Iruzkinak (0)

Aurkezpen txartelak tresna baliagarriak dira bezero edo lankide artean geure burua ezagutzera emateko. Txartel gehienetan, gure izena, gure lanbidea eta gurekin harremanetan jartzeko moduak agertzen dira, eta eskaintzen dituzten abantailetako bat zera da, aldean eramatea erraza dela eta jendearen artean partitzea ere bai.

Curriculum vitae delakoa izaten da, gehienetan, lana bilatu nahi duenak erabiltzen duen lehen aurkezpen sistema. Sarean arakatuz gero, ezin konta ahala dira CV egoki eta eraginkor bat nola sortu behar den azaltzen duten webguneak. Gure curriculuma hutsetik idazten hasi beharrean, sarean hainbat txantiloi eta aplikazio eskaintzen zaizkigu. Europass deitzen zaion eredu europar bat ere bada; web helbide honetatik har daiteke: http://bit.ly/8GJb2Y. Webgune horretatik aplikazio bat har daiteke, eta hori erabiliz pausoz pauso curriculuma osatu eta amaitutakoan, PDF edo Microsoft Word formatuetara esporta daiteke.

Web 2.0 esaten diogunaren barruan, zerbitzu interesgarri mordoa eskaintzen zaigu, eta norbera aurkezteko tenorean gure on line curriculuma osatzeko aukera ematen digun About.me zerbitzua aipatuko dugu hemen.

‘About.me’

About.me 2010. urteko abenduan sortutako zerbitzu bat da, eta, izan zezakeen arrakasta ikusita, AOL Inc. enpresak erosi zuen aurkeztu eta egun gutxira. Laburbilduz, gure soslai edo profila osatzeko aukera ematen digun aplikazio bat da About.me, eta, bertan, gure blog, sare sozial eta web orri pertsonalak bildu ditzakegu. Aplikazioak eskaintzen duen interfaze errazarekin, on line aurkezpen txartel bat osatzeko moduan izango gara minutu batzuetan.

About.me erabiltzeko, lehenengo eta behin, kontu bat sortu beharko dugu bertan. Horretarako, https:// about.me/ helbidera jo, eta gure posta helbidea eta nahi dugun pasahitza jarriko ditugu kontua sortzeko. Gure txartelak izango duen helbidea ere aukeratu beharko dugu, horrelako zerbait: http://about.me/zureizena. Izen-deiturak edo ezizena erabil daiteke gure aurkezpen helbidea izango dena osatzeko, eta, txartelaren itxura garrantzitsua den bezala, hemen ere izen txukuna hautatzea garrantzitsua da.

Gure soslaia osatuko duten argazki, izen-deitura eta biografia ere sartuko ditugu jarraian. Biografian, hitz gutxitan, gure zaletasun, abilezia eta interesen berri emango dugu. Etiketa bidez ere, gure soslaia hitz gutxi batzuekin osatu ahal izango dugu. Bilaketetan erabiliko dira etiketa horiek; beraz, gure jarduera identifika dezaketen hitzak hautatu beharko ditugu etiketa gisa.

Gure txarteleko oinarrizko datuak osatuta, itxura pertsonalizatzeari ekin diezaiokegu. Txartelaren atzeko irudia, letra tamaina, tipografia, koloreak eta gardentasuna dira gure gustura molda ditzakegun hainbat xehetasun.

Amaitzeko, erabiltzen ditugun sare sozial, blog edo orri pertsonalekin konektatuko dugu gure txartela. Geure balizko bezeroei gurekin harremanetan jartzeko beste bide batzuk eskainiko dizkiegu, dela posta elektronikoz, dela Twitter, Facebook edo Flickr erabiliz. Modu lehenetsian, hogei zerbitzutik gora eskaintzen zaizkigu, eta gure URL edo helbide propioak sartzeko modua ere badago. Inspirazioak huts egiten badigu, hainbat pertsonak osatutako txartel ikusgarriak eskaintzen dira About.me webgunearen barruan.

Iruzkinak (0)

Librezalek Clementine audio erreproduzitzailearen azken bertsioa euskaratu du, eta, beraz, oso-osorik euskaraz erabili ahal izango da. Erreproduzitzaile hori Amarok 1.4an oinarriturik dago, eta musika erreproduzitzeko era erraz eta azkarra izatea du helburu. Plataforma askotarikoa den aldetik, posible da inolako arazorik gabe Unix motako sistema eragileetan (Mac OS X barne) eta Microsoft Windowsen erabiltzea.

Musika bilduma era erraz batean kudeatzeaz gain, zenbait gailu kontrola daitezke bertatik, hala nola MP3 erreproduzitzaileak eta iPodak. Sareko jarioak entzuteko aukera ematen du, bai irratiak, bai ordainpeko Spotify, Grooveshark eta halako zerbitzuak. Erreproduzitzailearen ezaugarrien zerrenda luzeagoa aurki daiteke Clementineren webgunean: http://www.clementine-player.org/.

Inork Clementine euskaratzen lagundu nahi badu, Transifex webgunera jo dezake aplikazioak erabiltzen dituen fitxategien itzulpenean lan egiteko: https:// www.transifex.net/projects/p/ clementine/language/eu/. Iturria: http://librezale.org/2012/03/08/ clementine-euskaraz/.

Iruzkinak (0)

Telekomunikazio sare bat da Guifi.net. Azpiegitura libre, ireki eta neutrala da, eta hari gabeko konexioak erabiltzen dira gehienbat. Egun, 15.000 nodo edo erabiltzailetik gora ditu. Guifi.net sarea oso hedatua dago Katalunia eta Valentzian, eta apurka-apurka, beste zenbait lekutara ere zabaltzen ari da. Guifi.net erabiltzen dutenak norbanakoak, enpresa edo administrazio publikoak izan daitezke, eta erabiltzaile horiek guztiak dira era berean sare horren jabe. Licencia Procomún Inalámbrica izenez ezagutzen den lizentziak arautzen ditu sare libre horren erabilpen baldintzak.

