzea posible da. Irakurketa on bat egin ahal izateko, gehienez azaleraren %30 inguru egon daiteke kaltetua.

Azkenik, kode horiek irakurri ahal izateko, edozein angelu erabil daiteke, beraz, irakurketa txarrak gertatzeko aukerak oso txikiak dira.

QR kodeen erabilerak

Egunero erosi eta erabiltzen ditugun produktuetan aurki ditzakegu kodeak, bai ohiko kode barra, eta berriago diren QR kodeak. Erabilera arrunt horretatik harago, badira zenbait adibide kurioso, esaterako: xake aldizkari batzuk, partida batean emandako mugimenduen berri emateko, kode horiek erabiltzen dituzte. Erabilera komertzialari dagokionez, Japonian edozein lekutan aurki daitezke iragarkien osagarri gisa QR kodeak; produktu jakin bat aurkezten den webgunera bisita di-da batean egiteko aukera eskaintzen dute.

Gure kaleetan ere, musika talde hasi berriek QR kode horiek paratzen dituzte taberna sarrera batzuetan, nahi duenak haien musika entzun dezan —hor ere, webgune baten bidez—. Sakelako telefonoetarako aplikazioak jaitsi eta instalatzeko modu ohikoa da ere QR kode batean aplikazioaren web helbidea jartzea.

QR kodeak nola irakurri eta sortu

Googlek sakelako telefonoentzat garatutako Android sistema eragileak jatorriz dakar Zxing kode irakurlea. Appleren iPhonek duten iOS sistemak ez dakar berez QR kode irakurlerik baina aplikazio liburutegian (AppStore) hainbat eta hainbat aplikazio ditu eskura erabiltzaileak. BlackBerry motako gailuetan, App World aplikazioa da kode horiek irakurtzeko aplikazioa.

QR kodeak sortu nahi ezkero, helbide honetara jo behar da: http://qrcode.kaywa.com/.

Iruzkinak (0)

Internet hainbat sare mota elkar konektatzen dituen sare logiko izugarri bat da. Babeleko dorrea balitz bezala, sare ezberdinek hizkuntza propioak erabiltzen dituzten arren, guztiek elkar komunikatzeko lengoaia komun bat erabiltzen da: TCP/IP gisa ezagutzen den protokolo sorta. 1969. urtean egin ziren Ameriketako Estatu Batuetan ordenagailuen arteko lehen konexioak, eta sortu zen sareari Arpanet izena jarri zioten.

Internet sarearen gainean sortutako zerbitzu arrakastatsuena World Wide Web edo www gisa ezagutzen duguna da. 1989. urte inguruan sortu zuten, Genevako CERNen, Tim Berners-Lee ingelesak eta Robert Cailliau belgiarrak.

Internet osatzen duten elementu guztiak konektatu ahal izateko, router, satelite, hari eta beste gailu batzuez osatutako izugarrizko azpiegitura dago. Hariek estatuak zeharkatzen dituzte, azken muturrean dauden lurraldeak ere elkar konektatzeko. Pieza txikiz osatutako erraldoi baten gisa irudikatu daiteke Internet.

Ba al du Internetek jaberik?

Galdera honi bi erantzun posible eman diezaizkiokegu: inor ez, edo jende enpresa asko. Lehen aipatu dugun erraldoiari erreparatzen badiogu, inor ez da Internet oso horren jabe; badira Interneten egitura eta arauak ezartzen dituzten erakundeak, baina ez dute Interneten inongo jabetzarik.

Internet jende askorena dela ere esan dugu, milaka pertsona eta talderena. Hainbat atalez osatuta dago Internet, eta pieza horiek guztiek bere jabea dute. Egitura fisiko edo bizkarrezurra, hasiera batean Arpanet izenez ezagutzen zena, hainbat konpainiaren eskuetan dago, hala nola: Verizon, AT & T, Qwest, Sprint edo IBM bera. Internet erabiltzen dugun bakoitzean, gure informazioak konpainia horiek jarritako hari eta zirkuituak zeharkatzen ditu. Internet erabiltzaileen eskura jartzen duten enpresak ere hor dira, ADSL edo zuntz optikoa eskainiz, eta azken enpresa horiek sare fisikoaren jabeekin egiten dituzte erabilera eta negozio hitzarmenak.

