Iruzkinak (0)

Antza denez, jada ez da egongo eguneraketa berririk Appleren Mac Os X Tiger (Mac Os X 10.4) sistema eragilerako. Izan ere, nazioarteko konpainiak, ohikoa den bezala, soilik azken bi bertsioen eguneraketak ateratzen jarraituko du, Snow Leopard (Mac OS X 10.6) eta Leopard (Mac OS X 10.5), alegia.
Honen arazoa da Snow Leopard soilik ibiltzen dela Intel prozesagailua duten Mac gailuetan, beraz, Power PC duten erabiltzaileek eguneraketak jasotzen jarraitu nahi badute, edo Leopardera eguneratu beharko dute sistema, edo Intel prozesagailua duen Mac gailu berri bat erosi beharko dute.
Bestetik, Apple dagoeneko Mac Os X 10.7 sistema eragilearen bertsio berrian lanean omen dabil.

Iruzkinak (0)

Azkenik, Googlek erakutsi du bere sistema eragilearen ideia eta itxura. Sumatu litekeen bezala, funtsean, Chrome nabigatzailea, sistema eragilearen oinarria da eta aplikazio gehienak web ingurunean egikaritzen dira. Honek, neurri batean, aldaketa nabarmena da sistema eragileen munduan.

Chrome OS, hasiera batean, Netbooketan erabiltzeko pentsatuta dago eta urte bete barru banatzen hasiko da. Momentuz, sistema eragilearen bertsio librearen iturburu kodea eskuragarri jarri dute proiektuaren web gunean, http://www.chromium.org/chromium-os . Chromium OS da bertsio libre honen izena, eta probatzeko jaitsi eta konpilatu beharko da gailu birtual batean. Horretarako jarraipenak proiektuaren webgunean zehazten dira eta gailu birtuala instalatzeko edozein ordenagailutan, VirtualBox edo VMWare bezalako aplikazioak erabili ahal dira. Ez da gauza hutsala, oraingoz, sistema eragile hau proba nahi duenarentzat.

Google Chrome OSren azalpen bideoa:

Interfazea ikusteko bideoa:

Iruzkinak (0)

Posta elektronikoak bidaltzen direnean kontutan hartu behar da hartzaileak, agian, ez dituela bidaltzailearen ordenagailuaren zehaztapen edo ezaugarri tekniko berdinak, eta orduan zailtasunak sor daitezke eransten diren dokumentuak ikusteko, batez ere, aplikazio eta sistema eragile ezberdinen artean. Hori dela eta, soilik testu informazioa bidali nahi izanez gero, posta elektronikoan bertan idaztea informazio hau da egokiena, edo erantsitako fitxategi batean izatekotan, testu fitxategi batean hobe, formatu konplexuagoak erabili gabe. Hala ere, askotan, formatu, itxura eta irudiak dituzten dokumentuak bidali nahi izaten dira, kasu hauetan, sistema eta aplikazio zehatz batekin zabaldu behar diren dokumentuak bidaltzea saihestea komeni da eta hainbat sistemetan eta aplikazio ezberdinetan zabaldu ahal diren dokumentu formatuak erabiltzea da egokiena.

PDF dokumentuak

Egun, PDF formatua da egokienetariko bat dokumentuak posta elektronikoz bidaltzeko. Izan ere, sistema eragile gehienetan ireki daitekeen formatua da, bai Mac Os X, bai MS Windows edo bai GNU/Linux sistemetan eta jada mugikor askotan ere bai. Gainera, formatu honekin ziurtatzen da hartzaileak, egileak sortu duen bezala edo antzekoa ikusiko duela. Izan ere, askotan, nahiz eta dokumentua zabaldu ahal izan, letra mota berdinak instalatuta egon ahal dira ordenagailu ezberdinetan, sistema eragile eta aplikazio berdinak erabili arren, are gehiago sistema eragile ezberdinetan. Kasu honetan ere, dokumentua ez litzateke ikusiko sortu den moduan. PDF dokumentu bat sortzen denean, ordea, inprimaketa bat izango balitz bezala sortzen da, eta orduan, esan bezala, aipatutako arazoa ekiditen da.

PDF dokumentuak sortu

PDF moduan dokumentu bat sortzea oso erraza da. Izan ere, bulegotika aplikazio askok daukate PDFra esportatzeko aukera aplikaziotik bertatik. Open Office GNU/Linux, Mac Os X eta MS Windows sistemetan edo NeoOffice Mac Os X sistemetan eta MS Office suitearen azken bertsioetan, adibidez.