Elkarren artean konektatzeko, antena bereziak erabiltzen ditu Guifi.net sareak

Sare irekia da, eta haren konfigurazio eta xehetasun tekniko guztiak publikoak dira; beraz, erabiltzaileek sarea kudeatzeko eta garatzeko gaitasuna izan dezakete. Sarea ez dago enpresa baten menpe, eta erabiltzaileak berak sor dezake sarerako konexioa, edo enpresa instalatzaile bat kontrata dezake horretarako.

Sare askea da, ez baitago mugak jarriko dituenik. Esaterako, konexio abiaduran ez da mugarik jartzen, Internet operadore tradizionalek egiten duten bezala, eta ez da tarifa ezberdinik ezartzen kontratatzen den abiaduraren arabera.

Edukiekiko sare neutrala da: berdin-berdin garraiatzen da edozein informazio, dela bideoa, webgune bat edo telefono dei bat.

2004. urtean Kataluniako landagunean sortutako proiektua da, eta Internet hornitzaileek (ISP) alde batera utzita zeuzkaten lekuetan banda zabala eskaintzea zuen xede. Guifi.net ez da enpresa bat; interes komunak dituzten erabiltzaile talde batek sortu, osatu eta kudeatzen duen komunikazio sare bat da.

Guifi.net sarea osatzeko, supernodo gisa ezagutzen diren antena batzuk jartzen dira. Antena horiek wifi sare bat sortzen dute inguruan, eta etxeetatik supernodo horietara konektatzen diren beste antenatxo batzuk instalatzen dira —nodo gisa ezagutzen direnak—. Herritar, udaletxe edo auzo elkarteak dira konexiorako beharrezkoak diren gailu horiek erosi, instalatu, kudeatu eta mantentzearen arduradunak. Hasierako gastuari aurre egin ondoren, ez dago hileroko kuota ordaindu beharrik; doako konexioa lortzen da, eta egin beharreko gastu bakarra mantenuari dagokiona litzateke.

Zer zerbitzu eskaintzen ditu ‘Guifi.net’-ek?

Guifi.net ez da enpresa bat; sareko nodoak antolatzen dituen erakunde bat da, eta ez du bere kasa inongo zerbitzurik eskaintzen. Sare honetara konektatuta dauden enpresa edo norbanakoak dira sare hau zerbitzuz hornitzen dutenak. Etxean Internet sarbidea duenak zerbitzu hori eskain diezaieke beste erabiltzaile batzuei: esaterako, posible litzateke ohiko Internet hornitzaile batek eskaintzen duen Internet sarbide bakar bat baliatzea etxebizitza bateko bizilagun guztientzat; bizilagunak ados jarriz gero, konexio horren kostua denen artean ordainduko litzateke. Beste hainbat zerbitzu ere eskain daitezke sarean, esate baterako: webguneen ostalaritza, web bidezko irratia, telebista, erabiltzaileen arteko doako telefono deiak (VoIP erabiliz) eta beste hainbat zerbitzu.

Hiriburuetatik urrun dauden herrietan, arazoa izaten da Interneterako konexioa lortzeko garaian. Enpresa handiek ez dituzte errentagarri jotzen bizilagun gutxi batzuentzat zerbitzua eskaintzeko orduan egin beharreko inbertsioak, eta, horrela, hainbat herritar informazio teknologiak eskuratu ezinik gelditzen dira. Herri horietako udaletxe batzuek, Internet sarbidea eskubide unibertsala dela ulertuta, herritarrei sarerako konexioa eskaintzearen alde egiten dute, eta batzuek Guifi.net sarean aurkitu dute modu erraz eta jasangarrian euren egitasmoa aurrera eramateko modua. Adibidez, Nafarroako Txulapain bailaran, hamahiru herritako hainbat gune konektatu dira bertako herritarrei administrazio elektroniko, komunikazio telefoniko eta osasun arloko telelaguntza zerbitzuak eskaintzeko.

Euskal Herrian ere bada sare hau hedatu nahi duenik ere, eta egitasmoaren berri emateko, honako webgune hau zabaldu dute: http://euskalherria.guifi.net/.

Iruzkinak (0)

Sakelako telefonoen eta tableten azoka egiten ari dira egunotan Bartzelonan. Astelehenean zabaldu zuten, eta bihar arte izango da teknologia arlo horretako berrikuntzak ezagutzeko aukera. Hiru dira faltan sumatzen diren enpresa handiak: Microsoft, Intel eta Apple.

Microsoft eta Intel, sakelakoen munduan atzean gelditzen ari direlako; eta Apple, berriz, egin ohi duen bezala, bere kongresu eta festa propioak antolatzen dituelako.

Sakelakoak ekoizten dituzten etxe guztiek aurkeztu dituzten gailu berriek —Nokiak salbu— Android darabilte sistema eragile moduan. Microsoft atzean gelditu da bere sistema eragilea sakelakoetan txertatzeko norgehiagokan, eta, oraingoz, Nokia da bere sistema propioa (Symbian) alde batera utzita Microsoftena sartu duena telefonoetan. Sakelako horien bihotzetan, gehienetan ere Qualcomm edo Nvidia etxeko prozesadoreak aurki daitezke, Intelenak alboratuta.

Kongresuan egin den aurkezpen deigarrietako bat Telefonica eta Mozillarena da. Smartphone merkeak sortu nahi dituzte, herrialde txiroetan saltzeko. HTML5 oinarri duten aplikazioak garatuko dituzte, eta, horrela, gailuen eskakizun teknikoak asko arindu nahi dituzte.

Iruzkinak (0)

Azpidatziak film, telebista programa edo bideo jokoetan agertzen diren elkarrizketen testu bertsioak dira, eta, gehienetan, irudiaren azpialdean agertzen dira. Atzerriko hizkuntza batean ematen den elkarrizketa baten testu itzulpena izan daiteke, baina baita elkarrizketaren hizkuntza berean eskaintzen den testu bertsioa ere. Hainbat erabilera dute azpidatziek: entzumen arazoak dituzten pertsonen ulermenerako laguntza gisa; atzerriko hizkuntza batean ematen diren elkarrizketak norberak bere hizkuntzan irakurri eta ulertzeko; edo jatorrizko hizkuntzari dagokion testuaren kasuan, hizkuntza horren ikasketa metodo gisa ere erabil daitezke.