Nork antolatzen du Internet?

Inor ez bada Internet osoaren jabe, nork antolatzen du sarea, nork ezartzen ditu arauak? Internet osatzen duen sistema ezberdinen lingua franca TCP/IP protokolo familia da, eta, Internet garatzen joan den heinean, protokoloa ere aldatuz joan da. Protokoloaren aldaketak eta azpiegitura gainbegiratzeko, hainbat taldek egiten dute lan: Internet Society (ISOC) delakoak estandarrak garatzen ditu; Internet Engineering Task Force (IETF) delakoak, dituen lan talde ezberdinen bidez, azpiegitura eta estandarren diseinuan egiten du lan; eta azkenik, ICANN erakundea Interneten erabiltzen ditugun izenen kudeaketaren arduraduna da.

Sarearen neutraltasuna

Sare osoaren jabetza duen enpresa edo talderik ez badago ere, hainbat enpresa Interneten alor jakin batzuen jabe dira. Interneten bizkarrezurra diren harien jabetza, esaterako, ez dago enpresa askoren eskutan, eta sarearen neutraltasuna kolokan egon daitekeela pentsatzea zilegi da. Sare neutraltasuna printzipio bat da, zeinetan informazioaren joan-etorria ez den baldintzatzen garraiatzen den edukiaren arabera. Askorentzat hori da Interneten balio nagusiena: berdin da Amazon moduko enpresa bat izan, edo norbanako xume bat; biek eskaintzen dituzten edukiak berdin-berdin zerbitzatu eta garraiatuko dira informazio hori eskatu duen gailura.

Dena den, ugariak dira neutraltasun hori kolokan jartzen duten jokabideak. Adibide gisa: Txinak hainbat eduki zentsuratzen ditu; sakelako telefonoen enpresa askok, ahotsa datu bidez garraiatzen dituzten aplikazioak (skype kasu) debekatu edo oztopatzen dituzte; Telefonica eta beste operadore batzuek Googlek lortzen dituen mozkinen parte bat nahi dute, eta, presio moduan, YouTubek eskaintzen dituen edukiak modu geldiagoan zerbitzatzen dituzte.

Horren guztiaren aurrean, guifi.net gisako ekimenak benetako sare neutrala aldarrikatu eta eratzen doaz.

Iruzkinak (0)

Spotify musika streaming bezala entzuteko aplikazio bat da. Mahaigaineko aplikazio bezala deskargatu daiteke Mac Os X eta MS Widows XP/Vista/7 sistemetan. Gainera, Android, iPhone eta Symbian sakelako telefonoetarako aplikazioa ere deskargatu daiteke. GNU/Linux sistemetan erabili ahal da probetan dagoen bertsio bat edo MS Windowserako bertsio egonkorra Wine-ren bitartez.

Kontu motak

Erabiltzaileek gogoko musika entzuteko nahi duten plataformatik milioika abesti dituzte eskura. Horretarako hiru kontu mota ezberdin eskaintzen ditu Spotifyk: doako kontu mota bat, mugagabeko kontu mota 4,99 euroan hileko eta premium kontu bat 9,99 euroan hileko.

Doako kontu motako erabiltzaileek eskuragarri dituzte zerbitzuaren abesti guztiak, baina hileko denbora muga bat daukate zerbitzua erabiltzeko, 20 ordu, hain zuzen ere. Mugagabeko kontu motarekin denbora muga hori desagertzen da eta publizitatea ere kentzen da, gainera, norberaren musika inportatzeko eta lagunekin musika partekatzeko aukerak ematen dira. Premium kontuarekin, horretaz guztiaz gain, sakelako telefonoetan entzuteko aukera eta musika kalitate hobea zein off-line entzuteko aukera ahalbidetzen da.