Erabiltzen den programa aukera hori eduki ezean, praktikoena PDFak sortzeko aplikazio bat sisteman instalatuta edukitzea komeni da. Mota honetako aplikazio gehienak inprimagailu birtual bat instalatuko balitz bezala erabiltzen dira. Beraz, PDFa sortzeko, inprimatzeko aukerari sakatu eta PDF inprimagailu birtuala aukeratzea besterik ez dago. Orduan PDF dokumentua sortuko da eta aukeratutako karpetan gordeko da .

Horretarako MS Windows-en PDFCreator da ezagunenetariko bat, hemendik http://sourceforge.net/projects/pdfcreator/ jaitsi daiteke instalatzailea. Gainera, software libre eta doakoa da.

GNU/Linux sistemetan, CUPS inprimatzeko sistema erabiltzen bada cups-pdf paketea instalatu behar da eta gero inprimagailu berri bat sortu CUPS sisteman, sortzeko momentuan CUPS-PDF (Virtual PDF printer) aukera hautatu behar da eta fabrikatzaile bezala “Generic”. Hori eginda, jada inprima daiteke PDF bezala edozein dokumentu eta erabiltzailearen home karpetaren barnean PDF izeneko karpetan gordeko da inprimaketa.

Mac OS X sistemetan, aurrebistan gorde honela aukerari sakatzea eta hor PDF hautatzea besterik ez dago. Sistema eragilearen bertsio zaharragoetan, dokumentua inprimatzerakoan PDF aukeran klik eginda gorde daiteke PDF formatuarekin.

RTF

RTF formatua, ingelesetik, Rich Text Format, testu aberastuko formatua esan nahi du. Formatu hau testu prozesadore asko irekitzeko gauza dira sistema eragile ezberdinetan eta MS Word testu prozesadoreen bertsio ezberdinetatik ere zabal daiteke. Halaber, testu prozesadore gehienek gorde ahal dute dokumentuak formatu honetan. Formatu honek baimentzen du testua aldatzea eta editatzea, beraz, oso egokia da ez bada nahi PDF formatuan bidaltzea edota testua aldatzea baimendu nahi bada. Alabaina, formatu honekin ez da ziurtatzen mantenduko dela dokumentuaren jatorrizko itxura osoa.

MS Office eta Open Office bateragarritasuna

Esan daiteke bulegotika aplikazio erabilienak MS Office eta Open Office edo NeoOffice (Mac Os Xren kasuan) direla, beste batzuk ere egon arren. Ba, bien bateragarritasunei dagokienez, Open Office doc eta docx formatuak irekitzeko gauza da eta baita doc formatuan gordetzeko ere. MS Office, ordea ez du odt formatua ulertzen eta ez da ez irekitzeko ez gordetzeko gauza.

Artxibo konprimituen kasuan

Artxibo konprimituak bidali behar badira, zip formatua egokiagoa da rar edo ace formatuak baino, sistema eta aplikazio gehiago zabaltzeko gai direlako.

Iruzkinak (0)

Facebook sare sozialean, aspaldi sinkronizatu zitezkeen Twitterren microblogging webgunean argitaratutako mezuak, horretarako aplikazioa gehituta Facebook-en. Orain, Linkedin sare profesionalean ere posiblea da sinkronizatzea Twitterrekin bi konpainien arteko hitzarmenari esker.

Linkedin webgunean mezu bat idazten denean, Twitterren ere idazteko aukera dago eta Linkedinen konfiguratuta, Twitterren idatzitakoa ere Linkedinen erakutsi ahal da, bai mezu guztiak edo bai #in etiketa dutenak soilik.

http://www.linkedin.com

http://www.twitter.com

Iruzkinak (0)

Googlek, Google Labsetik atera du jada Google Similar Images aplikazioa, eta Google Images irudi bilatzailean txertatu du funtzionalitate berri hau. Hala bada, hemendik aurrera irudiak bilatzen direnean http://images.google.com webgunean edo http://www.google.com-en irudiak bilatzeko estekan klikatuta, ‘Find similar images’ testua duen esteka bat agertuko da zerrendako irudi batzuen azpian. Esteka horretan klikatuta, irudi horren antzeko beste irudi batzuk erakutsiko ditu Googlek bilaketaren emaitzaren orrialdean. Irudi guztietan ez da aukera hau agertuko eta gainera, Googleren interfazea, ingelesez egon behar da. Hizkuntza aldatzeko goian eskuman, ‘Hobespenak’ izeneko esteka agertzen da, hor klikatuta, interfazearen hizkuntza zehatz daiteke.