Herrialde batzuetan, film eta bideoen bikoizketaren ordez, oso zabaldua dago azpidatzien erabilera; beste batzuetan —Alemania, Frantzia, Espainia eta Italia kasu— bikoizketa hobesten da. Itzulpen metodorik merkeenetakoa da, eta, ezaguna denez, azpidatziak ohikoak diren herrialdeetan bizi direnek atzerriko hizkuntzetan trebetasun handiagoa izaten dute.

Filmak euskaraz azpidatziak ikusteko programa bat jarri da berriki martxan: Filmazpit. Filmazpit Eusko Jaurlaritzak, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren Euskara Sustatzeko Zuzendaritzak, finantzatutako zinema zabaltzeko programa da, eta instituzio, udaletxe, kultur eragile edo ikasketa zentroentzat proiekzio materialak eskaintzen ditu, batetik; eta, bestetik, Filmazpit webgunean, eskaintzen diren pelikulen azpidatzi fitxategiak lor daitezke.

Etxean ditugun DVD edo saretik lortu diren pelikulak euskarazko azpidatziekin ikusi nahi baditugu, ezinbesteko erreferentzia dugu Azpitituluak webgunea. Bertan, filmak euskarazko azpidatziekin sortu eta ikusteko prozesu guztia azaltzen da xehetasun handiarekin: fitxategiak lortzea, euskaratzea, sinkronizatzea eta bistaratzea. Bertatik hartutako azalpenak plazaratuko ditugu ondorengo lerroetan.

Azpidatziak sortzeko pausoak

Pelikula edo bideoari dagokion fitxategia lortu beharko dugu lehenik, ordenagailuan jogailu batek erreproduzitu dezakeen fitxategia, hain zuzen ere. Etxean dugun DVD batetik erauzi dezakegu bideo fitxategia edo Interneten bilatu beharko dugu eMule edo halako aplikazioren bat erabiliz, P2P sareetan. Bideo fitxategia eskuratuta, ondoren, azpidatziak dituen fitxategia lortu beharko dugu, berriz ere DVDtik erauziz edo saretik eskuratuz.

Azpidatzi fitxategien hainbat formatu dago, eta horien artean, ezagunenetakoa SRT (Subrip) formatua da. Fitxategi horietan, denbora tarte bakoitzean zein testu erakutsi behar den zehazten da fitxategi lau batean.

Lortutako azpidatzi fitxategia gazteleraz, frantsesez edo ingelesez egonda, berau itzultzeko, testu editore arrunt bat erabili beharko dugu. Testu editorearekin, jatorrizko testuak itzulitako testuarekin ordeztuko ditugu.

Baliteke gure bideo eta azpidatzi fitxategiak sinkronizaturik ez egotea, hau da, elkarrizketa bat entzuten denean, esaten den horren itzulpena ez agertzea behar den momentu justuan. Arazo horiek konpontzeko ere baditugu eskura hainbat aplikazio libre, Windows, Linux edo Mac sistema eragileetan erabil ditzakegunak.

Azkenik, aurreko lanak burutu ondoren, bi fitxategiak (bideoa eta azpidatziak) eskura ditugula, ordenagailuan VLC edo halako bideo jogailu bat erabiliz, edo etxeko telebistari lotutako multimedia erreproduzigailu bat erabiliz, euskarazko azpidatziak dituen filma ikusteko moduan izango gara.

Azpidatziak sortzearen inguruan bitxikeria tekniko guztiak azaltzeaz gain, partzialki edo erabat euskaratuta dauden hainbat filmaren azpidatzi fitxategi biltegia ere bada, eta, fitxategiarekin batera, filmaren fitxa bat ere eskaintzen da.

Iruzkinak (0)

Erresuma Batuko Raspberry Pi fundazioak 19 euroko prezioa duen ordenagailua merkaturatu nahi du. Proiektuaren sortzaile den Eben Uptonek dioenez, azken urte hauetan, Cambridge Unibertsitateko Konputazio ikasleek gaitasunak galdu dituzte, ordenagailuekin esperimentatzeko aukerak behera egin duelako.

Ordenagailuen kostuak gora egin du lehen Spectrum eta Commodoreak agertu ziren garaietatik; eta, horrekin, esperimentatzeko aukerak murriztu egin dira, Ebenen aburuz. Esperimentazioa sustatzeko asmotan sortu dute ordenagailu berri hori, beraz.

Ordenagailu horrek ez du ez pantaila, ez eta karkasarik ere. 128 megako RAM memoriaz eta ARM prozesadore batez hornitua dago, eta SD txartel batean kargatu behar zaio sistema eragilea. Software librearen alde egiten dute plaka horren egileek, eta Linux banaketa bat instalatzea gomendatzen dute. Ordenagailuaren lehen 10.000 aleak Txinan fabrikatu dituzte; eta, oraingoz, berau erosteko, fundazioaren webgunera jo behar da.

Bi modelo jarriko dituzte salgai: lehendabizikoak, lehen esan bezala, 128 Mb RAM ditu, USB ataka bat eta ez du Ethernet konexiorik onartzen; bigarrenak, aldiz, 256 Mb RAM ditu, bi USB ataka eta Ethernet konexioa.

@Informazio gehiago bildu nahi izanez gero, bisitatu webgune hau: http://www.raspberrypi.org/

Iruzkinak (0)

Smartphone edo sakelako telefono adimendunak ugaritzen ari dira hilabetetik hilabetera. 2011. urteko datuen arabera, Frantziako Estatuan, biztanleen %30ek dute horrelako gailu bat, eta Espainiako Estatuan, biztanleen %46k; munduan, bosgarren postuan kokatu da Espainiako Estatua.

Smartphone horiek guztiak eskuratzean, ahots tarifaz gain, bezeroak datu zerbitzua ere kontratatzen du, eta, horrela, Internet konexioa baliatuz, posta mezuak bidali, sare sozialetan ibili eta web nabigatzaileak erabil ditzake.