Murrizketak doako erabiltzaileentzat

Baina Spotifyk aldaketak iragarri ditu maiatzaren batetik aurrera doako kontuetan. Hemen irakurri ahal den bezala: https://www.spotify.com/help/faq/recent-events-and-changes/upcoming-changes/, denbora muga 20 ordu izan beharrean 10 ordu izango dira eta ezin izango da abesti bat bost aldiz baino gehiago entzun. Hori dela eta, erabiltzaile batzuk hasi dira dagoeneko debaldeko aukerak bilatzen.

Grooveshark

Grooveshark, beharbada, aukerarik indartsuena bezala kokatzen ari da Spotify ordezkatu nahi duten erabiltzaileentzat. Zerbitzu hau euskaraz dago eta euskarazko musika asko ere aurkitu daiteke. Hau da webgunea: http://listen.grooveshark.com. Zerbitzua erabiltzen hasteko ez da izena eman behar eta ez da saioa hasi behar. Guztiz on-line kudeatu eta entzun ahal da musika, beraz, edozein sistema eragiletatik erabil daiteke. Hala ere, sakelako telefonoetarako aplikazioak ere eskaintzen ditu plataforma ezberdinetan. Gunean sortu ahal dira erreprodukzio zerrendak eta saioa hasi ahal da erabiltzaile berri bat sortuz ala Google zein Facebook kontuak erabiliz. Saioa hasita, norberaren musika ere igo ahal da eta musika partekatu daiteke webgunean bertan, urlaren bitartez, posta elektronikoz edo sare sozialetan. Ausazko irratia ere eskaintzen du musika entzuteko. Oso zerbitzu jatorra da. Zerbitzu honek, doako harpidetzaz gain ordainpeko profilak ere eskaintzen ditu: “Grooveshark anyware” sakelako telefonotik edonon musika entzuteko aukerarekin eta “Grooveshar plus” publizitaterik gabe.

Rockola

Rockola beste aukera bat da musika on-line entzun ahal izateko debalde. Hau da zerbitzua erabiltzeko behar den helbidea: http://www.rockola.fm. Kasu honetan ere sartu bezain pronto hasi ahal da musika entzuten, izena eman gabe. Hala ere, izena emateko aukera ematen du norberaren profila eta hobespenak konfiguratzeko.

Deezer

Deezer beste aukera on bat da. Europa mailan erabiltzaile asko ditu eta 7 milioi abesti baino gehiago eskaintzen ditu bere webgunetik. Hau da proiektuaren webgunea: http://www.deezer.com. Aurrekoak bezala, guztiz on-line erabili ahal da, baina Android, iPhone, Blackberry, Sony Ericsson, Samsung edo Logitech bezalako sakelako telefonoetarako aplikazioak ere eskaintzen ditu. Beste erabiltzaileen zerrendak jarraitu ahal dira eta bloga zein foroa eskaintzen du artista eta abestiei buruz informazioak eta iritziak partekatzeko.

Hauetaz gain, beste webgune askok ere ahalbidetzen dute musika on-line eta dohainik entzutea: Jamendo http://www.jamendo.com, Gatunes http://gatunes.com/, Mufin http://www.mufin.com, LastFM http://www.last.fm/, Bandcamp, http://bandcamp.com/. Bakoitzak gogokoena aukera dezan.

Iruzkinak (0)

Interneten edukiak elikatzeko baliabideen artean, ezagunenak blogak dira. Baliabide hauen bitartez, norbanakoak, elkarteak edo enpresak artikulu eta sarrera ezberdinak argitaratzen joan daitezke. Orokorrean artikulu edo sarrera bakoitzak pertsona bakarrak idazten du.

Wikiak, ordea, elkarlanerako eta informazioa, dokumentuak edo web orrialdeak taldean sortzeko eta elikatzeko pentsatuta dagoen baliabidea da. Beraz, oso baliabide aproposa da auzolanerako eta informazioa taldean eta elkarlanean sortzeko eta mantentzeko.