Probatzeko, irudiak bilatzeko formularioan ‘moon’ edo ’sun’ bezalako hitzak jarri ahal dira, horien irudi askok aukera hau eskaintzen dutelako, beste hitz batzuekin ere probatu daiteke, Euskal Herriko hiriburuen izenekin, adibidez, baina aukera hau duten argazki gutxiago agertzen dira oraingoz.

http://googleblog.blogspot.com/2009/10/similar-images-graduates-from-google.html

Iruzkinak (0)

Sakelako telefonoen azken modeloak, telefonoak baino sakelako ordenagailu bihurtzen ari dira. Musika entzuteko, argazkiak eta bideoak ateratzeko, Interneten nabigatzeko, jolasteko, eta dokumentuak irakurtzeko, editatzeko eta kudeatzeko erabiltzen dira. Honetaz gain, aplikazio pilo bat ekartzen dute eta gehiago instalatu ahal zaizkie, nahiko aplikazio aurreratuak izan ahal dira, kudeaketa aplikazioak, sare aplikazioak, multimedia aplikazioak eta bulegotika aplikazioak, esate baterako. Hala, bada, ordenagailu arruntak bezala eta gailu digital asko bezala sistema eragilea behar dute ibili ahal izateko. Eta telefono bat erosten denean, beraz, ez da erosten soilik gailua, sistema eragile bat edo beste bat ere aukeratzen da gailua aukeratzen denean.

MS Widows Mobile

MS Windows Mobile da Microsoften sistema eramangarria sakelako telefonoetarako. Sistema eragile honek, Microsoften ohiko aplikazioen bertsio eramangarriak ekartzen ditu telefonoan instalatuta, Internet Explorer Mobile nabigatzailea, Microsoft Outlook Mobile posta elektronikorako aplikazioa edo Microsoft Office Mobile bulegotika aplikazio suitea. Komunikazio baliabide batzuk ere ekartzen ditu Windows Mobile-k, Windows Live Messenger berehalako mezularitza aplikazioa, edo Twitterren eta sare sozialetan jarduteko aplikazioak, Facebook eta MySpace bezala. Aplikazio gehiago ere eros daitezke mugikorretarako Windows Market Place webgunean http://marketplace.windowsmobile.com/.

Beren telefono modelo batzuetan MS Windows Mobile duten fabrikatzaileen artean Asus, HP, HTC, LG, Motorola, Palm, Samsung, Sony Ericsson edo Toshiba aurkitzen dira.

iPhone OS

Apple-en sistema eragilea da bere iPhone mugikorretarako, iPoth touch gailuetan ere erabiltzen da eta Mac Os X-n aurkitzen den Mach kernel-en adarra da. Telefonoa biratzea besterik ez da beharrezkoa, pantailaren edukia ere bira dadin, honela, ikusgarria izateaz gain, testuak errazago idaztea eta irakurtzea ahalbidetzen du. Telefonoaren eduki osoan bilatzaile aurreratua ekartzen du, egutegia, ahots grabagailua, Safari nabigatzailea, posta elektronikoa irakurtzeko aplikazioa, wifi sare erabilien auto-saioa, iPod musika eta bideo erreproduzigailua, Youtuberako saio automatikoa, bideoak eta argazkiak grabatzeko eta kudeatzeko aplikazioa, mapak, GPSa, lokalizazioa, iparrorratza eta milaka aplikazio eskuragai du salgai bere App Store-n, bai aisialdirako bai lanerako. Bestetik, qwerty ukimen-teklatua du era eroso batean idazteko.

