Google Street View Google maps zerbitzu iraultzailearen funtzionalitate iraultzailea da zeren eta munduko hiri eta herri askotako kale eta errepideetatik ibilaldi birtualak egitea ahalbidetzen duen. Hau da, Google Mapsen bitartez mundu osoa satelite gisa ikus badaiteke, Street View aukeraren bitartez errepide zein herri eta hiri askotako kaleetan murgildu ahal da erabiltzailea eta mugitu bertan ibiliko balitz bezala. Hala, bada, hemendik aurrera erabiltzaileen argazkiak ere gainjarrita agertzen dira kalean ikusten diren eraikin ezberdinetan. Irudi txikiak agertzen dira eraikinetan eta saguarekin gainean kokatuta eraikinaren gainjarrita handitzen dira. Argazki hauek Googlerena ere den Panoramio on-line irudi zerbitzuan dauden irudiak dira.

http://maps.google.com/

Alabaina, Euskal Herriko herri txikietara eta landa guneetara, normalean, ez dira heltzen hirietara eta herri handietara iristen diren azpiegiturak Internet gozatu eta erabili ahal izateko. Gune hauetan, beraz, Internet eskaintza mugatuago dago eta aukera gutxiago egoten dira Internet sarbideaz baliatu ahal izateko.

Horrenbestez, Internetek egun duen garrantzia aintzat hartuta Euskal Herriko administrazio publiko ezberdinek zein Internet zerbitzu hornitzaileek hau aldatzeko ahalegintzea erabakitzen duten arte, herri txikietako internautak oraingoz existitzen diren irtenbide eskasekin moldatu beharko dira.

ADSLa eta Zuntz optikoa

Arestian aipatu den bezala herri txikietara ez dira heltzen hirietara iristen diren teknologiak Internet konexiorako eta askotan beraz, ez da heltzen ez ADSLa ez zuntz optikoa. Hala ere, hauetariko baten bat iritsiz gero, ez da heltzen behar besteko estaldurarekin eta normalean eskaintzen dira oso abiadura eskasak baina hirietako abiadura handien prezio berdinetan. Beraz, ADSLa zuntz optikoa baino izan daiteke Internetera konektatzeko irtenbide bat herri txikietan, baina, esandakoa, askoz abiadura txikiagoa eskaintzen da prezio berdinetan.

Internet Mugikorra

Internet finkoaren gabezien aurrean Internet mugikorra izan daiteke aintzakotzat hartzeko aterabide bat. Izan ere, telefonia mugikor hornitzaile askok, guztiek ez esateagatik, eskaintzen dute USB modemaren bitartezko konexio mugikorra. Konexio hauen abiadura, estalduraren menpe dago. Dena dela, telefono mugikorretarako estaldura egonez gero, gutxieneko abiadura izan daiteke ADSLrekin eta WiMax bezalako beste teknologiekin eskaintzen dena baino askoz handiagoa. Nire esperientziatik, ADSL edo Wimaxen bitartez eskaintzen zidaten abiaduraren bikoitza baino gehiago lortu dut Internet mugikorrarekin. Prezioaren aldetik, Internet finkoaren antzekoa izaten da eta orokorrean WiMax baino askoz merkeagoa ateratzen da.

Teknologia honen alde txar bakarra izan liteke USB modema ez dela ibiltzen sistema eragile guztiekin eta ordenagailu bakarra konekta daitekeela. Baina, telefonia mugikor hornitzaile askok, gainera, switch-router bat eskaintzen dute. Router honetan USB modema konektatzen da eta gero hainbat ordenagailu konektatu ahal dira Wi-Fi edo Ethernet konexioen bidez. Alegia, Wi-Fi zein sare ataka ezberdinak eskaintzen dituzte hainbat ordenagailu konektatu ahal izateko. Wi-Fi zein Ethernet sare konexioak arazorik gabe erabili ahal dira sistema eragile guztiekin, gailu eramangarriekin edo sakelako telefonoekin. Beraz, router hauekin, aipatutako bi arazoak konponduta geldituko lirateke.

WIMAX
WiMAX ( Worldwide Interoperability for Microwave Access ) datu-transmisiorako hari gabeko protokolo bat da, eta irrati-uhinen bitartez banda zabaleko Internetera konektatzeko aukera ematen du. Euskal Herriko landa gune eta herri txiki askotan eskaintzen da. Izan ere, WiMax dorre bat instalatzen denean, honek hainbat kilometro karratutarako estaldura ematen du. Gero etxeetan, baserrietan edo bulegoetan WiMax hartzaile bat kokatu behar da. Hartzaile honek WiMax dorrearekin konexioa egiten du eta hartzaile honetatik eramaten da Internet sarbidea etxera edo bulegora kable bitartez.

Printzipioz oso teknologia egokia da landa guneetarako baina oraindik nahiko garestia da. Landa gune eta herri txiki batzuetan instalatzeko diru-laguntzak egon arren, instalazioak zein kuotek garesti samarrak izaten jarraitzen dute. Gainera, ez da eskaintzen abiadura handia. Lehen esan bezala, Internet mugikorrarekin baino askoz txikiagoa.

Bestetik, teknologia honek osasun kalteak eragin litzakeelako kezka ere ematen da gizartean. Esaterako, hona hemen kezka hori duen kolektibo baten adierazpena Zuberoa, Nafarroa Beherea eta Lapurdiko Internet konexiorako eskaintza dela eta:  http://arianhari.blogspot.com/2009/05/communique-des-collectifs-du-pays.html

Erabakitzeko irizpideak

Hala, bada, teknologia baten edo beste baten alde egiteko, Internet zerbitzu hornitzaile bakoitzak zer eskaintzen duen begiratu beharko da. Erabakia hartzeko, prezioa jakina oso garrantzitsua da, baina beste irizpide batzuk ere aintzat hartu behar dira, batez ere prezioa antzekoa izanez gero. Eskaintzen duen jaisteko abiadura zein igotzeko abiadura da haietariko bat. Askotan eskaintzetan soilik aipatzen da datuak jaisteko abiadura eta hori da Internet erabiltzaile gehienek erabiltzen dutena, normalean, Internetetik informazioa jaisten delako, baina beste batzuetan ere Internetera informazioa igo behar da, beraz, ezin da baztertu datu hau. Bestetik, Internet zerbitzu hornitzaile batzuek hileko datu transferentzia muga bat ezartzen dute eta muga hau gaindituta edo konexioaren abiadura izugarri jaisten dute edo Internet sarbidea mozten dute hilabetea amaitu arte. Beraz, hau ezagutzea ere garrantzitsua da. Honetaz, aparte eskaintzen diren beste gehigarri batzuk ere begiratu ahal dira, ea telefono finkoa ere eskaintzen duten edo deietarako tarifa lauak, adibidez.

Aurreko astean Zibergela atalean RSS jarioak zer diren azaldu zen. Aste honetan, aurrekoaren artikulua osatzeko RSS jarioak kudeatzeko aplikazio ezberdinak aipatuko dira. Izan ere, hainbat aplikazio daude, bai on-line aplikazioak, nabigatzaile batekin erabili ahal direnak eta bai mahaigaineko aplikazioak, instalatu behar direnak eta gero ordenagailuan bertan kargatu. Posta elektronikoa erabiltzeko aplikazio askok ere RSS jarioak irakurtzeko aukera ematen dute. On-line aplikazioen alde, esan daiteke beti kasu hauetan bezala, mugikortasuna eskaintzen dutela eta orduan edozein ordenagailutatik ikusi ahal dira norberaren RSS iturriak, irakurtzeke eta irakurrita dauden artikuluak eta edozein ordenagailutatik beti konfigurazio eta RSS iturrien sailkapena berdina mantentzen da. Mahaigaineko aplikazioek ez dute eskaintzen mugikortasuna, baina azkarragoak izan ohi dira eta arinago abiarazten dira zuzenean sistema eragilearen menutik, nabigatzailera aurretik sartu behar gabe.

Artikulu hau RSSak kudeatzeko on-line aplikazioetara bideratuko dugu batik bat.

Alesti

Alesti, RSSak kudeatzeko on-line aplikazio bat da. RSS jarioak etiketen bitartez sailkatzea ahalbidetzen du. Ezkerraldean RSS jario zerrenda agertzen da eta eskuman ikus daitezke jario bakoitzeko artikuluak, aurrebistarekin ala ez. Artikulu batean klik egiten denean edukia erakusten da eta irakurrita bezala markatzen da. Alestik baimentzen du irakurritako artikuluak irakurtzeke bezala edo beranduago irakurtzeko markatzea, hala nola posta elektronikoz bidaltzea. Jario bakoitzean, erakuts daitezke soilik irakurri gabeko artikuluak edo guztiak. Goian dagoen “gehitu” izeneko botoiaren bitartez gehitu ahal dira RSS iturri berriak RSS jarioaren urla idatzita. Izena emateko aukeratu nahi den erabiltzailearen izena, posta helbidea eta nahi den pasahitza besterik ez da behar. Alesti euskaraz dago.

Hau da proiektuaren helbidea: http://www.alesti.org/

Bloglines

Bloglines da RSS jarioak kudeatzeko on-line aplikazioen artean lehenengoetarikoa eta asko erabiltzen zen bere urrezko garaian. Oraindik ere nahiko erabiltzen da, baina esparrua galtzen joan da, beste web aplikazioen mesedetan, neurri batean eguneraketa ezagatik eta batez ere Google Reader sortu zenetik. Izena emateko posta helbidea eta pasahitza besterik ez da eskatzen. RSS jarioak karpeta eta azpikarpetaka antola daitezke era hierarkiko batean. Ezkerrean zerrenda sailkatuta agertzen da eta eskuman, erabiltzaileak aukeratu duen RSS jarioaren artikuluak agertzen dira. RSS jario batean klik egiten denean automatikoki jario horretako artikulu berri guztiak irakurrita bezala markatzen dira. Hau, nire iritzi pertsonalean, ez da oso egokia, zeren eta egon daitezkeen artikulu asko irakurri gabe RSS jario batean eta erabiltzaileari agian ez dio ematen denborarik guztiak irakurtzeko aldi bakar batean. Aukera dago banan-banan irakurri gabe bezala markatzeko, horrela markatutakoak gero eskuz desmarkatu behar dira. Posiblea da erakustea RSS jario bakoitzeko artikulu zerrenda berrienetik zaharrenera edo alderantziz.