Zer da wiki bat

Wiki hitza hawaiieratik dator, wiki wiki esamoldetik; arin-arin esan nahi du euskaraz. Ward Cunningham izan zen wiki sistema batean oinarritzen zen lehenengo webgunearen sortzailea. Hala, bada, wiki sistema batekin, hainbat erabiltzailek era erraz eta azkar batean sortu, aldatu eta ezabatu ditzakete loturak eta testua formatuarekin elkarlanean. Horretarako nabigatzailea eta sare konexioa baino ez da beharrezkoa. Gainera, wikietan erraz berreskura daitezke eduki ezberdinen lehengo bertsioak eta bertsio zaharrak. Dokumentu edo orrialde bakoitzean egin diren aldaketen historikoa gordetzen delako.

Wiki sistemak maila guztietan dira erabilgarriak auzolanean informazioa kudeatzeko, enpresentzat zein elkarteentzat. Esaterako, dokumentu bakarra adosteko eta lantaldean idazteko edo enpresaren ezagutza kudeatzeko erabil daiteke.

Wikipedia, wiki adibiderik nabarmenena

Wikipedia wikien emaitza nabarmenetariko bat da. Wikipedia entziklopedia eleaniztuna da, Interneten kontsulta daiteke eta, beste web entziklopediak ez bezala, auzolanean osatzen da; hau da, edonork sor dezake artikulu bat, edo jada dagoen bat osatu, nahi duen hizkuntzan. Wiki aplikazio erraldoia dela esan liteke, hori delako artikuluak idazteko eta osatzeko era, eta hitz horretatik hartu du izena. Gaur egun, ospe handiko entziklopedia bilakatu da Interneten, eta oso erabilia da. Hau da euskarazko wikipediaren helbidea: http://eu.wikipedia.org/ da.

Wikiak sortzeko baliabideak

Baliabide ezberdinak daude wikiak debalde sortu ahal izateko. Batzuk, doako zerbitzuak dira nahi duenak wikia on-line sortu ahal izateko eta beste batzuk dira aplikazio libreak Interneteko ostatze zerbitzu propio batean edo intranet pribatu batean instalatu eta inplementatu ahal izateko. Edozein kasutan sortzen diren wikiak publikoak izan ahal dira (edonork ikusteko eta soilik baimena dutenek elikatzeko) edo pribatuak (soilik ikusi eta elikatu ahal dituzte baimenak dituzten erabiltzaileek). Horrela, wikia nahi den bezain itxia edo irekia izan daiteke. Adibidez, Interneten aurkitu daitezke guztiz irekiak diren wikiak non edozein erabiltzailek ikusi eta elikatu dezaketen edo oso itxiak, non soilik baimena duten erabiltzaile batzuek ikusi eta editatu dezaketen.

Wikia on-line sortzea oso erraza da eta ez du behar inolako azpiegiturarik, nabigatzailea eta Internet konexioa baino ez. Web zerbitzu hauen artean oso ezaguna da Wikispaces http://www.wikispaces.com. Honen bitartez oso era erraz batean kudeatu ahal da wiki bat. Bi aukera eskaintzen ditu, bat doakoa norbanakoentzat, elkarteentzat edo ikasleentzat eta beste bat ordainpekoa enpresentzat. Wikispaces bezala, beste zerbitzu batzuk ere badaude wikiak sortzeko, adibidez Wikia: http://www.wikia.com, XWiki http://www.xwiki.com edo Writeboard http://writeboard.com/, Google Docs bera ere uler daiteke Wiki filosofiatik, zeren eta dokumentuak partekatu ahal baitira, lantaldean osatu eta aldaketen historikoa gordetzen baita.