Google Android

Google Android sistema eragilea pil-pilean dago egun sakelako telefonoen arloan. Linux nukleoan oinarrituta dago eta hasiera batean Google garapenaz arduratu bazen ere, Open Handset Alliance arduratzen da egun garapenaz, Google buruzagia izanda. Open Handset Alliance, gailu eramangarrietarako estandar irekiekiko konpromisoa duten hardware, software eta telekomunikazio enpresa partzuergoa da. Gainera, plataforma honek, edozein garatzaileri ahalbidetzen dio aplikazioak egitea Java lengoaian. iPhonen kasuan bezala, pantaila biratuta edukia ere biratzen du irakurketa eta idazketa errazteko. Telefonoaren eduki osorako bilatzaile indartsua ekartzen du, nola ez, eta Googleren aplikazio garrantzitsuenak integratuta etortzen dira sisteman, mapak, kale ikuspegia, iparrorratza, GPS eta lokalizazioa, GMail posta elektronikoa irakurtzeko, eta GTalk berehalako mezularitzarako, egutegia, ahots grabagailua, audioa, bideoa eta irudiak ikusteko aplikazioa nahiz euskarriak eta beste hainbat. Erabilerraztasuna eta ukimen-esperientzia oso erosoa da eta Android telefono guztietatik eskuragarri dago Android Market aplikazio biltegia, non garatzaileek doako edo ordainpeko aplikazioak zintzilikatzen dituzten. Hau da biltegiaren webgunea: http://www.android.com/market/

HTC, Samsung, Sony Ericsson, LG edo Motorola dira beren telefono modelo batzuetan Android sistema eragilea sartu duten fabrikatzaileak.

Beste batzuk

Beste sistema eragile batzuk ere badaude mugikorretarako, Symbian OS, esaterako, Nokia telefono modelo askotan dago eta gehienbat, Nokia izan da Symbian ezagun bihurtu den fabrikatzailea, Samsung, Motorola, Panasonic edo Siemens fabrikatzaileek ere Symbian modeloren bat atera badute ere. Aplikazio asko daude garatuta sistema eragile honetaz baliatzen diren telefonoetarako. Gai honetaz hitz eginda, Blackberry OS sistema eragilea ere ezin da ahaztu, Blackberry fabrikatazile ezagunak erabiltzen duen sistema eragilea izanda.

Iruzkinak (0)

Googlek Dashboard web aplikazioa jarri du martxan. Nolabait esateko, kontrol panelaren antzeko gunea da eta bertan, Googlek norberaren inguruan duen informazio guztia ikus daiteke. Halaber, bakoitzak ikus dezake Googlen proiektuen erabilpenaren inguruko datuak eta bere kontuaren hobespenak kudeatzeko lasterbideak proiektu ezberdinetan.

Hori ikusita, norberaren erabilpenaren arabera, harrigarria da Googlek duen informazio pertsonala.

Momentu honetan, Google Dashboard-en 20 produktu edo zerbitzu baino gehiago aurki daitezke, besteak beste, Gmail, Web historikoa, Calendar, Docs, Reader, Orkut, Blogger, Talk, Atazak eta beste batzuk.

https://www.google.com/dashboard/

Iruzkinak (0)

MS Internet Explorer nabigatzaileak erabilera kuota galtzen jarraitzen du, beste nabigatzaileekin alderatuta. Hau da atera den ondoriorik nagusienetarikoa Net Applications enpresak egindako ikerketan, nabigatzaileen erabileraren inguruan irailean eta urrian. http://marketshare.hitslink.com/report.aspx?qprid=0.

W3C erakundearen estatistikei ere erreparatu ahal zaie, eta hilabetez hilabete joera ikus daiteke: http://www.w3schools.com/browsers/browsers_stats.asp.

Bi estatistiketan ikusten den beste datu bat, oso esanguratsua da, MS Internet Explorer abigatzailearen 6. bertsioa ere asko erabiltzen dela oraindik, nahiz eta Microsoftek jada 7. eta 8. bertsioak atera izana. Era berean, egungo bertsioa, zortzigarrena, alegia, zazpigarrena baino askoz gutxiago erabiltzen da oraindik, eta hori jada hilabete batzuk igaro direla azken bertsioa kaleratu zenetik.

http://news.cnet.com/8301-30685_3-10388289-264.html

Iruzkinak (1)