Hau da bere webgunea: http://bloglines.com/

Google Reader

Google Reader, Googleren proiektu gehienak bezala, erraldoi bat da. Google erabiltzailea edukita jada erabil daiteke Google Reader zerbitzua. Google Readerrek RSS jarioak karpeten bitartez edo etiketen bitartez sailkatzea ahalbidetzen du. Jario bakoitzean klikatuta bere artikuluak agertzen dira, irakurri gabekoak edo guztiak, eta irakurrita bezala markatzen dira automatikoki pantailatik pasatzen joaten diren heinean. Hasierako orrialdean jario guztietako artikulu guztiak agertzen dira eta karpeta batean klik eginda karpetako jario guztietako artikuluak. Artikulu bakoitzeko posiblea de etiketen bitartez sailkatzea, partekatzea beste erabiltzaile batzuekin, gustuko bezala markatzea edo nabarmentzea. Artikuluak ordenatu daitezke berrienetik zaharrenera, alderantziz edo ausaz. Horrela jario bakoitzeko edo orokorrean. Gehitzeko jario berri bat “Harpidetza gehitu” izeneko botoiari sakatu ahal zaio eta RSS jarioaren helbidea jarri. Oso bilatzaile jatorra du artikuluak aurkitzeko, nola ez. Oraindik ez dago euskaraz, ea laster Googleren beste proiektu batzuk bezala euskaratuta ikusi ahal den.

Hau da Google Reader proiektuaren webgunea: http://reader.google.com/

Jarioen inportazioa eta esportazioa

On-line zein mahaigaineko aplikazio ezberdinen artean, fitxategi estandarrak erabiliz, alegia, OPML fitxategiak, inportatu eta esportatu ahal dira RSS jarioak.

RSS jarioak eta RSS jario hauek kudeatzeko aplikazioak erabiltzea ezinbestekoak dira hainbat blog irakurtzera ohituta dauden Internet erabiltzaileentzat. Batez ere, sarritan irakurtzeko ohitura badaukate. Era berean, norberaren beharrak edo nahiak ondoen asetzen duen aplikazioa aurkitzea oso onuragarria izango da informazio hori guztia partekatzeko, antolatzeko edo aurkitu ahal izateko behar denerako.

Zer dira RSS iturriak edo jarioak

RSS iturriak, nolabait esateko, webguneetan eta blogetan batez ere, argitaratzen den informazioa hedatzeko era estandar bat da. Hala, bada, RSS jarioak edukiz gero, webgune edo blog batek hedatu ahal ditu argitaratuko informazioa eta artikuluak beste aplikazio eta webgune batetik irakurri ahal izateko.

Era honetan, sortu ahal dira aplikazioak RSS jario hauek irakurtzen eta prozesatzen dituztenak. Aplikazio hauek ahalbidetzen dute Internet erabiltzaile batek izena ematea eta gustuko dituen blogak edo RSSak dituzten webguneak gehitzea. Era berean, RSS iturri hauek karpetaka edo etiketekin sailka daitezke. Honela, ez da sartu behar blog edo webgune bakoitzera informazio berria dagoen ikusteko eta informazio hori irakurtzeko, baizik eta RSS jarioak kudeatzeko aplikazioak berak esango dio erabiltzaileari blog bakoitzean zenbat artikulu berri irakurtzeke ditu. Posta elektronikoa irakurtzeko aplikazioek egiten duten antzera heltzen diren posta elektroniko berriekin.

RSSak irakurtzeko, hainbat on-line aplikazio daude, Internet ingurunean irakurri ahal izateko. Aplikazio hauek mugikortasuna eskaintzen diete erabiltzaileei. Izan ere, edozein ordenagailutatik edo Interneta duen edozein gailutatik, erabiltzaileek eskura izango dituzte beren RSS jarioak eta irakurri gabeko artikuluak edo irakurritakoak, hala nola RSS jarioetarako sailkapen berdina. Bestetik, mahaigaineko aplikazio asko ere badaude RSS iturriak kudeatzeko eta irakurtzeko, sistema eragile guztietarako. Besteak beste, posta elektronikorako aplikazio askok ere RSS iturriak kudeatzeko aukera daukate.

Nola jakin webgune batek RSSak dituen eta nola harpidetu

Webgune edo blog batek RSS jarioak dituenean webgunearen leku batean edukiko du ikur bat puntu batekin eta bi uhinekin, gehienetan laranja da. Edota “RSS” izeneko lotura bat eduki behar du nonbait. Lotura bat baino gehiago egon daitezke, esaterako, “RSS sarrerak” eta “RSS komentarioak” izeneko loturak dituzte blog askok, artikuluen jarraipena eta artikuluetan egiten diren komentarioen jarraipena banatzeko. Bakoitza harpidetu ahal da batera, bestera edo bietara. Bestetik, nabigatzaileek ere jakinarazten dute era batean edo bestean erabiltzailea ikusten ari den webguneak RSS iturriak dituenean. Mozilla Firefox nabigatzailean, helbide barran agertzen da RSS iturrien ikonoa eta bertan klikatuta RSS helbidea kargatzen da, edo jario bat baino gehiago egonez gero, menu bat zabaltzen da erabiltzaileak nahi duenean klik egiteko eta kargatzeko. Microsoft Internet Explorer nabigatzailean home botoiaren alboan dagoen RSS ikonoa ere pizten da RSS iturriak dituen webgune batean sartuz gero. Hor klikatuta erakutsiko dira webguneak dituen RSS iturriak, eta batean klikatuta RSS iturriaren helbidea kargatuko da. Izan ere, webgune baten RSS iturrira harpidetzeko, helbide hau da jakin behar dena. Helbide hau lor daiteke behin RSS iturria nabigatzailean kargatuta, nabigatzailearen helbide-barran agertzen den urla kopiatuz, edo saguaren eskumako botoiarekin webgunean dagoen RSS estekaren gainean klik egin eta loturaren helbidea kopiatzeko aukerari sakatuz. Ondoren, RSS iturriak irakurtzeko erabiltzen den aplikazioan egongo da RSS jario berri bat gehitzeko aukera eta hor itsatsi beharko dugu lehen kopiatutako helbidea, alegia, RSS jarioaren urla.

Hala, bada, hainbat blog edo webgune lantzean behin irakurriz gero eta oraindik RSS jarioak erabili ezik, jada begiratu ahal da webgune horiek RSS iturriak dituzten. Horrela, artikulu honen bitartez eta datorren astekoaren bitartez non RSS jarioak kudeatzeko aplikazio ezberdinak aipatuko diren, ea Internet erabiltzaile gehiago animatzen diren RSS iturri hauek erabiltzen, oso erabilgarriak dira eta.

Facebook erabiltzen duen orori, titulua irakurrita, seguru gaia ezaguna egiten zaiola. Izan ere, Facebook erabiltzaile gehienek edo guztiek jaso dute gonbidapena norberaren profila nork bisitatu duen esaten duen aplikazio bat erabiltzeko.

Facebook honetaz jabetu da, eta argitaratu duten komunikatu batean adierazten dute, Facebook-en, ez dela posible jakitea nork bisitatu duen norberaren profila. Ingelesezko testuan, gutxi gorabehera esaten da: Ez sinistu inongo aplikaziori, zure profila edo argazkiren bat nork ikusi duen esango dizula adierazten duena: 1) Ezin dute, 2) Bortizki desgaitzen ari gara, hori egin ahal dutela aipatzen dutenak, 3) Zuk aplikazio hauek gelditzen lagundu ahal duzu, aplikazio hauen inguruan ohartarazten ikasten http://www.fb.me/help/?faq=13237 helbidean.

Hona hemen testua:
http://www.facebook.com/facebook?v=feed&story_fbid=418014835504

Opera nabigatzailearen 10.5 bertsioa eskuragarri dago honezkero Microsoft Windows XP, Vista eta 7 sistemetarako. Bi azken bertsio hauetan, gainera, Aero-Glass lehio bat zabaltzen da era egoki batean sistemarekin integratzeko. Beren berrikuntzarik garrantzitsuenak, webak renderizatzeko Carakan izeneko motore berria nabigatzailean sartzea eta HTML5 zein CSS3 estandarrekin bateragarria izatea dira. Honez gain, nabigazio pribatuaren funtzionalitatea gehitu zaio.

Mac OS X eta GNU/Linux sistemetarako bertsio berriaren adar egonkorrak laster ateratzea espero da, horrela adierazten da Operaren webgunetik. Hala ere, sistema hauetan jada probatu daiteke 10.5 bertsioaren beta.

Hau da nabigatzailearen webgunea: http://www.opera.com/

Aurreko asteko artikuluan komentatu zen zeintzuk ziren posta elektronikorako erabiltzen diren protokoloak eta nola ibiltzen da bakoitza. Halaber, posta elektroniko zerbitzu doako batzuk ere aipatu ziren. Honetan, aurrekoari jarraipena ematen, posta elektronikoa nola erabili azaltzen saiatuko da eta posta elektronikoa irakurtzeko aplikazio ezberdinak aipatuko dira.

Webmail

Erabiltzen den posta zerbitzua, webgune batean irakurri ahal bada, webmail zerbitzua eskaintzen badu hornitzaileak, alegia, nabigatzaile batekin, nahikoa izango da posta elektronikoa irakurtzeko. Nabigatzailearen helbide barran, zerbitzuaren helbidea idatzi beharko da eta ondoren, erabiltzailea eta pasahitza eskatuko da norberaren kontura sartzeko. Aurreko astean aipatutako doako zerbitzuek, Gmail, Hotmail zein Euskalerria.org esaterako eskaintzen dute webmail bidezko posta elektronikoa. Halaber, Internet hornitzaile askok ere eskaintzen dute. Webmail zerbitzua oso erabilgarria da mugikortasuna behar duen jendearentzat. Izan ere, edozein lekutatik irakur edo idatz daitezke posta mezuak.

Aurreko astean azaldu zen IMAP postaren kasuan bezala, erabilgarritasunerako oso egokia izan arren. Honek ez du esan nahi webmail zerbitzuak IMAP erabili behar duenik. Webmail zerbitzua posta elektronikorako aplikazioa da, mahaigaineko aplikazioak bezala, baina web ingurunean. Izan ere, posta kontu bera webmail-en bitartez eta mahaigaineko aplikazio baten bitartez ere irakurtzen bada, mezu elektroniko ezberdinak egon ahal dira batean eta bestean. Era berean, karpeta ezberdinak eta marka ezberdinak. Esaterako, batean irakurtzen bada mezu elektroniko bat markatuko da irakurrita bezala, baina bestean ez.