Datu konexioa izateak, ordea, beste hainbat zerbitzu jartzen ditu erabiltzailearen eskura; esate baterako, datu zerbitzua erabiliz ahots zein bideo deiak egitea eta mezuak bidali eta jasotzea, besteak beste.

Voip

Internet protokoloaren gaineko ahotsa delakoak (Voice Over Internet Protocol) IP erabiltzen duten sareetan ahots elkarrizketak izateko aukera ematen du. Smartphone moduko gailuek Internet konexioa dutenez, teknika aldetik ez dago arazorik sakelako telefonoen arteko deiak voip erabiliz egiteko. Telefono dei hauek printzipioz doakoak dira, ez dute deia egiteagatik kosturik, ez eta deiak irauten duen minutuko kosturik ere. Norberaren herrialdera edo atzerrira deitzeak ere, printzipioz, berdin dio; nabigatzaileekin egiten dugun bezala, guk orri bat eskatzen dugu, eta bost axola orri hori aldameneko herrian dagoen zerbitzari batek eskaintzen digun edo Australiatik datorren.

Teknologia horrek erabiltzailearentzat hainbeste abantaila baditu, zergatik ez da, ba, jendartean apenas erabiltzen deiak egiteko modu hau? Ba, ezbairik gabe, telefonia operadoreen mozkinen kontra doalako. Telefonia operadore askok eta askok, bezeroekin sinatzen dituzten kontratuetan espresuki ezartzen dute horrelako teknologiak erabiltzeko debekua.

Telefono adimenduna eta Internet konexio bat baliatuz egin daitekeen beste zerbait mezuak trukatzea da. Mezu trukerako aplikazio arrakastatsuena, ezbairik gabe, WhatsApp Messenger da.

WhatsApp Messenger

WhatsApp Inc. enpresak sortutako aplikazio bat da WhatsApp Messenger, eta oinarrizko mezularitzaz gain, erabiltzaileek argazki, bideo eta audio mezuak truka ditzakete. Hainbat telefono adimendunetan erabil daiteke: iOS sistema eragilea duten iPhonetan eta Blackberry, Android, Simbian eta Windows Phone duten gailuetan. Instalatu eta lehendabiziko urtean doakoa da (iPhonen jabeek 0.79 euro ordaindu behar dituzte aplikazioaren truke). Gero, urteko bi dolarreko kostua du.

Sakelako gure telefonoetan instalatzen den aplikazio horrek telefonoan dagoen kontaktu zerrenda erabiltzen du, eta bertan dagoen inork WhatsApp instalatua izanez gero, zuzenean hari mezuak bidali eta elkarrizketa izateko moduan izango gara. SMS ezagunaren ondoan, bistakoa da erabiltzailearentzat duen abantaila: mezu trukatze honek ez du inongo gainkosturik. Bi pertsonaren arteko mezu trukatzea arrakastatsua izan bada, solasaldiak taldean egiteko aukerak are eta ezagunago egin du aplikazio hau; lagunarteko zein familiako bazkari edo hainbat gertakizun antolatzeko, erruz erabiltzen da baliabide hau.

Aplikazio honen arrakastaz jabetzeko, ikusi besterik ez dago zenbat pertsonak eskuratu duen smartphone bat aplikazio hau instalatu ahal izateko eta, horrela, lagunartean izaten den komunikaziotik kanpo ez gelditzeko.

Internet bidezko telefo- no deietan bezala, SMS mezu- en zerbitzuan telefonia operadoreen mozkinak behera egin- go du, adibide gisa: Euskaltelentzat, SMS mezuen zerbitzu- ak mozkinen %10 eman zituen iaz. Kontuan izan behar da, halaber, SMS mezuak ez ordaintzeko aitzakiarekin hainbat bezerok datu konexioak kontratatzen baditu operadoreentzat ere mauka ederra izan daitekeela.

Inork galdetuko du zergatik eskaintzen den horrelako zerbitzu bat hain kostu baxuan. Bada horrelako enpresa baten atzetik inbertsio funtsen eskua ikusten duenik. Horrelako enpresa arrakastatsu bat sortzea laster salmenta izugarri bat lortzeko litzateke, eta hainbat erosle prest omen daude horrelako erabiltzaile komunitate handia eskuratzeko, bertan iragarkiak txertatzeko, adibidez.

Iruzkinak (0)

Webgune batean uzten ditugun datuak ezabatzeko eskubidea bermatuko duen lege bat egin nahi du Europako batzordeak. Lege horren aplikazioaren ondorioz, Europako Batasuneko edozein erabiltzailek sare sozialetan gordeta dauden datu pertsonalak ezabatzeko exijitu dezake.

Lege proposamenak aurrera egiten badu, Europako Batasuneko herrialdeek eskubide hori urratzen duten enpresen kontrako neurriak txertatu beharko dituzte bere legeetan.

Datuak ezabatzeko eskubidearekin batera, Europako legeak lehenetsitako pribatutasunaren bermea ezarri nahi du. Horrela, modu lehenetsian, edonork sartzen dituen datu pertsonalak pribatuak izango dira. Inork zerbait publiko egin nahi badu, espresuki adierazi beharko du eta bere baimena aitortu.

Webgune batean gordetako datu pertsonalen kopia lortzeko eskubidea ere aitortzen dio erabiltzaileari lege berri horrek, eta hark horrela nahi izanez gero datuok beste gune batera eramateko eskubidea ere bai.

@Informazio gehiago: http:/www.genbeta.com/redes-sociales/el-derecho-al-olvido-a-un-paso-de-ser-una-realidad-en-la-union-europea

Iruzkinak (0)

Badirudi 2012. urteko produktu entzutetsuenetako bat telebista adimenduak izango direla, hau da, sistema eragile bat darabilten telebistak. SmartTV gisa ezagutzen dira, eta haien ezaugarri nagusia telebista sarera konektatu ahal izatea da, hau da, ordenagailuak balira bezala, Interneten ibiltzeko aukera. Joan den astean jakin zen Canonical enpresak bere Ubuntu sistema eragilea telebistetarako prestatzeari ekingo ziola; eta berriki jakin da ere Googlek, bere Android sistema eragilea darabilen Google TV zabaltzeko ahaleginetan, telebista ekoizleak ordaintzeko prest dagoela. Googlek gezurtatu egin du.