Sistema eragile gehienek, instalatzen direnean, ingurune grafiko bakarra eskaintzen dute. Ingurune grafiko horretan, instalatu eta gero, lehenetsitako ezaugarriak aldatzen joan daitezke eta bakoitzaren gustuaren arabera, ezaugarri batzuk konfiguratzen. GNU/Linux sistemetan ordea, sistema eragilearen nukleoa eta ingurune grafikoa banatuta daude, eta hainbat ingurune grafiko ezberdinen artean aukeratu daiteke. Bai gustuen arabera edo bai ordenagailuen behar eta ezaugarrien arabera. Ingurune grafiko bakoitzak bere ezaugarri bereziak eta bere aplikazio gehigarriak dituzte. Era berean, batzuk baliabide gehiago eskatzen dituzte eta beste batzuk oso baliabide gutxi, ordenagailu zaharretan eta ez oso indartsuetan instalatzeko modukoak. Bat baino gehiago egon daiteke instalatuta ordenagailuan eta horrela, ordenagailuan saioa hasten duen erabiltzaile bakoitzak bere gustuen arabera, bata ala bestea aukera dezake. Erabiltzaile bera ere, sar daiteke batzuetan batekin eta beste batzuetan beste batekin, saioa hasteko pantailan hautatzeko aukera ematen duelako.

KDE

Ingurune grafiko astuna da eskakizun grafikoen aldetik, berezitasun grafiko asko dituelako eta beraz, ez da egokiena ordenagailu zaharrekin erabiltzeko. Euskaraz dago eta ingurunerako garatutako aplikazio gehienak ere euskaraz daude. Ingurune grafiko honetarako bereziki garatuta dauden aplikazio anitz daude eta oso erraz ezagutzen dira, ‘K’ hizkiaz hasi ohi direlako, esaterako Kedit edo Koffice. Hala ere, beste kasuetan bezala, posiblea da erabiltzea aplikazio hauek beste ingurune grafikoetan, aurrerago aipatuko direnetan, esaterako. Era berean, ingurune honetan, beste ingurunetarako prestatutako aplikazioak erabiltzea ere posiblea da.
Gehigarri batzuk ditu, mahaigainean edo panelean gehitu daitezkeenak, erlojua, eguraldia ezagutzeko aplikazioa, kolore bat hautatzeko baliabidea, ilargi faseak, bilatu fitxategia, azken dokumentuak ikusteko baliabidea, multimedia kontrolak, komandoa exekutatzeko baliabidea eta beste hainbat.
Oso konfiguragarria da orokorrean,eta elementu gehienak bakoitzaren gustuen arabera pertsonalizatu daitezke neurri handi batean, bai ingurune grafikoa erabiliz edo bai konfigurazio fitxategiak eskuz editatuz. Bestetik, nahiko erabilerraza dela esan daiteke.
Instalatzeko edozein GNU/Linux banaketatan, pakete kudeatzailea erabiliz, kde izeneko paketea bilatu eta instalatu besterik ez dago. Hau da proiektuaren webgunea: http://www.kde.org/.

GNOME

GNOME oso ingurune grafiko elegantea da, ez da KDE bezain barrokoa, ez dauka hainbeste karga grafikorik, baina oso diseinu txukuna da aldi berean. Horrenbestez, gutxienezko eskakizunak ez dira KDEn bezain zorrotzak. Nahiz eta efektu asko konfigura daitezkeen, hiru dimentsiotako efektuak barne. Oso erabilerraza da eta aplikazio asko ditu. GNOME ingurunerako garatutako aplikazioak ‘G’ hizkiaz hasi ohi dira eta ingurune grafikoa zein aplikazio gehienak euskaraz daude. Kasu honetan ere, paneletara gehitu ahal diren gehigarri edo aplikazio txiki batzuk ditu, erlojua, eguraldia ezagutzeko gehigarria, aplikazio abiarazle arinak, leiho zerrendak, oharrak jartzeko aukera.

Proiektuaren webgune ofiziala: http://www.gnome.org/ da eta ingurune grafikoa sisteman instalatzeko gnome izeneko paketea bilatu eta instalatu behar da.

XFCE

XFCE oso ingurune grafiko arina da eta beraz, eskakizun tekniko handirik ez du behar, oso egokia da ordenagailu zaharretan erabiltzeko, esaterako. Berez, ingurune grafiko soila da, atzealdeko itxura, menu bat, eta panela bera. Erabilerraza da, baina MS Windows eta MacOSX sistemetatik datozen erabiltzaileentzat ez da egokiena, erabilera ezberdin samarra duelako. Aplikazioak abiarazteko, pantailan saguaren eskumako botoiarekin klikatuta, zerrenda agertuko da. Gainera, panelean, gehien erabiltzen diren aplikazio abiarazle arinak ezar daitezke. Ingurune grafiko hau ere euskaraz dago eta aplikazio txiki gehigarri batzuk ere baditu panelean gehitzeko. Beste edozein ingurunetarako prestatutako aplikazioak erabili ahal dira.
Proiektuaren webgunea http://www.xfce.org da eta sisteman instalatzeko xfce paketea bilatu behar da. Euskaraz ere badago.