Mahaigaineko aplikazioak

Hornitzaile batzuek, bi aukerak eskaintzen dituzte, webmail zerbitzua eta mahaigaineko aplikazio batetik posta elektronikoa irakurri eta idatzi ahal izateko. Beste hornitzaile batzuek, ordea, ez dute eskaintzen webmail zerbitzua eta derrigorrez posta elektronikorako mahaigaineko aplikazio bat erabili behar da.

Posta elektronikoa kudeatzeko ere aplikazio asko eta asko daude. Adibidez, Microsoft Outlook asko erabiltzen da, Microsoft Office suitearekin etortzen da eta Microsoft Windows sistemetan ibiltzen da. Ezagunenetarikoen artean ere, Mozilla Thuderbird dago, hau euskaraz dago eta software librea da, gainera, MS Windows, Ubuntu edo GNU/Linux eta Mac Os X sistemetan erabili ahal da. Hau da jaisteko helbidea: http://eu.www.mozillamessaging.com/eu/thunderbird/.

Mac Os X sistemetan, Mail etortzen da sisteman lehenetsitako aplikazioa bezala posta elektronikorako.

GNU/Linux sistemetan, Evolution http://projects.gnome.org/evolution/ edo KMail http://userbase.kde.org/kmail ere oso ezagunak dira.

Nola konfiguratu posta elektronikoa

Webmail zerbitzua erabiltzen denean, esan bezala, oso erraza da posta zerbitzua erabiltzea, normalean, helbidea idazten da nabigatzailearen helbide barran, eta orduan erabiltzailearen izena eta pasahitza besterik ez da eskatzen. Mahaigaineko aplikazio bat erabiltzen denean, zailxeagoa izaten da, posta kontua konfiguratu behar delako. Normalean, posta elektronikoa erabiltzeko aplikazio bat lehenengo aldiz abiarazten denean, kontu berria sortzeko laguntzailea aterako da. Hala ere, edozein momentutan kontu berriak sortu ahal dira. Izan ere, mahaigaineko aplikazio batean, posta kontu bat baino gehiago konfiguratu daiteke. Posta elektroniko berri bat konfiguratzeko orduan hainbat datu jakin behar dira, SMTP irteera zerbitzariaren helbidea, erabiltzailea eta pasahitza; posta elektronikoa jasotzeko edo sarrera zerbitzaria POP3 edo IMAP den, hala nola, sarrera zerbitzarirako helbidea, erabiltzailea eta pasahitza. Normalean sarrera zein irteera zerbitzarirako erabiltzailea eta pasahitza berdinak dira. Gainera, batzuetan, SMTPren kasuan ez da derrigorrezkoa erabiltzailea eta pasahitzaren bidezko autentifikazioa. Aurreko asteko artikuluan komentatu zen bezala, bakoitzak gainera badu zehaztutako ataka bat, eta normalean lehenetsitako portua ez da aldatu behar, baina beste batzuetan aldatu behar da lehenetsitako ataka eta kasu honetan jakin beharko litzateke zein den. Irteera zerbitzarian zein sarrera zerbitzarian ere jakin behar da konexio seguru bat erabiltzen duen eta zein den, SSL, esaterako.

Gainera, kontu bakoitzeko konfiguratu ahal da zein maiztasunekin begiratu behar duen zerbitzarian posta elektronikorik dagoen ala ez, idazten diren mezu elektronikoetan txertatzen den sinadura (nahi den testua izenarekin eta harremanetarako datuekin). Beste aukera bat oso erabilgarria izan daitekeena ordenagailu ezberdinetatik irakurri ahal izateko da mezuak ez ezabatu zerbitzaritik jasotzen direnean. Posta erabiltzeko aplikazioek, ez bazaie kontrakoa esaten, normalean ezabatzen dituzte zerbitzaritik jaisten dituzten posta elektronikoak, baina aukera hau markatzen bada, zerbitzarian mantenduko dira, beste ordenagailu batetik ere jaitsi ahal izateko edo webmailen bitartez kontsultatu ahal izateko. Hori bai, aukera hau arriskutsua da zerbitzarian dagoen lekuaren arabera, posta elektronikoak zerbitzarian gordetzen badira, gainditu ahal delako erabiltzaileko eskaintzen den lekua.

Webguneak arakatzearekin batera, posta elektronikoa da Internet zerbitzurik erabilienetarikoa. Mezu elektronikoak hainbat eratan idatzi eta irakur daitezke, sakelako telefonotik, webgune batetik nabigatzaile baten bitartez (webmail deitzen dena) edo mahaigaineko aplikazio batekin. Posta elektronikoa izenarekin baino, munduan zehar ezagunagoa da bere anglosaxoniar hitzarekin, “e-mail”. Eta bere ikurrik ospetsuena @ da, a bildua, ingelesez “at” hitzetik datorrena.

Posta protokoloak edo zerbitzuak

Posta elektronikorako protokolo izenak, ezagunak egingo dira noizbait posta elektronikoa irakurtzeko eta idazteko aplikazio batean, bere kontua konfiguratu behar izan duen erabiltzailearentzat. Izan ere, konfiguratzerakoan, galdetu ohi da ea IMAP edo POP3 kontua konfiguratuko dugun eta POP3 sarrera zerbitzaria edo SMTP irteera zerbitzaria bezalako kontzeptuak agertzen dira.

SMTP irteera zerbitzaria

SMTP da irteera zerbitzaria, alegia, posta elektronikoak bidaltzeko erabiltzen den protokoloa edo zerbitzua. Bere izena, Simple Mail Transfer Protocol hitzetatik dator, posta transferentzia protokolo sinplea, alegia. Normalean, protokolo honek 25 ataka erabili ohi du zerbitzarian.

Beste noizbait ere ataka logikoa zer den azaldu da Zibergelan. Baina, nolabait esateko, honek esan nahi du zerbitzari batean zerbitzu ezberdinak ostatzen badira, web, posta elektronikoa edo ftp, esaterako, bakoitzak erabiltzen duela ataka zenbaki bat. Ataka hauek 1024 zenbakira arte zehaztuta daude eta ezagunak dira, aldatu ahal badira ere zerbitzaria konfiguratzerakoan. Hala bada, honelako zerbitzu batera konektatu nahi denean, konektatzen den aplikazioak, helbidea eta ataka zehaztu behar du, ez soilik helbidea. Hau erabiltzailearentzat nahiko gardena da, aplikazioek egiten dutelako eta erabiltzaileak ez du jakiten zein portutara konektatzen ari den. Baina behin edo behin, portu hau zehaztuta dagoena ez bada, erabiltzaileak idatzi behar du.

POP3 sarrera zerbitzaria

POP3 da sarrera zerbitzaria, alegia, posta elektronikoak jasotzeko erabiltzen den protokoloa edo zerbitzua. Zerbitzu honek 110 ataka erabiltzen du eta bere izena Post Office Protocol hitzetatik dator, posta bulego protokoloa, alegia.

IMAP

IMAP, Internet Message Access Protocol hitzen akronimoa da eta 143 ataka erabiltzen du. Protokolo honek ahalbidetzen du jasotako posta elektronikoa kudeatzea zerbitzaritik, zuzenean. Hau da, jasotako posta karpetaka antolatzea edo irakurrita bezala markatzea ahalbidetzen du, baina ez norberaren ordenagailuan, baizik eta zerbitzarian. Honek ekartzen duen abantaila mugikortasuna da. IMAP posta kontu bat konfiguratu daiteke hainbat ordenagailutan, etxeko ordenagailuan, ordenagailu eramangarrian, bulegoko ordenagailuan. Eta bakoitzean egindako aldaketak, ez direnez lokalki egiten, zerbitzarian baizik, beste ordenagailu batean, posta kontu hori erabiliz gero, beste ordenagailuetan egindako aldaketak ere ikusiko dira, zerbitzaritik irakurtzen direlako. Beraz, oso egokia da, mugikortasun handia behar duten erabiltzaileentzat. Are gehiago, erakunde edo elkarte baten posta kontua bada, elkarte edo erakundeko pertsona ezberdinak ere sartu ahal dira ordenagailu ezberdinetatik. Orduan mezu bat, batek irakurtzen badu, edo erantzuten badu edo karpeta batean sailkatzen badu, besteek ikusiko dituzte aldaketa horiek guztiak.

Posta zerbitzu doakoak

Badaude hainbat gune posta kontu doakoak eskaintzen dituztenak, oso ezagunak badira ere, hemen aipatuko dira horietariko batzuk.

Microsoften posta zerbitzu doakoa Hotmail du izena eta webgune honetan eskuratu daiteke: http://www.hotmail.com. Honek webmail baino ez du eskaintzen, berez, ez du eskaintzen POP3, SMTP ez IMAP mahaigaineko aplikazio batean konfiguratzeko aukera. Norberaren postontzirako espazioa handitzen joaten da denbora pasa ahala.

Googleren GMail, http://mail.google.com/, hau euskaraz dago; Webmail zerbitzua eskaintzeaz gain, POP3 eta SMTP protokoloak zein IMAP konfiguratzea ahalbidetzen du mahaigaineko aplikazio batean. Norberak duen postontziaren espazioa handitzen doa denbora pasa ahala.

Euskalerria.org, http://www.euskalerria.org, euskara hutsez eskaintzen dira posta elektroniko kontu doakoak eta webmail eskaintzeaz gain POP3 eta SMTP konfiguratzea baimentzen du mahaigaineko aplikazio batetik.

Beste batzuk ere badaude, esaterako: Yahoo, http://mail.yahoo.com edo GMX, http://gmx.com/.

Buzz-en bitartez, Google beste saiakera bat egiten ari da Internet sozialaren trena hartzeko. Googleren dema, micorblogging omen da kasu honetan, zeren eta zerbitzu honen bitartez, egoerak eta iruzkiank jarraitzaileekin partekatu daitezkeelako. Loturak eta argazkiak ere txertatu daitezke iruzkinetan, eta era berean erabiltzaileen bidalketetan iruzkinak ere egin daitezke.

Buzz GMailetik irakur daiteke, hara heltzen dira jarraitutako erabiltzaileen bidalketak eta bakoitzaren bidalketeen gainean egindako iruzkinak. Beste zerbitzuekin ere integratuta dago, Google Readerrekin, esaterako, horrela erraza da partekatzea Google Readerren irakurritako artikulu bat.