Google TV sistemak eskaintzen dituen ezaugarrien artean hauek aipa genitzake: Android sistema eragilea darabilten sakelakoek telebista mota horien telekomando lana egin dezakete; eta, telebistetan, Chrome nabigatzailearekin Interneten ibiltzeko aukera izango da.

Informazio gehiago: http://www.neowin.net/news/google-paying-to-have-android-installed-on-tvs

Iruzkinak (0)

ordenagailuetan erabiltzen den galdera-erantzun sistema bat da captcha, erantzulea pertsona bat dela ziurtatzeko. Prozesuan, ordenagailu batek eta erabiltzaile batek hartzen dute parte. Ordenagailuak galdera botatzen dio erabiltzaileari; printzipioz, makina batek ondo erantzun ezingo duen galdera. Erabiltzaileak galdera ondo erantzuten badu, pertsona dela ondorioztatuko du. Captcha sistema erabilienean, ordenagailuak modu desitxuratuan erakusten dizkion hizki batzuk asmatu behar ditu erabiltzaileak.

2000. urtean eman zuen ezagutzera captcha akronimoa Luis Von Ahn guatemalarrak Carnegie Mellon unibertsitate estatubatuarrean.

Sistema horren helburuak bi dira: bata, pertsonentzat erantzuten errazak diren galderak sortzea, eta bestea, software batek datu orriak automatikoki betetzea eragoztea.

Erabilerak

Captcha-k software aplikazio batek automatikoki datu orriak betetzea saihesteko erabiltzen dira. Adibidez, webgune batek inkesta bat plazaratzen badu eta ez bada inongo eragozpenik jartzen, aplikazio informatiko batek automatikoki inkesta bete eta bere erantzunak bidal ditzake, inkestaren emaitza aldatze aldera. Sarreren salmenta sistema batean ere, norbaitek sortutako aplikazio batek hainbat sarrera erosteari ekin diezaioke, edo enkante batean aplikazio batek saltzailearen alde egin dezake, automatikoki azken eskaintza gaindituko duen eskaintza berri bat sortuz. Ohikoak izaten dira ere blog eta foroetan mezu komertzialak publikatzeko egiten diren saioak. Spam gisa ezagutzen diren mezu horiek software automatiko batek sortzen ditu, eta, bere ekinean, ahal den blog edo foro gehienetan bere mezuak txertatzen saiatzen da aplikazio informatiko hori.

Adibide horiek guztiek webgune batek eskaintzen duen datu orriak beteko dituen software baten esku sartzea eskatzen dute. Datu orri horiek captcha sistemarekin babestuko balira, software automatiko horiek ez lirateke gauza izango datu orriak bere osotasunean ondo betetzeko, eta euren ahalegina alferrikakoa izango litzateke.

‘Recaptcha‘

Recaptcha enpresa ere Carnegie Mellon unibertsitatean sortu zen, eta ondoren, 2009. urtean, Google enpresa ezagunak erosi zuen. Recaptcha sistemak, captcha sistemak bezala, datu orriak automatikoki beteko dituen makina zokoratzea du helburu, eta, horretarako, testu bat erakusten duten irudi digital parea eskaintzen du datu orrietan. Sistemak erakusten dituen testu digitalizatu horiek, ordea, ez dira ausaz sortzen, artxibo jakin batzuetatik hartzen dira. The New York Times eta Google Books-en digitalizatutako artxiboak dira sistema horren iturri. Sistema hori erabiltzen den webguneetan, irudi bihurtutako (digitalizatutako) bi testu eskaintzen zaizkio erabiltzaileari. Testuetako bat zein den argi du ere captcha sistemak, baina bigarrenarekin zalantzak ditu: digitalizatzeko erabili den OCR sistemak ez baitu konfiantza handiko emaitzarik lortu. Testu idatziak digitalizatzean askotan ez dira hitz guztiak ondo igartzen, tinta galdua dutelako, edo tolesdurak hitzak desitxuratzen dituelako. Erabiltzaileak datu orria betetzean, recaptcha sistemak ezagutzen duen hitzerako erantzun ona ematen badu, sistemak pentsatzen du bigarren hitz horrentzat eman den erantzuna ere ona dela. Hainbat erabiltzailek erantzuten duten captcha-tan, bigarren hitz horrentzat erantzun berbera ematen badute, sistemak ziurtzat ematen du irudia besterik ez den testu horri dagokion hitza.

Horrela, erabiltzaileak, makinak bete ezin duen lan bat betetzen du, testu baten eskaneatze eta antzematea, hau da, OCR lana. Sistema hori kudeatzen duen enpresak dioenez, 200 milioi captcha betetzen dira egunero, eta hainbat lekutan erabiltzen da: Ticketmaster, Facebook, Twitter eta beste 350 mila sistematan.

Iruzkinak (0)

Tableten urtea izan da, ezbairik gabe, 2011. urtea. Applek sortutako iPad izan zen produktu horren aitzindaria, eta, Appleren atzetik, hainbat enpresak merkatu eskaintza zabala osatu dute horrelako gailuekin. Appleren iPadarekin batera, Android sistema eragilea da tableten munduko bigarren jokalari garrantzitsuena; 2011. urtearen amaieran, Ice Cream Sandwich izenarekin bataiatu duten azken bertsioa plazaratu zen, oraindik oso gailu gutxitan aurki zitekeena. 2011. urteak iPadaren bigarren bertsioa ekarri du; aurrekoa baino meheagoa, azkarragoa eta arinagoa da, eta, salmenta aldetik, senide zaharrenak ezagutu zuen arrakasta izan du. Android sistema eragilea darabilten tabletei dagokienez, iaz, izugarrizko eskaintza zabala merkaturatu zuten enpresa teknologikoek, eta, eskaintza zabal horretan, kostu baxuko gailuak agertu dira indar handiz, 100 euroren bueltan dauden tabletak. Kostu baxuko aukeran, kasu berezia da Amazon etxeak iPadari aurre egiteko merkaturatu duen Kindle Fire delakoa; arazo tekniko batzuk dituen arren, salgai daramatzan bi hilabetetan, hainbat ale saldu ditu Amazonek.