Wikia nork bere zerbitzarian edo intranetean eratu nahi izanez gero aukera ugari ere badaude. PHPWiki http://phpwiki.sourceforge.net/ , adibidez PHPz garatuta dago eta hainbat datu base ezberdinekin ibili ahal da; DokuWiki http://www.dokuwiki.org ere oso ezaguna da, gainera azken honek ez du behar datu baserik testu fitxategiak baino ez ditu erabiltzen, aurrekoa bezala PHPz garatuta dago. Beste programazio lengoaietarako ere alternatibak daude: MoinMoin http://moinmo.in/ Python-ez garatuta dago, OpenWiking ASP-z, eta aintzinetariko bat, UseModWiki Perl-ez garatuta dago.

Iruzkinak (0)

Azken boladan, internauten artean bolo bolo dabil Quora bezala ezagutzen den webgunea. Bertako erabiltzaileek sortu, editatu eta sailkatzen dituzten galdera eta erantzunen biltegia da Quora. Galdera-erantzunen wikipedia dela diote. Egun arrakasta handia duten webguneak dira ingelesez Q&A (Questions and Answers) bezala ezagutzen direnak. Gune batzuek gai jakin batzuk jorratzen dituzte eta beste batzuk denetariko galderak egiteko erabiltzen dira.

Galdera-erantzunen webguneez ari bagara, Yahoo! Erantzunak da derrigor aipatu behar den gunea, edozein gairi buruz galdera-erantzunak egiteko webgunea. 2006an plazaratu zuten eta izugarrizko erabiltzaile komunitatea biltzen du, 200 miloi inguru. Martxan jarri zenetik ezer gutxi aldatu da. Galdera eta erantzunen webguneen arazoen erreferentzia ere bada Yahoo! : zabor piloa aurki daiteke bertan, eta askotan, erantzunen kalitatea negargarria da. Askoren aburuz, Yahoo! Erantzunak webguneko erabiltzaileak anonimoak izatearen ondorio zuzena da kalitate eza.

Stack Overflow ere galdera-erantzun webgune ezaguna da. Teknologiaren inguruan sortzen diren galderak jorratzen dira bertan eta erantzunen kalitatea handia da. Ematen diren erantzunen inguruan bozka sistema bat du guneak, eta horrela, erabiltzaile bozkatuenak nabarmendu egiten dira.

Galdera nahitaezkoa da: zerk bultzatzen du norbait horrelako webgune batean sartu eta besteek egindako galderak erantzuten jardutera? Hainbat arrazoi egon daitezke, baina hemen, hiru bat nabarmenduko ditugu. Lehen arrazoia, prestigio edo sona bilatzea litzateke, eta ondorioz, lan munduan sarbide hobea, gai jakin baten inguruan norbaitek dituen ezagutzak plazaratzeko erakusleiho onak baitira gune horiek. Adibidez, Linkedin sare sozial profesionalak badu galderak egiteko esparru bat, eta bertan egindako galdera eta emandako erantzunen laburpen bat eskaintzen du linkedin-ek erabiltzailearen profilean.

Emandako erantzunetako zenbait, erantzun hoberenak bezala markatuak izan badira, datu hau ere profilean agertu eta erabiltzailearen bikaintasuna nabarmentzen da. Lan merkatuan sartzeko orduan, hautagai selekzio prozesu batean, horrelako zerbait erabakigarria suerta daiteke. Gune horiek lan merkatuarekin duten harremanaz ohartuta, arestian aipatutako stackoverflow aplikazioak, careers 2.0 gunea martxan jarri du, lan eskaintza eta eskariekin.

Gune hauen erabilera azaltzeko beste arrazoi bat, aplikazio hauek duten ezaugarri soziala da: lagunei galderak egiteko dugun joera baliatzen dute. Formspring da honen adibiderik nabarmenetako bat, sare sozial ezberdinetan ditugun lagunei edozein gairen inguruan galderak egiteko gunea da.

Hirugarren arrazoi bezala, negozioa aipatu daiteke. Gune batzuetan, egindako galderen erantzunak ordaindu egiten dira. Wpquestions webgunean, WrodPress software ezagunaren inguruko galderak egiten dira. LawPivot gunean, aldiz, lege esparruko galderak plazaratzen dira.