Androind eta iPhone sakelako telefonoetarako ere eskuragarri dago: http://buzz.google.com helbidean.

http://www.google.com/buzz

Nolabait, bere garaian, irratiari gertatu zitzaion bezala telebistarekin, gaur egun, telebistari lehiakide sendoa atera zaio, Internet, alegia. Eta ez soilik jada, erabiltzaileek, bereziki gazteek, denbora dezente ematen dutelako Internetek eskaintzen duen informazioa ikusten edo komunikatzeko eskaintzen dituen tresnak erabiltzen. Baizik eta Interneten bitartez, era interaktibo batean eta publizitate etenik gabe, bideoak ikusi eta kudeatu ahal direlako. Youtube izan zen zerbitzu hori eskaini zuen lehenengoetariko webgunea eta ezagunenetarikoa da, baina, egun aukera zabala da.

Youtube

Esan bezala, Youtube izan da aitzindaria zerbitzu honi dagokionez eta oso ezaguna da. Bere helbidea hau da: http://www.youtube.com. Jakina den bezala, Googlek zerbitzua erosi zien sortzaileei. Oso era erraz batean bideoak igo eta kudeatu daitezke, igotako bideoak, flash erreproduzitzaile baten bitartez erakusten dira nabigatzailean, webgunetik bertatik, bideoa jaitsi behar gabe. Bideoetarako loturak jar daitezke norbanakoen zein entitateen webgune eta blogetan. Halaber, bideoak erreproduzitzailearekin txertatu daitezke webguneetan. Beraz, webgunearen jabeak hautatutako bideoak ikus daitezke bere webgunetik bertatik, Youtubera joan gabe. Bestetik, webgune garatzaileentzat APIa deritzon zerbitzua ere eskaintzen du. APIa da garatzaileen eskura jartzen diren metodo, funtzio edo programaziorako funtzionalitate ezberdinen multzoa, nork bere webgunetik Youtuberekin komunikatzeko.

Youtuben bideoak aurkitu daitezke bideoen deskribapenean eta etiketetan jartzen denaren arabera, gainera, Googlek erosi zuenetik, Googleren emaitzen artean ere Youtuberen emaitzak txertatzen dira.

Youtuberen erreproduzitzailea, oso erraza da, funtzio eta tekla gutxirekin. Bideoak igotzeko mugei dagokienez, 2 GB eta 10 minutu baino txikiagoak izan behar dira. Hala ere, handiagoak izanez gero, erabiltzaileek erabiltzen duten trukua da bideoa zatitan igotzea eta zati bakoitzari tituluaz gain, zenbaki bat jarri, ordena zehazteko. Kalitatearen aldetik, bideoak 320×240 eta 480×360 bereizmenekin grabatzen dira eta orain dela gutxi, Youtube, HD bideoekin probatzen hasi da.

Google Video

Google Video Youtube antzeko zerbitzu bezala jaio zen. Baina Youtube erosi ostean, Interneteko bideo bilatzaile bilakatzen joan da pixkanaka-pixkanaka, eta bideoak igotzeko eta kudeatzeko plataforma bezala Youtubera migratzen joan da. Hala, bada, Google Video-tik hainbat on-line bideo plataformatan bilatu daitezke bideoak, testua idatzita. Gainera, aurkitutako bideo batzuk Google Videotik bertatik ikustea ahalbidetzen du, beste batzuk ikusteko, beren jatorrizko webguneetara jo behar da. Hau da bere webgunea: http://video.google.es/

Euskaltube

Euskaltube da euskarazko plataforma bat, bideoak eta audioak kudeatzeko eta on-line ikusi edo entzun ahal izateko. 2007ko irailean sortu zen eta hau da web gunearen helbidea: http://euskaltube.com. Webgunea euskara hutsez izan arren, bideoen edukiak beste hizkuntza batzuetan, gazteleraz edo frantsesez bezala, aurkitu ahal dira. Gainera, bideoak atalka sailkatu daitezke eta audiotan zein bideoetan etiketak edo tagak jarri ahal dira bestelako datuekin batera, etiketen bitartez aurkitu ahal izateko. Beste zerbitzuetan bezala, bideoak edo audioak igotzeko, izena eman behar da webgunean. Erabiltzaile bakoitzak igo ahal du bere logoa edo argazkia bideoen datuen artean agertzeko.

Artikulu hau idatzi den momentuan, ia 5000 bideo dauzka Euskaltubek.

Blip.TV

Oso leku jatorra da bideoak igotzeko eta ikusteko. Ez daude Youtuben besteko mugak bideoak igotzeko orduan denboraren aldetik. Hainbat eratan igo daitezke bideoak, web ingurunean, mahaigaineko aplikazioaren bitartez, Mac Os X, GNU/Linux eta Microsoft sistemeetatik edo FTPren bitartez. Gainera, bideoak on-line ikusteaz gain jaitsi daitezke formatu ezberdientan. Audioak ere kudeatu daitezke gune honetatik. Norberaren webgunean, audio zein bideoak erreproduzitzailearekin txertatzea ahalbidetzen du. Hau da webgunearen helbidea: http://blip.tv

Telebista on-line zuzenean

Lievstream bezalako webguneetan, telebista on-line zuzenean sortzea ahalbidetzen dute oso baliabide ahulekin, webcam edo mugikor baten bitartez, alegia. Kanal ezberdinak sor daitezke eta kanal bakoitzean on-line telebista kudeatu daiteke. Hau da proiektuaren webgunea: http://www.livestream.com

Autodesk enpresak AutoCAD marrazki aplikazioa hodeira eramatea erabaki du. Beraz ingeniaritza eta arkitektura marrazkiak egiteko aplikazioa hemen dago eskuragai dagoeneko: http://butterfly.autodesk.com. Butterfly izena du Autodesk enpresaren on-line proiektuak. Ez da mahaigaineko aplikazioa bezain sendoa, baina, egia esan, oso ongi dago.

Flash-ez garatuta dago aplikazioa eta edozein nabigatzailetatik, flash gaituta eta Internet konexio batekin, eskuragarri dago, beraz. Honek ekartzen duen abantailetariko bat da sistema eragile ezberdinetan erabili ahal dela. Horrenbestez, MS Windows, GNU/Linux edo Mac Os X sistemetatik erabili ahal izango da.

Autocad fitxategiak gorde eta ireki daitezke, baina horretarako erabiltzaileak izena eman behar du webgunean. Izena emateko, posta elektronikoa, izena, abizenak eta pasahitza eskatzen da. Gainera, lizentzia ere onartu behar da eta proiektuaren posta zerrendan ere izena emateko aukera dago.

Egun, pixkanaka-pixkanaka, ordenagailu batekin lan egiteko joera, lokaletik, hodeira bilakatzen doa. Alegia, gero eta gehiago erabiltzen diren aplikazioak, edukiak edo dokumentuak, Interneten daude, PC batean egon beharrean. Honek, mugikortasuna eta  berehalako erabilgarritasuna ematen du. Alde batetik, etxeko ordenagailutik, bulegoko ordenagailutik, ordenagailu eramangarritik, netbooketik, edo sakelako telefonoak bezalako gailuetatik, dokumentu, informazio edo askotan aplikazio bat eskuragarri eduki ahal du erabiltzaileak. Horretarako, Internet konexio bat baino ez da beharrezkoa. Dokumentu edo fitxategi ezberdinak, leku ezberdinetatik eta momentu ezberdinetan eskuragarri eduki eta landu ahal izatea ekartzen du honek. Eta batzuetan, beste erabiltzaile batzuekin partekatzea ere posiblea da, soilik irakurtzeko edo, idazteko baimenarekin, pertsona ezberdinen artean osatzeko.

Hala, bada, Google docs, oso baliabide jatorra da horretarako. Erabili ahal izateko, Google erabiltzaile eta pasahitza edukitzea eta http://docs.google.com helbidea Internet nabigatzailean idaztea besterik ez da behar. Google docs oraindik ez dago euskaratuta.

Dokumentuak edo idazkiak lantzea

Informazio mota ezberdinak kudeatzea ahalbidetzen du Google docs baliabideak. Dokumetuak edo idazkiak da haietariko bat. Dokumentu bat sortzeko, “Sortu berria” eta agertzen den menuan “Dokumentua” aukerari sakatu behar zaio. Hori eginda, on-line testu prozesagailua zabalduko da, MS Word edo Open Office Writer baino xumeagoa, baina, nahiko osatua, testu formateatuak sortzeko.

Behin dokumentua sortuta hainbat aukera eskaintzen ditu Google docs-ek: aldaketa historikoa ikustea; izena aldatzea; kopia bat sortzea; HTML, Open Office, PDF, RTF, MS Word edo testu bezala deskargatzea; inprimatzea. Hauek guztiak “Fitxategia” aukeretatik egin ahal dira.

Testua HTML eta CSS bezala ere editatu daiteke eta dokumentu orrialde edo web orrialde bezala ikus daiteke idazkia. Bestetik, marrazteko baliabide bat ere badu eta marrazkiak txerta daitezke honen bitartez. Halaber, loturak, irudiak, karaktere bereziak, taulak, iradokizunak, oharrak edo orrialde jauziak txertatu daitezke. Era berean, goiburukoa eta orri-oina ere jarri eta editatu ahal da.

Beste hizkuntza batzuetara ere itzul daiteke dokumentua eta ortografia zuzentzailea du, idazten den bitartean ortografia egiaztatzen joaten da. Aukera hauetan, hala ere, euskara ez dago eskuragarri. Hitzak, karaktereak eta esaldiak ere zenbatzen ditu eta beste datu estatistikoak ere ematen ditu, esaldiko batez besteko hitz kopurua, esaterako.

Aurkezpenak

Aurkezpenak ere sortu ahal dira Google Docs-en bitartez, horretarako “Sortu berria” botoiari sakatu eta irekitzen den menuan “Aurkezpena” aukeratu egin behar da. MS Power Point edo Open Office Impress aplikazioetan bezalako editore bat agertuko da orduan, aurkezpenak sortzeko diapositibaz diapositiba.

Behin sortuta, gainera, deskarga daiteke PDF, Power Point edo Testu formatuetan. Aurkezpenak on-line erakustea baimentzen du eta hizlariaren oharrak ere ikusgai jar daitezke.