Apple etxeak, esan bezala, arrakasta latza lortu du iPad 2arekin, baina ez da izan produktu arrakastatsu bakarra; iPhone 4S telefonoa eta MacBook Air ordenagailu eramangarriak ere erruz saldu dira.

Nabigatzaileen inguruan, Googleren Chrome hazi da gehien 2011. urtean. Azken urte hauetan Mozillaren Firefox nabigatzailea Microsoften Internet Explorerri erabiltzaileak kentzen joan bada ere, 2011. urtean, Chrome izan da Explorer eta Firefox nabigatzaileen lepo hazi dena. Nabigatzaile erabilien kuotak horrela gelditu dira, StatCounterren aburuz: %40 Internet Explorer, %27 Chrome eta 25% Firefox.

2011. urtean ere, teknologiaren munduan hainbat agurtu ditugu. Batzuk ezagunak oso, Appleren CEO izandako Steve Jobs kasu, eta beste batzuk, jendartean ezagunak izan ez arren, teknologia munduan oso garrantzitsuak izan direnak. Horietako bat da Dennis Ritchie; 1941. urtean jaio zen, eta, 70eko hamarkadan, UNIX eta C programazio lengoaiaren garapenean parte hartu zuen. 2011. urtean zendutako beste bat Betty Jean Jennings Bartik izan da, ENIAC izena zuen lehen ordenagailuaren sortzaileetako bat.

Porrotak

Teknologia enpresa ezagunenek, HTC, Samsung, LG, Sony eta abarrek, euren tabletak merkaturatu dituzte. Samsung etxeak arrakasta handia lortu du Galaxy izeneko tabletarekin, baina beste ekoizle batzuek porrot handiak jasan dituzte, HP eta RIM etxeek kasu. HP etxeak WebOS sistema eragilean oinarritutako Touchpad izeneko tableta plazaratu zuen; produktu ona, etxe ospetsua, baina salmentarik ez. Ipadaren prezio antzerakoa zuen, eta erabiltzaileek nahiago izan zuten Appleren tableta. Ondorioz, HP etxeak prezioa asko jaitsi behar izan zuen bere produktu berria saldu ahal izateko, eta, azkenean, tableten negoziotik alde egitea erabaki zuen.

BlackBerry ekoizten duen RIM etxeak ere BlackBerry PlayBook delakoa merkaturatu zuen, baina ez zuen arrakastarik izan; badirudi sistemaren eguneraketa urria eta aplikazio erakargarrien eskasia izan zela arrakasta eskasaren arrazoia.

Tableten mundutik at, teknologiaren beste alor batzuetan ere, izan dira uste baino emaitza kaskarragoak izan dituzten produktu eta zerbitzuak. Google+ da horietako bat. Kontaktuak zirkulutan biltzeko aukera ematen du sare sozial horrek ez du publiko zabalaren onarpenik izan. Googlek berean jarraitzen du, funtzionaltasun gehiago eskaintzen, jada erregistratuak dituen 50 milioi erabiltzaile horien kopurua handitu nahian.

Sarean edo hodeian eskaintzen diren zerbitzuen etenak ere kalte handiak eragin dizkiete RIM eta Sony etxeei. RIMen BlackBerry telefonoak mezularitza zerbitzuak porrot egin eta gero posta gabe izan ziren urrian. Sony etxearen PlayStation plataformak sarean jolasteko zerbitzua eten izan behar zuen bere sistemek jasan zuten eraso baten ondorioz. Agerian gelditu zen Sonyren sistemen ahulezia eta erabiltzaileek sarean gordetzen dituzten datu pribatuak egoki babestearen beharra.

Kontsolen alorrean, Nintendo etxeak betaurreko berezien beharrik gabe 3D efektua eskaintzen zuen 3DS plazaratu zuen. Plataforma horrentzat joko gutxi garatu direlako eta hainbat erabiltzailek zorabioak jasan dituztela zabaldu delako, produktu horrek arrakasta gutxi izan du.

Eta 2012rako zer?

Badirudi hasi berria den urte honek ere gailu eta zerbitzu mordoa eskainiko dituela. Gailuen munduan, bolo-bolo dabilen iPad 3 delakoaren aurkezpena espero da, eta badira Applek bere tabletaren tamaina txikitu eta 7 hazbeteko bertsio bat plazaratuko duela esaten dutenak ere. Apple etxeak ere iPhone telefono adimendunaren bosgarren bertsioa merkaturatuko du, eta, Appleren produktuen inguruan gertatu ohi denez, horrekin ere dena da filtrazio eta txutxu-mutxua.

Microsoft etxeak Windows 8 aurkezteko asmoa du 2012an, eta ezagutzera eman diren ezaugarrien artean, USB 3.0 euskarria, Ribbon interfazea eta aplikazioen denda izango duela jakin da.

Kontsolen munduan, bi dira espero diren aurkezpen ezagunenak: Nintendo etxearen Wii U eta eta Sonyren Vita.

Amaitzeko, Amazon etxea lanean da bere Fire tabletak dituen akatsak konpontzeko, eta gainontzeko tablet ekoizleek bezala, badirudi bere produktuaren bertsio berriren bat kaleratuko duela.

Iruzkinak (0)

Berriki SLUN’11 konferentzia egin dute Donostian. Unibertsitate arloan Software Librea erabiltzen dutenak bildu dira, hainbat hitzaldi entzun eta informazioa partekatzeko. Babelium proiektua da aurten present egon den proiektuetako bat.

Euskal Herriko Unibertsitatean garatutako web aplikazio bat da, eta ahozkotasuna landu eta praktikatzea du xede. Aplikazioaren erabilpena doakoa da, eta Software Librean oinarritutako lizentziapean eskaintzen da.