Beste ingurune grafikoak

Beste ingurune grafiko batzuk ere badaude, Windows Maker, Fluxbox edo Blackbox bezala. Oso oso arinak dira hauek, beraz oso egokiak instalatzeko ordenagailu zaharretan. Alabaina, nahiko ezberdinak dira beste ingurune grafikoekin alderatuta, eta beraz, nahiko zailak izan daitezke erabiltzeko orduan, beste sistema eragile batzuen erabiltzaileentzat.

Iruzkinak (0)

Egun, Gipuzkoako tabernen %30k, gutxi gorabehera wifi konexioa eskaintzen diete bezeroei, baina bikoiztu daiteke, Gipuzkoako Ostalaritza Elkarteak Telefonicarekin sinatutako akordioari esker. Elkarteko lehendakariak prentsaurre batean adierazi duenez, helburua da kablerik gabeko Internet konexioa eskaintzeko antenak eta azpiegitura garatzea Gipuzkoako lokaleen %60tan bederatzi hilabetetan.

Honen ondorioz, ostalaritza elkarteak, informatika tekniko bat kontratatuko du martxan jartzeko lokalen konexioa eta sor daitezkeen arazoak konpontzeko. Hitzarmen honetan Gipuzkoako Foru Aldundiak ere parte hartu du eta SPRIk zein Mendinet-ek ere proiektuaren zati batean ekonomikoki lagunduko dute.

Iruzkinak (0)

MacOsX-k Snow Leopard eta Microsoftek Windows 7 abiatu eta gero, Ubuntu-k ere bere bertsio berria plazaratzen du, Karmic Koala, Ubuntu 9.10 Desktop Edition, alegia. Bertsio berrian, diseinua berritu da, abio habiadura hobea dauka eta hobekuntzak egin dira 3G konexioetan eta multimedia erreprodukzioan.

Bertsio berri honek, gainera izango du Ubuntu Software Centerrerako lasterbidea. Ubuntu one ere ingegratuta dago, zerbitzu honen bitartez, Ubuntuk edozein erabiltzaileri 2GBeko biltegiratze lekua eskaintzen dio, hodeiaren aldeko apostua indartuz.

Beraz, Ubuntu erabiltzaileek eguneratu dezakete jada beren sistema eta Ubuntu probatu ez dutenak azken bertsioa eskuratzeko web gune honetara joan daitezke: http://www.ubuntu.com/getubuntu/download.

Iruzkinak (0)

Denbora pasa ahala, Internetek ekarri duen oso lorpen garrantzitsu bat, jakintza kolektibo bat eratzea izan da, arlo-anitza, kultur-anitza eta eleanitza. Jakintza hau etengabe eguneratuta egoten da, kasu batzuetan ia-ia denbora errealean, web 2.0 baliabideei esker, blogak, wikiak, foroak, hau da, erabiltzaileek parte hartzea ahalbidetzen duten baliabideak. Honen ondorioz, neurri batean, liburu potoloek osatutako entziklopediak, atlasak eta bestelako formatuak zaharkituta gelditu dira. Izan ere, egun, informazioa eta datuak bilatzea, arinagoa da Internet bilatzaile batera joatea, oso eguneratuta egoten da, askotan bakoitzaren hizkuntzan, eta onena, batzuetan, informazio hori osatzea edo beste bat sortzea posiblea da. Beraz, edonor izan daiteke jakintza sortzailea, ohiko liburuetan ez bezala.