Aurkezpenak egiteko gai ezberdinak konfiguratu daitezke, aurkezpenari itxura emateko eta edozein gai aukeratuta ere, atzeko irudia edo kolorea aldatu daiteke edozein momentutan.

Testuak, irudiak, bideoak, marrazkiak edo taulak txertatu daitezke. Era berean, posiblea da beste diapositiba batzuk inportatzea sortutako beste aurkezpen batzuetatik.

Kalkulu orriak

Kalkulu orriak egitea ere ahalbidetzen du Google Docs-ek, Excel, Open Office Calc eta CSV formatuetatik inportatu ahal dira datuak eta era berean, PDF, HTML eta lehen aipatutako formatuak bezala deskargatu ahal dira Google docs-en sortutako kalkulu orriak. Beste fitxategi motetan bezala, aldaketa historikoa ere ikus daiteke, eta hortik, kalkulu orrian aldaketa unean zegoen bezala erakusten da eta, era berean, zein momentutan aldatu den azaltzen da.

Kalkulu orriak sortzeko, “Sortu berriari” sakatu eta “kalkulu orriak” aukeratu. Hori eginda, MS Excel edo Open Office Calc bezalako aplikazioetan agertzen den kalkulu orria agertuko da. Hemendik, orri ezberdinak, kudeatu ahal dira, formulak, irudiak, marrazkiak, gadgetak eta grafikoak txerta daitezke. Formularioak ere sortu ahal dira eta taulak ordenatu nahi diren irizpideen arabera.

Formularioak

Formularioak galdeketekin ere sor daitezke eta posta elektronikoz bidali ahal dira edo webgune batean txertatzeko aukera ere eskaintzen du. Gero, ikus daitezke erantzunak era ezberdinetan

Beste aukera batzuk

Google docs-ek ahalbidetzen du on-line sortzen diren fitxategi ezberdinak karpetaka antolatzea eta hainbat fitxategi batera deskargatzea zip formatu konprimituan. Era berean, karpetak koloreztatu daitezke hobeto bereizteko. Eta orain dela gutxi, edozein fitxategi mota igotzeko aukera ere gaitu dute, beraz, fitxategi biltegia ere izan daiteke, irudiak edo pdfak gordetzeko, esaterako, beste dokumentu motekin batera.

Twitter, webguneak edo blogak bezala, pertsona edo entitateen izaeraren beste isla bat bilakatzen ari da. Eta gero eta jende gehiago pasatzen da Twitterren erabiltzaile ezberdinen guneetatik, besteak beste, bilatzaileen hainbat emaitzatan agertzen direlako dagoeneko. Hala, bada, komenigarria da norberaren gustura moldatuta eta txukun edukitzea.

Tweety Got Back webgunean, bakoitzaren Twitter gunearen diseinua ederra jartzeko hainbat diseinu eskaintzen dira, 350 momentu honetan. Gainera, oso erraza da Twitterren gunean diseinua ezartzea, bakoitzak gustuko duen diseinuari sakatu eta Twitter kontuaren datuak eman besterik ez.

Diseinu gaiak aurkitzeko bilatzaile bat dator eta atalka sailkatuta daude.

http://www.tweetygotback.com/

http://wordpress.org/
http://wordpress.org/development/2009/12/wordpress-2-9/

Filebox

Zenbait zerbitzu daude Interneten non fitxategiak gorde daitezkeen urrutiko zerbitzari batean edonondik Internet konexio baten bitartez eskuragarri eduki ahal izateko. Baina, edo ordaintzekoak dira edo ez dute eskaintzen leku handirik. Filebox, ordea 488 GBeko lekua eskaintzen du, alegia, gehienen disko gogorraren datu guztien kopia osoa egiteko modukoa,eta musu-truk. Hau, nahiko izango ez balitz, premium kontuak mugagabeko lekua eskaintzen du. Premium zerbitzuaren prezioak ere ez dira garestiak, 6,95 dolar hileko, 29.95 dolar urteko eta orain dagoen eskaintza baten bitartez, 49.95 dolar bizitza osorako.

Gainera, karpetak kudeatzeko eta fitxategiak partekatzeko aukera zein partekatzeko baimenak zehazteko aukera ematen du. Eta multimedia fitxategiak erreproduzitzeko zerrendak sortzea ere ahalbidetzen du. Hau guztia doako zein premium erabiltzaileentzat. Premium erabiltzaileek gainera, beren fitxategien jaitsierengatik ordainketak jaso ahal dituzte, fitxategiak azkarrago jaistea eta inolako mugarik gabe zein beste gehigarri batzuk ere lortu ahal dituzte..

http://www.filebox.com/

Mac Os X eta GNU/Linux sistema eragileekin webgunea ikusten bada ere, oraingoz ez dago eskuragarri gehigarriak instalatzeko aukera. Beraz Google Chrome nabigatzailea MS Windows sistemetan erabiltzen duten lagunen eskura dago soilik.

https://chrome.google.com/extensions

Webgune batera jotzeko gizakiek, helbideak izenekin edo domeinuak idazten eta ulertzen dituzte, baina berez, helbide hauek zenbakiak dira, telefono zenbakiak izango balira bezala. Web zerbitzari bakoitzari dagokion zenbakia bakarra da Interneten eta IP helbidea du izena. Errazagoa denez gogoratzea helbide bat izen baten bitartez zenbakien bitartez baino, domeinuak erabiltzen dira zerbitzarien helbideak zehazteko IPak erabili beharrean. Hau ez da soilik gertatzen webguneen kasuan, beste zerbitzari mota batzuetan ere gertatzen da, posta zerbitzarietan, ftp zerbitzarietan, edo intranetetan eta sare lokaletan. Hala, bada, DNS zerbitzariek ordezkatzen dituzte nabigatzailean idazten diren internet domeinuak, webguneen izenak, alegia, webguneari dagokion IP helbidearekin. DNS zerbitzari hauen IP helbideak ISP-k (Internet Zerbitzu Hornitzailea), internet konexioa eskaintzen duen enpresak, alegia, eskaintzen dizkie bezeroei. Baina Googlek beste urrats bat ematea erabaki du, Amaraunaren bere konkista prozesuan. Eta DNS zerbitzari publiko batzuk eskaintzea erabaki du edozein internet erabiltzailek erabil ditzan. DNS zerbitzarien IPak 8.8.8.8 eta 8.8.4.4 dira eta ordenagailuaren sarearen konfigurazioan zehaztu behar dira erabili ahal izateko, ISParen DNSeen ordez.

http://code.google.com/intl/es/speed/public-dns/

Internet erabiltzen denean, kontuan hartu behar da komunikazioak gauzatzen direla gailu ezberdinetatik, ezaugarri ezberdinekin eta sistema ezberdinekin. Gainera, aplikazio ezberdinak erabili ahal dira Internet zerbitzu bakoitzaz baliatzeko. Edozein garatzailek ere, sortu ahal izango lituzke aplikazioak Internet zerbitzu ezberdinak erabiltzeko edo zerbitzu horiek beraiek emateko, badela web nabigatzaile bat, badela posta elektronikoa irakurtzeko aplikazio bat edo posta elektronikoak zerbitzatzen dituen aplikazio bat, esaterako. Hala, bada, makina, sistema eta aplikazio ezberdinen artean komunikazioa gauzatzea posiblea izan dadin, gizartean bezala, protokolo ezberdinak zehaztu eta hitzartu behar dira elkar ulertzeko. Internet eta bere zerbitzu ezberdinak erabili ahal izateko, protokolo sistema bereziki konplexua erabiltzen da, protokolo anitzekin hierarkikoki antolatuta eredu ezberdinen arabera. Artikulu honetan, soilik goreneko mailan, hau da, aplikazio maila deritzonean web komunikaziorako erabiltzen direnak besterik ez dira ikusiko.

Bezero-zerbitzari arkitektura

Aplikazio maila honetan erabiltzen diren protokolo eta zerbitzuek bezero-zerbitzari gisa ezagututako arkitektura erabiltzen dute. Horrek esan nahi du, Interneteko makina batek aplikazio edo zerbitzu bat sisteman kargatuta daukala eta zerbitzu hau ataka logiko batetik etengabe entzuten ari da eskakizunen zain. Ataka logiko horiek, zenbakiekin bereizten dira, lehenengo 1024 ataka finkatuta eta estandarizatuta daude eta soilik mota zehatz bateko zerbitzu bat izan ahal da ataka horretan entzuten. Zerbitzu hauei, zein zerbitzu hauek ostatzen dituzten ordenagailuei, zerbitzariak deitzen zaie. Komunikazioan parte hartzen duen beste aldeari, zerbitzariari eskakizunak egiten dion aplikaziori, bezeroa deitzen zaio. Horregatik Thunderbird edo Microsoft Outlook bezalako aplikazioak, adibidez, posta elektroniko bezeroak bezala ezagutzen dira. Bezero aplikazioek egiten dutena da, zerbitzarira konektatu eta komunikazio tutu birtual bat zabaltzen dute zerbitzaria entzuten ari den atakatik, behin konexioa gauzatuta, komunikazioa hasten da hari birtual horretatik eta bezeroek eskakizunak egin ahal dizkiete zerbitzariei eta erantzunak jaso.

HTTP

HTTP, HiperTestu Trasnferentzia Protokoloa hitzetatik dator eta protokolo honen xedea Interneten nabigazioa baimentzea da, html lengoaiaz idatzitako edukiak, hipertestua, alegia, prozesatzen dakien nabigatzaile baten bitartez. Beraz, http edo web zerbitzariak prestatuta daude web nabigatzaileen eskakizun anitz jasotzeko eta eskakizun horiei erantzuna emateko, eskatutako orrialdeak zerbitzatuz. Zerbitzu honi 80 ataka egokitu zaio eta beraz, zerbitzu hau ematen duten zerbitzariak, 80 atakan entzuten ari dira normalean, hau oso kasu berezietan aldatu ahal bada ere. Horrenbestez, nabigatzaileek konexio bat sortzen dute, eskatutako web helbideari dagokion zerbitzariarekin 80 atakan, beste bat ez bada zehazten. Hortik aurrera, has daiteke elkarrizketa eta komunikazioa nabigatzaile eta web zerbitzariaren artean. Web nabigatzaile asko daude, MS Internet Explorer, Safari, Opera edo Google Chrome esaterako, eta nola ez, software librea den Mozilla Firefox. Web zerbitzarien artean erabilienetarikoa Apache da, MS Windowserako eta Unix eta GNU/Linux sistemetarako eskuragarri dago eta software librea ere bada. Hemendik jaitsi daiteke: http://httpd.apache.org/download.cgi. Cherokee web zerbitzaria ere hainbat sistema eragiletan exekuta daiteke eta software librea da, hemen dago eskuragarri: http://www.cherokee-project.com/downloads.html. Microsoft sistemetan IIS ere nahiko ezaguna da.