Gure ordenagailuen webcam eta mikrofonoa baliatuz, hainbat ariketa presta daitezke, betiere hizkuntzak ikasteko tenorean. Ahozkotasuna lantzea du helburu.

Irakasleak galdera-erantzun moduko ariketak presta ditzake bideo batean, eta ikasleak, bideoa ikusten ari den bitartean, erantzunak emango ditu.

Erantzun horiek bideoan eta mikrofonoz graba daitezke, gero irakasleak bakarrik zuzendu ditzan. Edo, nahi izanez gero, zuzenketak beste ikasleekin elkarlanean ere egin daitezke.

Iruzkinak (0)

OCR Optical Character Recognition edo Karaktereen Ezagutza Optikoa formatu digitala —dokumentu eskaneatu edo argazkiak— eskuz edo makinaz idatzia dagoen testuen ezagutzarako teknika multzo bat da. OCR erabiliz gero, irudi soila dena ordenagailuak uler dezakeen testuan bilakatzen da gero editatu ahal izateko.

Teknika hori irudietan dauden karaktereak banan-banan antzematean datza: isolatutako karaktere bakoitzaren forma, lerro eta kurben arabera zein karaktere izan daitekeen igartzen saiatzen da OCR sistema. Hitz bat irakurtzen denean, hiztegiak ere kontsulta daitezke, irakurritako hitza existitzen den baieztatzeko eta, horrelakorik ez badago, antzekoa izan daitekeen bat proposatzeko.

Sistema horiek izan dezaketen arrakasta, neurri handi batean, jatorrizko irudiaren ezaugarrietan dago: irudiaren bereizmena, alfabeto mota (latinoak, kanji, zirilikoak) eta, gehienbat, eskuizkribu edo makinaz idatzitako testua.

Alfabeto latinoz mekanografiatutako testu baten irudiaren igarpenean doitasun handia lortzen da; eskuizkribuetan, berriz, oso bestelakoak dira lortutakoaren kalitate mailak. Pertsona bakoitzak eskuz ezberdin idazten dugunez, OCR aplikazioek gure idazkera ikasteko ahalegina egiten dute, eta, horretarako, sare neuronalak esaten zaien modelo konputazionalak erabiltzen dira.

Eskuizkribua ‘on line’ igartzen

Orain arte, jada idatzitako dokumentuetatik testua xurgatzeko teknikak izan ditugu hizpide, off line modua hain zuzen, baina bada eskuizkribua atzemateko on line modua ere. Gailu bat erabilita, idaztean egindako mugimenduak gordetzen dira, eta mugimendu horiek aztertuz, idatzitako karaktereak igartzen saiatzen dira OCR sistemak. Horrelako sistemetan, hiru osagai aurki ditzakegu: erabiltzaileak idazteko erabiltzen duen arkatz moduko gailua, arkatzaren posizioa irakurtzen duen gailua —arkatzean bertan egon daiteke, arkatzetik gertu, edo tableta modukoa ere izan daiteke— eta sistemaren hirugarren pieza software aplikazio bat litzateke. Software aplikazioak arkatzak egindako mugimenduak aztertzen ditu, eta emaitza testu digital bat izaten da.

OCR softwarea

Software komertzial ugari dago merkatuan, eta, gehienetan, nahiko software garestiak dira. Macintoshen sistema eragileetan, arkatz digitalarekin batera, Inkwell erabiltzen da. Linux motako sistemetan, CellWriter erabil daiteke.

CellWriter

Ubuntu sistema eragileak bere pakete biltegietan eskaintzen du aplikazio hau, beraz, erraz instalatu daiteke: Synaptic pakete kudeatzailerekin edo kontsola bidez, apt-get komandoarekin. Aplikazioa lehen aldiz abiarazten dugunean, entrenamendu leihoa eskainiko digu aplikazioak. Bertan, hizki ezberdinak idatzi beharko ditugu, sistemak guk nola idazten dugun ikas dezan. Sistemaren entrenamendu hori funtsezkoa da gero iragarpen zuzenak egin ahal izateko.

Entrenamendua amaituta, aplikazioak sareta bat eskaintzen du. Saretaren gelaxka bakoitzean hizki bat idatzi beharko dugu, eta lerro bakoitza amaituta, CellWriter aplikazioak, guk idatzitakoa igarri eta CellWriter leihoaren azpian dagoen aplikazioari bidaliko dio testua —testu prozesagailu edo beste motako aplikazio bat—. Erabiltzaileak idatzitakoak gaizki ulertzen direnean, sistemak zuzenketak egiteko aukera eskaintzen du, eta, horrela, gehiago erabili ahala, emaitza hobeak lortzen dira. Esaterik ez dago, erabiltzaile batek entrenatutako sistemak ez duela beste erabiltzaile batentzat balio.

OCR softwarea, ‘on line’

On line moduan, mahai gaineko softwarearekin gertatzen den bezala, hainbat software komertzial dago. Guk makinaz idatzitako testuak irakurtzeko doako web aplikazio bat aipatuko dugu hemen: Google Docs (https://docs.google.com). Zerbitzu horretan dokumentuak jartzean, OCR sistema aktiba daiteke. PNG, GIF, JPG edo PDF moduko fitxategietan, Google Docsek testu-araketa burutzen du, eta jarritako fitxategiak gutxieneko bereizmena izanez gero, nahiko emaitza onak lortzen dira; hori bai, betiere makinaz idatzitako testuetan.

OCR hardwarea

Arkatz digitalek eskuz idatzitakoa ordenagailura pasatzeko modu erakargarria eskaintzen dute. Gehienetan, arkatz moduko gailuarekin batera, orriaren bazterrean jar daitekeen irakurle txiki baten beharra dago. Irakurle horrek arkatzaren mugimenduak gordetzen ditu. Irakurletik jasotako datuak baliatzen ditu software batek guk idatzitakoa testu bilakatzeko. Ordenagailura ere konektatu daiteke arkatza, idatzi ahala emaitza pantailan ikus ahal izateko. Gailu horiek nola funtzionatzen duten ikusteko, adibide gisa, Staedtler etxearen Digital Pen produktuaren orrian sartu eta bertako bideoa ikus daiteke.