Wikipedia

Gai honi hartuta, zaila da Wikipedia ez etortzea burura, gainera, nork ez du ezagutzen entziklopedia askea dagoeneko. Izan ere, erraldoia da jada on-line entziklopedia hau, doakoa eta elkarlanean elikatua. Hiru milioi artikulu baino gehiago ditu ingelesezko edizioak, gaztelerazkoak 500.000 baino gehiago, frantsesezkoak 800.000 baino gehiago eta euskarazkoak ia 46.000 artikulu jada. 271 hizkuntzatan dago eta hizkuntza guztiek 14 milioi artikulu baino gehiago osatzen dituzte, hara hor datu guztiak: http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias. Britainiar Entziklopediak berak konpetentzia garrantzitsutzat jotzen du Wikipedia. Ez hori soilik, hain zuzen ere, Britainiar Entziklopediari, Wikipediaren artikuluren baten edukia kopiatzea ere leporatu zaio. Arestian esan den bezala, doakoa da entziklopedia hau eta edozein artikulu eskuragai dago edonork irakurtzeko. Baina, hori baino, on-line entziklopediaren garrantzirik handiena da edonork ere elika dezakeela, alegia, nornahi bihurtu ahal da entziklopedia idazle. Izan ere, entziklopedia hau wiki sisteman oinarrituta dago, sistema honek, ahalbidetzen du baimendutako erabiltzaileek edo kasu honetan bezala, erabiltzaile guztiek, artikuluak osatzea edo sortzea artikulu berriak. Artikulu baten aldaketa bakoitza, historiko batean gordetzen da, horrela, aldaketa ez zuzen edo ez zehatz bat egonez gero, berreskuratu daiteke aurreko kopia. Jende askok mesfidantza dauka sistema honetan, baina wiki sistema hau, asko erabiltzen da dokumentuak, txostenak eta informazioa orokorrean elkarlanean garatzeko. Gainera, oso komunitate handia dago atzetik eta oso eguneratuta egoteaz gain, edozein akatsa egonez gero ere arin aurkitzen da.

Wikipedia: http://wikipedia.org/

Wikipedia euskaraz: http://eu.wikipedia.org/wiki/Azala

Wikimedia proiektu nagusia

Wikipedia ezagunena izan arren, proiektu handiago baten atal bat da. Wikimedia du izena proiektu erraldoi honek: http://www.wikimedia.org/ eta Wikipedia bezala, beste hainbat proiektu dauzka jakintza jasotzeko eta emateko, nahi izanez gero. Halaber, wiki filosofian ere oinarrituta daude. Wiktionary , esaterako, hiztegi bat da. Proiektu honen web gune orokorra hau da: http://wiktionary.org/ eta euskarazko bertsioa hau: http://eu.wiktionary.org. Wikiquote, esaera eta aipuak biltzen dituen proiektua da, hau da proiektuaren web gunea: http://wikiquote.org/. Euskarazko bertsioa ere badauka proiektu honek: http://eu.wikiquote.org/wiki/Azala. Euskal atsotitz bilduma, esaterako oso interesgarria da: http://eu.wikiquote.org/wiki/Euskal_atsotitzak. Wikibooks proiektuak liburuak, eskuliburuak eta tutorialak eskuragai jartzea du helburu, hau da web gune orokorra: http://wikibooks.org eta hau euskarazko atala: http://eu.wikibooks.org. Wikisource on-line liburutegi bat da argitalpen libreen jatorrizko edukiak dituena, http://wikisource.org da proiektuaren web gunea eta zer aurki daitekeen jakiteko, Hamlet izan daiteke adibide bat: http://en.wikisource.org/wiki/Hamlet. Wikinews da berri iturri bat, eta bertan, inork idatz dezake, filosofia hau duten beste proiektuetan bezala: http://wikinews.org/. Wikiversity da ikasteko plataforma bat, non maila guztietako ikasketak aurkitu ahal dira, lehenengo hezkuntza, bigarren hezkuntza edo Unibertsitatea. Euskarazko edukirik, oraingoz ez dago, baina, hona hemen proiektu nagusiaren web gunean beste hizkuntza batzuetan edukiak aurkitzeko: http://wikiversity.org. Wikispecies, natura espezie direktorioa izan nahi du: http://species.wikimedia.org. Wikimedia commons multimedia edukiak batzen dituen proiektua da, hor daude jakintzarekin zerikusirik duten irudiak, audioak, bideoak, animazioak eta abar. Izan ere, hainbat argazki ikusgarri aurki daitezke, proiektuaren azalean proposatzen da eguneko irudi bat. Web gunea hau da: http://commons.wikimedia.org

OpenStreetMap

Proiektu hau ez da Wikimediarena. Baina, antzeko filosofia du. Munduko mapa elkarlanean osatzea du helburu. Mundu osoa ikus daiteke, herriz herri eta kalez kale, mundu osoko kolaborazioei esker. Hainbat GPStan posiblea da jada erabiltzea OpenStreetMap proiektuaren mapak. Era berean GPS trazak ere proiektura inportatu daitezke mapak elikatzeko. Oso eguneratuta egoten da, edozein aldaketekin, errepideetan, esaterako.

http://www.openstreetmap.org/