Web komunikazio ziurra: HTTPS

HTTPS, HiperTestu Trasferentzia Protokolo Segurua da, horrenbestez, HTTP protokoloaren bertsio ziurra da, berdin ibiltzen da baina besteak beste, garraiatzen den informazioa zifratuta joaten da eta protokolo hau erabiltzen duten webguneek nortasun ziurtagiri bat eskuratu ahal dute nabigatzaileek baieztatuko dutena. Protokolo honetarako erabiltzen den ataka 443a da. Protokolo hau erabiltzen denean, nabigatzailearen helbide barran https:// ikusiko da http:// ikusi beharrean. Gainera, askotan, beste kolore batekin ikusten da helbide barra eta giltzarrapo bat erakusten dute nabigatzaileek helbide edo estatu barran. Protokolo hau erabilita motel daiteke nabigazioa, baina askoz ziurragoa da, horregatik erabiltzen da datu pribatuak dituzten webguneetan eta banku webguneetan, horrela izan beharko litzateke, gainera.

Azkenik, Googlek erakutsi du bere sistema eragilearen ideia eta itxura. Sumatu litekeen bezala, funtsean, Chrome nabigatzailea, sistema eragilearen oinarria da eta aplikazio gehienak web ingurunean egikaritzen dira. Honek, neurri batean, aldaketa nabarmena da sistema eragileen munduan.

Chrome OS, hasiera batean, Netbooketan erabiltzeko pentsatuta dago eta urte bete barru banatzen hasiko da. Momentuz, sistema eragilearen bertsio librearen iturburu kodea eskuragarri jarri dute proiektuaren web gunean, http://www.chromium.org/chromium-os . Chromium OS da bertsio libre honen izena, eta probatzeko jaitsi eta konpilatu beharko da gailu birtual batean. Horretarako jarraipenak proiektuaren webgunean zehazten dira eta gailu birtuala instalatzeko edozein ordenagailutan, VirtualBox edo VMWare bezalako aplikazioak erabili ahal dira. Ez da gauza hutsala, oraingoz, sistema eragile hau proba nahi duenarentzat.

Google Chrome OSren azalpen bideoa:

Interfazea ikusteko bideoa:

Posta elektronikoak bidaltzen direnean kontutan hartu behar da hartzaileak, agian, ez dituela bidaltzailearen ordenagailuaren zehaztapen edo ezaugarri tekniko berdinak, eta orduan zailtasunak sor daitezke eransten diren dokumentuak ikusteko, batez ere, aplikazio eta sistema eragile ezberdinen artean. Hori dela eta, soilik testu informazioa bidali nahi izanez gero, posta elektronikoan bertan idaztea informazio hau da egokiena, edo erantsitako fitxategi batean izatekotan, testu fitxategi batean hobe, formatu konplexuagoak erabili gabe. Hala ere, askotan, formatu, itxura eta irudiak dituzten dokumentuak bidali nahi izaten dira, kasu hauetan, sistema eta aplikazio zehatz batekin zabaldu behar diren dokumentuak bidaltzea saihestea komeni da eta hainbat sistemetan eta aplikazio ezberdinetan zabaldu ahal diren dokumentu formatuak erabiltzea da egokiena.

PDF dokumentuak

Egun, PDF formatua da egokienetariko bat dokumentuak posta elektronikoz bidaltzeko. Izan ere, sistema eragile gehienetan ireki daitekeen formatua da, bai Mac Os X, bai MS Windows edo bai GNU/Linux sistemetan eta jada mugikor askotan ere bai. Gainera, formatu honekin ziurtatzen da hartzaileak, egileak sortu duen bezala edo antzekoa ikusiko duela. Izan ere, askotan, nahiz eta dokumentua zabaldu ahal izan, letra mota berdinak instalatuta egon ahal dira ordenagailu ezberdinetan, sistema eragile eta aplikazio berdinak erabili arren, are gehiago sistema eragile ezberdinetan. Kasu honetan ere, dokumentua ez litzateke ikusiko sortu den moduan. PDF dokumentu bat sortzen denean, ordea, inprimaketa bat izango balitz bezala sortzen da, eta orduan, esan bezala, aipatutako arazoa ekiditen da.

PDF dokumentuak sortu

PDF moduan dokumentu bat sortzea oso erraza da. Izan ere, bulegotika aplikazio askok daukate PDFra esportatzeko aukera aplikaziotik bertatik. Open Office GNU/Linux, Mac Os X eta MS Windows sistemetan edo NeoOffice Mac Os X sistemetan eta MS Office suitearen azken bertsioetan, adibidez.

Erabiltzen den programa aukera hori eduki ezean, praktikoena PDFak sortzeko aplikazio bat sisteman instalatuta edukitzea komeni da. Mota honetako aplikazio gehienak inprimagailu birtual bat instalatuko balitz bezala erabiltzen dira. Beraz, PDFa sortzeko, inprimatzeko aukerari sakatu eta PDF inprimagailu birtuala aukeratzea besterik ez dago. Orduan PDF dokumentua sortuko da eta aukeratutako karpetan gordeko da .

Horretarako MS Windows-en PDFCreator da ezagunenetariko bat, hemendik http://sourceforge.net/projects/pdfcreator/ jaitsi daiteke instalatzailea. Gainera, software libre eta doakoa da.

GNU/Linux sistemetan, CUPS inprimatzeko sistema erabiltzen bada cups-pdf paketea instalatu behar da eta gero inprimagailu berri bat sortu CUPS sisteman, sortzeko momentuan CUPS-PDF (Virtual PDF printer) aukera hautatu behar da eta fabrikatzaile bezala “Generic”. Hori eginda, jada inprima daiteke PDF bezala edozein dokumentu eta erabiltzailearen home karpetaren barnean PDF izeneko karpetan gordeko da inprimaketa.

Mac OS X sistemetan, aurrebistan gorde honela aukerari sakatzea eta hor PDF hautatzea besterik ez dago. Sistema eragilearen bertsio zaharragoetan, dokumentua inprimatzerakoan PDF aukeran klik eginda gorde daiteke PDF formatuarekin.

RTF

RTF formatua, ingelesetik, Rich Text Format, testu aberastuko formatua esan nahi du. Formatu hau testu prozesadore asko irekitzeko gauza dira sistema eragile ezberdinetan eta MS Word testu prozesadoreen bertsio ezberdinetatik ere zabal daiteke. Halaber, testu prozesadore gehienek gorde ahal dute dokumentuak formatu honetan. Formatu honek baimentzen du testua aldatzea eta editatzea, beraz, oso egokia da ez bada nahi PDF formatuan bidaltzea edota testua aldatzea baimendu nahi bada. Alabaina, formatu honekin ez da ziurtatzen mantenduko dela dokumentuaren jatorrizko itxura osoa.

MS Office eta Open Office bateragarritasuna

Esan daiteke bulegotika aplikazio erabilienak MS Office eta Open Office edo NeoOffice (Mac Os Xren kasuan) direla, beste batzuk ere egon arren. Ba, bien bateragarritasunei dagokienez, Open Office doc eta docx formatuak irekitzeko gauza da eta baita doc formatuan gordetzeko ere. MS Office, ordea ez du odt formatua ulertzen eta ez da ez irekitzeko ez gordetzeko gauza.

Artxibo konprimituen kasuan

Artxibo konprimituak bidali behar badira, zip formatua egokiagoa da rar edo ace formatuak baino, sistema eta aplikazio gehiago zabaltzeko gai direlako.

Googlek Dashboard web aplikazioa jarri du martxan. Nolabait esateko, kontrol panelaren antzeko gunea da eta bertan, Googlek norberaren inguruan duen informazio guztia ikus daiteke. Halaber, bakoitzak ikus dezake Googlen proiektuen erabilpenaren inguruko datuak eta bere kontuaren hobespenak kudeatzeko lasterbideak proiektu ezberdinetan.

Hori ikusita, norberaren erabilpenaren arabera, harrigarria da Googlek duen informazio pertsonala.

Momentu honetan, Google Dashboard-en 20 produktu edo zerbitzu baino gehiago aurki daitezke, besteak beste, Gmail, Web historikoa, Calendar, Docs, Reader, Orkut, Blogger, Talk, Atazak eta beste batzuk.

https://www.google.com/dashboard/

Denbora pasa ahala, Internetek ekarri duen oso lorpen garrantzitsu bat, jakintza kolektibo bat eratzea izan da, arlo-anitza, kultur-anitza eta eleanitza. Jakintza hau etengabe eguneratuta egoten da, kasu batzuetan ia-ia denbora errealean, web 2.0 baliabideei esker, blogak, wikiak, foroak, hau da, erabiltzaileek parte hartzea ahalbidetzen duten baliabideak. Honen ondorioz, neurri batean, liburu potoloek osatutako entziklopediak, atlasak eta bestelako formatuak zaharkituta gelditu dira. Izan ere, egun, informazioa eta datuak bilatzea, arinagoa da Internet bilatzaile batera joatea, oso eguneratuta egoten da, askotan bakoitzaren hizkuntzan, eta onena, batzuetan, informazio hori osatzea edo beste bat sortzea posiblea da. Beraz, edonor izan daiteke jakintza sortzailea, ohiko liburuetan ez bezala.