Quora litzateke orain arte aipatu ditugun hainbat webguneren ezaugarri arrakastatsuenak uztartzen dituen modako webgunea. Yahoo! Erantzunak webgunean bezala, edozein gairen inguruko galderak egin daitezke, nahiz eta oraingoz, gai teknologikoak diren nagusi. Wikipedian bezala, edonork egindako galderak «zuzendu» eta besteen erantzunetan iradokizunak utzi daitezke.

Galdera baten harpidetza ere egin dezakegu, ematen diren erantzun guztien berri jakiteko, eta modu berean, erabiltzaile nahiz gai ezberdinen harpidetza egin daiteke.

Orain arte aipatu ditugun webgune gehienetan ingelesa da erabiltzen den hizkuntza bakarra. Euskarazko galdera-erantzun webgune bat sortu bitartean, beste hizkuntzen dauden webguneak erabili beharko ditugu.

Iruzkinak (0)

Otsailaren 2an, astelehenean, GMail erabiltzen duten 150.000 kontuen datuak desagertu ziren eta hutsik gelditu ziren ordu batzuetan. Bitartean, Googleko ingeniariak erabiltzaileen galdutako datuak berreskuratzen saiatzen ari izan ziren.

Antzeko arazo bat izan zuen Microsoften Hotmail zerbitzuak urtearen hasieran, baina kasu horretan 17.000 erabiltzaileen kontuetan izan zuen eragina.

Googlek barkamena eskatu zuen publikoki eta azaldu zuen arazoaren zioa. Antza, GMailen biltegiratze sistemaren eguneraketan suertaturiko akats batzuk izan dira datuen galeraren zergatia. Gauzak horrela, akats horiek konpondu arte, aurreko softwarea jarri dute berriz martxan. Googlek, datuetarako, hainbat datu-gune izan arren, datu-gune guztietan batera ezabatu ziren datuak, beraz, ez zegoen datuak berreskuratzerik. Eskerrak, zinta magnetikoetan ere gordeta zeudela datuak ziurtasun kopia ezberdinetan eta horrela erabiltzaileen datuak berreskuratuak izan dira.

Hala ere, horrelako gauzak gertatzen direla ikusita, GMailen dauden on-line datuen ziurtasun kopiak egitea komenigarria da GMail erabiltzaile ororentzat. Horretarako GMail Backup bezalako baliabideak daude, hemen deskargatu daiteke GNU/Linuxerako edo MS Windowserako bertsioa:  http://www.gmail-backup.com/gmail-backup-0-104.

Iruzkinak (0)

Jaurlaritza eta hainbat enpresa pribaturen eskutik, Metaposta sistema aurkeztu da berriki. Alde batetik, dokumentu digitalen gordailu funtzioak eskaintzen ditu eta bestetik, Metapostak posta elektroniko zerbitzari baten funtzio batzuk eskaintzen ditu. Erabiltzaile banakoentzat doakoa da eta bere kostua, sisteman integratzen diren enpresek jasaten dute.

Gordailu digitala den aldetik, guretzat garrantzitsuak diren dokumentuak bertara igo ditzakegu eta edozein nabigatzailetik bertara jo eta berreskuratu behar ditugunean.

Sisteman integratzen diren enpresak, mezu igorle bezala jokatzen dute, eta bezeroei bidalitako dokumentuak (fakturak, jakinarazpenak), bezero hauek metaposta sisteman sortu dituzten gordailuetan utzi ditzakete. Martxan jarri den honetan, hainbat enpresa eta erakundek egin du bat sistema honekin: banketxeak (Banco Guipuzcoano, BBK, Euskadiko Kutxa), Eroski, Euskaltel, Osakidetza eta beste batzuk.

Metapostan izena emateko, banketxe ezberdinen webguneetatik egin daiteke, edo herritan dauden Kzgunetara urbilduta. KZguneek ere, sistema hau erabiltzeko formakuntza saioak eskaintzen dituzte.

Metaposta sistemaren gainean gehiago jakiteko, jo hona: http://www.metaposta.com