Iruzkinak (0)

Egunotan bolo-bolo dabil sarean: hainbat telefonotan, aplikazio batek datuak jaso eta erabiltzaileak jakin gabe, bildutako datuak bidaltzean ditu. Ziurtasun informatikoan aditua da Trevor Eckhart, eta hark frogatu du Carrier IQ izena duen software batek datu pertsonalak bildu eta Samsung HTC edo Nokia enpresei bidaltzen dizkiela.

Nahasmena nagusi bada ere, badirudi Android eta iOS (iPhone) sistema eragilea duten telefonoetan atzeman dela aplikazio kuxkuxero hori.

Erabiltzaileak sakatutako teklak, GPS datuak, bidali edo jasotako SMS eta bisitatutako webguneen helbideen berri gorde eta bidaltzen du aplikazio horrek.

Carrier IQ programaren garatzailea den enpresak dioenez, jasotako datuak ez zaizkio inori saltzen, baina ez dago argi jasotako informazio horrekin zer egiten duen. Prentsa ohar batean esan dutenez, ekoizleei eskaintzen dioten informazioa gailuak hobetzeko erabiltzen da, besterik ez.

Berria agertu eta berehala, telefonoak sortzen dituzten enpresak eta telefonia zerbitzua eskaintzen dituztenek ere euren burua zuritzeari ekin diote.

Aplikazio hori kentzea, oraingoz ez da gauza erraza, eta ez dago erabiltzaile soil baten eskura. Norberaren telefonoak aplikazio hori duen jakiteko ere hainbat bide daude: batzuetan aplikazioren bat instalatu behar da, eta, besteetan, instalatuta dauden aplikazioak begiratuta atzeman daiteke Carrier IQ horren presentzia .

Iruzkinak (0)

Gure haurrak ordenagailuekin hazi direla eta, natibo digitalak direla esan ohi da. Ordenagailuen erabiltzaile abilak badira ere, gehienetan ez dute joko, nabigatzaile eta zenbait aplikazio ofimatikotik harago egiten. Programak sortzen ikasteko, badira sarean haur zein helduentzat hainbat baliabide, eta, atal honetan, horietako zenbait aurkeztuko ditugu.

Haurrei programazioaren munduan sartzeko lehen ahalegin ezagunenetako bat, Massachusetts Institute of Technology (MIT) ospetsuan egin zuten, 1967. urtean: Logo deritzon programazio hizkuntza asmatu zuten han. Agindu gutxi batzuk erabiliz, ikasleak dortoka itxurako kurtsorea gidatzen du pantailan, norabide ezberdinetan pausuz pausu eramanez.

Hamarkada oso baten ikono izan zen, bestalde, ZX Spectrum. Gailu kuriosoa zen orduko hura, gaurko begiekin begiratuz gero: telebistara konektatzen zen gomazko teklatu bat eta disko gogorrik ezean, garai bateko audio zintak —kaseteak— erabiltzen zituen ordenagailuak. Gailu hark, BASIC programazio hizkuntzako editore eta interprete bat zekarren, eta BASIC hori izan zen askorentzat programazioarekin izandako lehen esperientzia.

Gaur egungo baliabideak

Logo hizkuntza oraindik ere baliagarria den arren, gaur egun, interfaze grafikoak erabiltzen dituzten zenbait aplikazio daude eskura. Aplikazio dezente dago, baina euskaraz eskainitakoak oso gutxi dira. Microsoftek, Small Basic eskaintzen du, 10-16 urteko gaztetxoentzat pentsatua, eta ingelesez soilik. Hackety Hack ere oso inguru polita da programatzen hasteko, Software Ireki moduan eskaintzen da, eta, hainbat plataformatan erabil badaiteke ere, ingelesez aurki daiteke bakarrik. Alice ere hor dago, 3D programazio inguruarekin, hori ere ingeles hutsean.

Scratch

Programazioaren hastapenak erakusteko software ezagunenetako bat da Scratch. Logo hizkuntza bezala, Massachussets-eko Teknologia Institutu ezagunean garatua da, eta, hori bai, euskaratua dago.

Mac, Windows eta Linux plataformetan instala daiteke. Scratchekin, animazio, joko musika eta beste gauza batzuk sor daitezke, eta, gauza horiek guztiak sortzen diren bitartean, gaztetxoek matematika eta konputazio oinarriak barneratzen dituzte. Scratch erabiltzaile komunitate zabala dago, eta, Scratchen webgunean bertan, norberak garatutako programa edo animazioak jar daitezke edonork ikusteko eta jaisteko moduan.

Urtero, Scratch eguna maiatzaren 21ean antolatzen dute, eta, gure artean, iaz antolatu zuten zuen lehendabizikoz Bilbon, Alondegian. Lehen jardunaldi hartan, haurrek eskolan egindako lanak erakutsi zituzten, eta bertaratutakoek scratchekin egin daitezkeen gauzak ikusteko parada izan zuten. Aurten ere Scratch Eguna antolatzekotan dira, eta http://www.scratcheguna.eu/ webgunean jaso daiteke informazioa gehiago, nahi izanez gero.

Beste baliabide batzuk

Aplikazio informatikoez gain, badira liburu eta beste baliabide batzuk haurrek programatzen ikasteko.

Liburuei dagokionez, berriki, Warren eta Carter aita-semeek Computer Programming for Kids liburua sortu dute haurrei programatzen erakusteko; oraingoz, ingelesera, alemana eta txineraz bakarrik eskuratu daiteke.

Python programazio hizkuntza darabilen doako liburu bat ere badago sarean: Snake Wrangling For Kids; frantsesez eta gaztelaniaz ere lor daiteke liburu hori.

Jostailuei dagokienez, Lego etxeak haurrak informatika, programazio eta robotikan murgiltzeko jostailu berezi bat eskaintzen du: Lego Mindstorms.