Wikipedia

Gai honi hartuta, zaila da Wikipedia ez etortzea burura, gainera, nork ez du ezagutzen entziklopedia askea dagoeneko. Izan ere, erraldoia da jada on-line entziklopedia hau, doakoa eta elkarlanean elikatua. Hiru milioi artikulu baino gehiago ditu ingelesezko edizioak, gaztelerazkoak 500.000 baino gehiago, frantsesezkoak 800.000 baino gehiago eta euskarazkoak ia 46.000 artikulu jada. 271 hizkuntzatan dago eta hizkuntza guztiek 14 milioi artikulu baino gehiago osatzen dituzte, hara hor datu guztiak: http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias. Britainiar Entziklopediak berak konpetentzia garrantzitsutzat jotzen du Wikipedia. Ez hori soilik, hain zuzen ere, Britainiar Entziklopediari, Wikipediaren artikuluren baten edukia kopiatzea ere leporatu zaio. Arestian esan den bezala, doakoa da entziklopedia hau eta edozein artikulu eskuragai dago edonork irakurtzeko. Baina, hori baino, on-line entziklopediaren garrantzirik handiena da edonork ere elika dezakeela, alegia, nornahi bihurtu ahal da entziklopedia idazle. Izan ere, entziklopedia hau wiki sisteman oinarrituta dago, sistema honek, ahalbidetzen du baimendutako erabiltzaileek edo kasu honetan bezala, erabiltzaile guztiek, artikuluak osatzea edo sortzea artikulu berriak. Artikulu baten aldaketa bakoitza, historiko batean gordetzen da, horrela, aldaketa ez zuzen edo ez zehatz bat egonez gero, berreskuratu daiteke aurreko kopia. Jende askok mesfidantza dauka sistema honetan, baina wiki sistema hau, asko erabiltzen da dokumentuak, txostenak eta informazioa orokorrean elkarlanean garatzeko. Gainera, oso komunitate handia dago atzetik eta oso eguneratuta egoteaz gain, edozein akatsa egonez gero ere arin aurkitzen da.

Wikipedia: http://wikipedia.org/

Wikipedia euskaraz: http://eu.wikipedia.org/wiki/Azala

Wikimedia proiektu nagusia

Wikipedia ezagunena izan arren, proiektu handiago baten atal bat da. Wikimedia du izena proiektu erraldoi honek: http://www.wikimedia.org/ eta Wikipedia bezala, beste hainbat proiektu dauzka jakintza jasotzeko eta emateko, nahi izanez gero. Halaber, wiki filosofian ere oinarrituta daude. Wiktionary , esaterako, hiztegi bat da. Proiektu honen web gune orokorra hau da: http://wiktionary.org/ eta euskarazko bertsioa hau: http://eu.wiktionary.org. Wikiquote, esaera eta aipuak biltzen dituen proiektua da, hau da proiektuaren web gunea: http://wikiquote.org/. Euskarazko bertsioa ere badauka proiektu honek: http://eu.wikiquote.org/wiki/Azala. Euskal atsotitz bilduma, esaterako oso interesgarria da: http://eu.wikiquote.org/wiki/Euskal_atsotitzak. Wikibooks proiektuak liburuak, eskuliburuak eta tutorialak eskuragai jartzea du helburu, hau da web gune orokorra: http://wikibooks.org eta hau euskarazko atala: http://eu.wikibooks.org. Wikisource on-line liburutegi bat da argitalpen libreen jatorrizko edukiak dituena, http://wikisource.org da proiektuaren web gunea eta zer aurki daitekeen jakiteko, Hamlet izan daiteke adibide bat: http://en.wikisource.org/wiki/Hamlet. Wikinews da berri iturri bat, eta bertan, inork idatz dezake, filosofia hau duten beste proiektuetan bezala: http://wikinews.org/. Wikiversity da ikasteko plataforma bat, non maila guztietako ikasketak aurkitu ahal dira, lehenengo hezkuntza, bigarren hezkuntza edo Unibertsitatea. Euskarazko edukirik, oraingoz ez dago, baina, hona hemen proiektu nagusiaren web gunean beste hizkuntza batzuetan edukiak aurkitzeko: http://wikiversity.org. Wikispecies, natura espezie direktorioa izan nahi du: http://species.wikimedia.org. Wikimedia commons multimedia edukiak batzen dituen proiektua da, hor daude jakintzarekin zerikusirik duten irudiak, audioak, bideoak, animazioak eta abar. Izan ere, hainbat argazki ikusgarri aurki daitezke, proiektuaren azalean proposatzen da eguneko irudi bat. Web gunea hau da: http://commons.wikimedia.org

OpenStreetMap

Proiektu hau ez da Wikimediarena. Baina, antzeko filosofia du. Munduko mapa elkarlanean osatzea du helburu. Mundu osoa ikus daiteke, herriz herri eta kalez kale, mundu osoko kolaborazioei esker. Hainbat GPStan posiblea da jada erabiltzea OpenStreetMap proiektuaren mapak. Era berean GPS trazak ere proiektura inportatu daitezke mapak elikatzeko. Oso eguneratuta egoten da, edozein aldaketekin, errepideetan, esaterako.

http://www.openstreetmap.org/

Badirudi ezin dela aste bat igaro, Interneteko erraldoiari buruz hitz egin gabe. Izan ere, Google-k aurreko astean iragarri duenez, Google Editions martxan jartzeko asmoa du, datorren urteko uztailerako. Proiektu hau, liburu elektronikoak saltzeko on-line denda bat izango litzateke eta eskuragai egongo litzateke web bilatzaile duen edozein gailutarako.

Hasiera batean 500.000 liburu elektroniko eskainiko ditu argitaratzaileekin batera. Googleko buruen arabera, etekinen %63 argitaratzaileentzat izango da eta %37 Interneteko konpainiarentzat.

Albiste honek mehatxu bat suposa dezake liburu elektronikoen merkatuan nagusia den Amazon-entzat.

http://www.teleread.org/2009/06/04/could-google-editions-kill-of-the-traditional-e-book-books-in-the-clouds/

Linkedin profesionalentzako sare sozial bat da, eta kopuru hau ikusita, esan daiteke, profesional sare sozialik erabiliena dela mundu osoan. Izan ere, Jeff Weinerrek, Linkedineko kontseilari delegatua, bere blogean argitaratu duenez, dagoeneko, mundu osoko 50 milioi profesional batzen ditu sare sozialak. Bitxikeri bezala, aipatzen du 2003. urtetik, Linkedin abiarazi zenetik, urte bat eta lau hilabete eman zuen sare sozialak milioi bat erabiltzaile lortu arte, azken milioia, ordea, hamabi egunetan lortu da.

Plazaratzen den beste datu bat da, erabiltzaileen %50k AEBtik kanpokoak direla eta Europako erabiltzaileek guztirakoaren %11 osatuko luketela. Bestetik, India da hazkunderik handiena duen herria.

Weinerren iritziz, Linkedinen arrakastaren gakoa, ikuspuntu globala da, zeren eta mundu osoko eta arlo ezberdinetako profesionalen arteko harremanak ahalbidetzen baititu, kasu askotan nazioarteko harreman profesionalak lortuta.

http://www.linkedin.com

http://blog.linkedin.com/2009/10/14/linkedin-50-million-professionals-worldwide/

Dagoeneko ezaguna den bezala, web aplikazioak pil-pilean daude Internet munduan. Web 2.0 deritzonaren arrakastari erreparatu besterik ez dago, ikusteko neurri batean, joera Internet ingurunean aplikazioak egikaritzea dela. Ildo horretatik, aurreko asteko artikulua, Googlek dituen on-line proiektuen inguruan, horren aldeko beste adibide bat da.
Hala ere, urrats bat haratago lan egiten ari dira web proiektu batzuetan, nork bere mahaigaina on-line edukitzea, hain zuzen ere. Proiektu hauek, web mahaigainak edo web sistema eragileak bezala ezagutzen dira. Berez, benetako sistema eragileak ez diren arren, web aplikazioak baizik, kasu askotan, on-line sistema eragileak izango balira bezala erabil daitezke.

Hau oso praktikoa da nabigatzailearen barnean sistema osoa edukitzea ahalbidetzen duelako, oso abantaila ona mugikortasunaren ikuspuntutik. Era honetan, Interneterako sarbidea duen edozein ordenagailutatik, eskuragai egongo lirateke bakoitzaren mahaigaina, dokumentuak, karpetak, fitxategiak edo aplikazioak. Ez hori soilik, era berean, elkarlana ere errazten du, enpresa batean, talde batean edo ikasleen artean esaterako. Erabiltzaile berdinarekin sartzen den ororentzat baliabideak eskuragai daudelako, ordenagailu ezberdinetatik sartuta ere, eta beraz, hainbat pertsonen artean partekatu daitezke. Horrenbestez, kasu hauek oso ohikoak ez badira ere, enpresa edo ikastetxe txiki batzuetan sare lokalaren ordez erabiltzen ari dira horrelako web aplikazioak.

EyeOS

Kode irekiko web mahaigaina da hau. Frantsesez, gazteleraz eta ingelesez dago besteak beste, baina ez euskaraz. Alde batetik, web gunea informazioarekin aurki daiteke, eta bestetik on-line mahaigaina duen web gunea. Azken honetan sartuta, saioa hasteko aukera dago, edo erabiltzaile berria izanez gero, kontu berria sortzeko formularioa ireki daiteke. Kontua sortzea oso erraza da, erabiltzailea, pasahitza eta nahi den hizkuntza baino ez da zehaztu behar. Hori eginda, mahaigaina kargatzen da eta hor hainbat aplikazio eskaintzen dira, sistema eragile arrunt batean aurkitu ahal direnen antzerakoak. Kalkulagailua, nabigatzailea, posta elektronikoa eta rss irakurlea, kalkulu orriak, dokumentuak eta aurkezpenak sortzeko eta aldatzeko aplikazioak, egutegia, jokuak edo ftp aplikazioa, adibidez. Gainera, fitxategi arakatzaile batekin, disko gogorra egongo balitz bezala antolatu ahal dira karpetak eta fitxategiak. Halaber, norberaren ordenagailutik fitxategiak igo daitezke. Mahaigainaren itxura eta sistemaren ezarpenak ere aldatu daitezke.
Proiektu honek, EyeOs sistemarako aplikazio berriak sortzeko baliabideak ere eskaintzen ditu software garatzaileentzat.
Proiektua on-line erabili edo probatu ahal den arren, bertsio deskargagarri bat dator nahi den ostatze zerbitzuan instalatzeko, Apache web zerbitzaria eta PHP5 programazio lengoaiaren interpretatzailea edukitzea baino ez da beharrezkoa.

Informaziorako web gunea: http://www.eyeos.org/

Sistemaren web gunea: http://www.eyeos.info/

Icloud

Icloud, proiektu hauen beste adibide jator bat da. Aurreko kasuan bezala, hainbat hizkuntzatan dago, gazteleraz eta frantsesez barne, ez ordea, euskaraz, momentuz. Sistema erabiltzen hasi aurretik, izena eman behar da proiekturen informazioa duen web gunean. Hor, nahi den erabiltzailea, pasahitza, izena, abizena, posta helbidea eta sexua eskatzen da. Gero jada, proiekturen web gunera jo daiteke eta saioa hasi. Orduan, mahaigaina txukun bat irekiko da nabigatzailearen pantailan. Horrelako beste proiektu batzuek bezala, hainbat aplikazio ditu eta sistema eragilea izango balitz bezala, mahaigainaren leiho ezberdinetan zabaltzen dira. Aplikazio hauek, arloka sailkatuta daude eta besteak beste hauek ditu: kalkulagailua, egutegia, ohar-bloka, garapenerako baliabideak, bideoak eta irudiak ikusteko aplikazioak, audioak eta irratia entzuteko softwarea, nabigatzailea, RSS irakurlea, berehalako mezularitza, Twitter eta Google maps bezeroak, posta elektronikoa irakurtzeko eta idazteko bezeroa, jokoak eta dokumentuak eta aurkezpenak sortzeko aplikazioak. Kontsola ere badauka komandoen bitartez komunikatzeko sistemarekin eta hainbat ezaugarri konfigura daitezke kontrol panelean, itxura eta erabileraren inguruan.

Informaziorako web gunea: http://icloud.com
Proiektuaren web gunea: http://os.icloud.com

Eta gehiago

Proiektu hauek, ez dira bakarrak, beste batzuk ere badaude, zerrenda bat ikusteko, web gune honetara jo besterik ez dago: http://ntt.cc/2008/03/04/list-of-the-most-great-web-operating-systems-over-19.html.

Bilatzailea

Esan bezala, bilatzailea da Google-n proiektu nagusia. Horrekin hasi zen Internet erraldoiaren abentura 1998tik. Oso simplea da oinarrizko erabilera, bilatu nahi den hitza edo nahi diren hitzak hasierako pantailan idatzita eta berehala emaitzarik egonez gero, web gune zerrenda agertzen da orrialdekatuta. Hainbat hizkuntzatan dago bilatzaile hau, euskaraz barne, eta hizkuntza zein orrialdeko emaitza kopurua eta beste aukera batzuk konfigura daitezke idazteko kutxaren alboan dagoen “hobespenak” izeneko estekari sakatuta. Oinarizko bilaketaz gain, bilaketa aurreratua egiteko aukera eskaintzen du dagokion estekan klik eginda. Hor esaldi zehatz bat , hitz batzuk edo hitz guztiak dituen emaitzak bilatu egin daitezke, hizkuntza zehatz batean edo web gune bateko emaitazk zein web gune baterako estekak edo formatu bateko emaitzak bilatu ahal dira. Irudiak ere bilatzea dago, gainera, bilatzen ari den irudiaren neurria eta mota aukera daiteke. Bitxikeri gisa, kalkulagailu moduan erabil daiteke Google-n bilatzailea, horretarko, eragiketa matematiko jarri baino ez da behar eta emaitza aterako da aitaren batean. Adibidez, 5+6 edo 5*6.
http://www.google.com

Gmail eta Gtalk

Gmail, Google-n posta elektroniko zerbitzua da, nabigatzaile batekin erabili ahal da zerbitzua eta beraz, edozein lekutatik Internet sarbideaz baliatuta, irakurri, idatzi eta kudeatu ahal da norberaren posta elektronikoa. Era berean, kontaktuak kudeatu eta sailkatu ahal dira, eta orain dela hilabete batzuk zereginak kudeatzeko aukera ere gehitu zuten. Honetaz gain, berehalako mezularitza zerbitzua ere eskaintzen da, Gtalk izena du eta Gmailetik dago eskuragai, honek Gmaile-n dauden kontaktuak konektatuta dauden jakitea eta, hala balitz, elkarrizketa bat edukitzea ahalbidetzen du. Aurtengo maiatzetik aurrera, euskaraz dago Gmail zein Gtalk. Gmail posta elektroniko zerbitzua ere posta irakurtzeko aplikazio batean konfiguratu ahal da, Thunderbird edo MS Outlook bezalakoetan, horretarako hemen daude jarraibideak ingelesez http://mail.google.com/support/bin/topic.py?topic=12912. Honez gain, mezuak ere zerbitzarian mantendu ahal dira, honela, mezuak egongo dira beti eskuragai, nahiz eta aplikazio batekin posta irakurri. Hau lortzeko, ezarpenetan, desbideratzeak eta POP/IMAP atalean, “artxibatu Gmail zerbitzuaren kopia” aukera hautatu beharko da. Halaber, beste aukera erabilgarri bat eskaintzen da, Gmailekoak ez diren beste kontu batzuk irakurtzeko aukera, alegia. Ezarpenetan, kontuak eta inportazioan nahi beste kontu sor daitezke, posta irakurtzeko aplikazioetan bezala konfiguratzen dira, eta guztiak Gmailetik irakurri ahal dira. Gtalk ere konfiguratu daiteke berehalako mezularitza aplikazio batzuetan, Pidgin izeneko aplikazioan, esate baterako. Gmail eposta kontuek duten beste berezitasun bat da leku erraldioaz baliatu ahal dela, egun zazpi Giga Byte baino gehiago eskaintzen da.
http://mail.google.com

Google calendar

Gmail-ez gain oso osagarri ona izan daiteke Google calendar, era honetan, nahiko agenda jatorra lortzen da, eposta, kontaktuak, zereginak eta egutegiaren kudeaketa. Google calendarr-en zenbait egutegi kudea daitezke, egutegi bakoitzaren gertaerak. Gertaera bakoitzeko, maiztasun batekin errepikatzen den zein publika edo pribatua den zehaz daiteke besteen artean. Egutegi edo gertaera publikoak inportatu daitezke erabiltzaile bakoitzaren Google calendar-ren. Horrela enpresaren egutegia edo herriko jaiegunak, inportatu daitezke eskuragai egonez gero, eta zuzenean jaiegun edo egun bereziak automatikoki erakutsiko lirateke egutegian. Google calendar-rek, gainera oso zerbitzu interesgarria du, egutegiaren gertaerak mugikorrera bidaltzea SMS-ren bidez, hain zuzen ere. Ipar Euskal Herrian, Bouygues Telecom, Orange France eta SFR konpainiekin erabiltzea dago, Hego Euskal Herrian, Orange, Movistar eta Vodafone konpainiekin Google-ren web gunearen inguruan. Hala ere beste konpainia batzuekin ere posible litzateke erabiltzea, Yoigo eta Euskaltel-ekin esaterako. Beste herrialde batzuetan zein konpainirekin zerbitzua erabil daitekeen jakiteko, web gune honetara http://www.google.com/support/calendar/bin/answer.py?answer=37226&hl=es&ctx=tltp#S jo behar da. Zerbitzu hau gaitzeko, ezarpenak atalaren barnean, mugikorretarako ezarpenak hautatu behar da.

http://www.google.com/calendar/

Google Maps eta Google Earth
Nork ez du ezagutzen jada Google Maps, mundua satelite eran ikusteko web aplikazioak, honetaz gain, soilik mapa erakusteko aukera eta erliebe mapa ere ikusteko aukera eskaintzen du. Maparen gainean, lekuan lekuko irudiak, bideoak edo wikipediaren sarrerak ikustea dago eta munduko hiri batzuetan kaleetan zehar ibiltzea eta bisita birtuala egitea posible da. Alabaina, Euskal Herriko hiribururik ez dago aukera honetan, momentuz.
Google Earth, GNU/Linux, MacOSX eta MS Windows sistemetarako jaitsi eta instalatu daiteke, mahaigaineko aplikazioa da beraz, eta aukera gehiago eskaintzen ditu, haien artean, Ilargia edo Marte ikustea eta itsasoan ere murgiltzea.

http://maps.google.com/
http://earth.google.es/

Beste hainbat…

Hauetaz gain, Google docs-ek, dokumentuak, aurkezpenak, kalkulu orriak eta formularioak ere egitea baimentzen du. Horrela, eskuragai egongo dira dokumentu horiek edonondik Google-n saioa hasita, karpetaka antolatu eta partekatu ahal dira beste erabiltzaile batzuekin elkarlana egiteko. Google video ere badauka bideoak igotzeko edo ikusteko, itzultzailea, RSSak kudeatzeko Google reader, Orkut sare soziala edo Google Chrome nabigatzailea.
http://docs.google.com
http://video.google.com

http://reader.google.com
http://www.orkut.com
http://www.google.com/chrome/

Google Wave zerbitzu berriak, erabiltzaileen arteko haremanak eta komunikazioak hobetzea denbora errealean ahalbidetuko omen du. Zerbitzu honek, berehalako mezularitza eta posta elektronikoaren ezaugarriak nahasten ditu, dokumentuak, irudiak eta bestelako dokumentuak partekatzeko aukerarekin batera, hainbat erabiltzaileen artean, eta hau guztia baliabide bakar batean.

Hilabete batzuk igaro badira ere jaio zenetik, azken aldi honetan, pil-pilean dago berriz Google-n zerbitzu berria. Izan ere, orain arte oso erabiltzaile gutxientzat mugatuta egon arren, aurreko astetik 100.000 gonbidapen banatzen ari dira hainbat erabiltzailek zerbitzua probatzeko.

Hala ere, batzuek jada ikusi dute etekinak ateratzeko aukera erabiltzaile sutsuei esker eta salgai agertu dira gonbidapen batzuk Ebay eta antzeko guneetan, eta ez dira bereziki merkeak. Beraz, doako gonbidapena lortzen ez duena, eta probatzeko grinari ezin eutsi dabilena, patrika hustea egokituko zaio.

http://wave.google.com

Bilatzailean, nahi den hiria idatzita, era erraz batean agertzen dira hiri horretako eguraldiaren inguruko datuak eta aurreikuspen meteorologikoa. Gainera, bilaketa egiteko orduan, web aplikazioak berak laguntzen du, hiriaren lehenengo hizkiak idatzi, eta emaitzarik aurkituz gero, letra horiekin hasten diren hainbat hiri erakusten ditu, haien artean aukeratzeko.

Beste alde batetik, direktoria erabilita ere aurki daitezke hiriak kontinentea eta estatua zehaztuta, estatu horretan eskuragarri dauden hirien zerrenda agertzen da. Hain zuzen ere, Euskal Herriko hainbat hiri eskuragarri daude, hori bai, erderaz jarri behar da izena aurkitzeko.

Gainera, Twitterren bitartez, zerbitzuaren inguruko iradokizunak egin daitezke.

http://weatherflash.com/