Gaur egun, sakelako telefonoak deiak eta mezuak bidaltzeko gailuak baino zerbait gehiago dira. Sakelako ordenagailu eramangarriak direla ere esan daiteke. Gero eta hardware aurreratuagoa dute, gero eta sentsore gehiago, gero eta sistema eragile konplexuagoak eta gero eta aplikazio zoragarriagoak. Horren adibide garbi bat iPhone telefonoak dira beren iOS sistema eragilearekin.

Applek 500 mila aplikazio baino gehiago eskaintzen ditu iPhone telefonoetarako bere App Storetik, haiek esaten duten bezala lan egiteko, jolasteko eta edozein gauza egiteko. Batzuk ordainpeko aplikazioak dira, beste batzuk, ordea, dohainik deskargatu eta instalatu daitezke norberaren telefonoan.

Doako aplikazioak

Doako aplikazioen artean, Facebook eta Twitterrerako aplikazioak deskargatuenetan daude. Biak dira Facebook eta Twitter aplikazio ofizialak iOS sistemetarako, bigarrenak hasieran Tweetie izena bazuen ere, Twitterrek erosi zuen iPhonetarako beren aplikazio ofizial bihurtzeko. Izan ere, sakelako telefonoetan Internet duten erabiltzaileen artean, sare sozialak mugikorretik kudeatzeko joera handia dago.

Dropbox aplikazioa ere oso erabilia da iPhone zaleen artean. Aplikazio honen bitartez, erabiltzaileak Dropox Interneteko fitxategi biltegian dituen fitxategiak eta karpetak ikus eta kudea ditzake. Halaber, telefonoaren argazki-kamerarekin ateratako argazkiak igo ahal dira Dropboxera. Era horretan, fitxategiak “hodeian” erabiltzen dituztenek, ordenagailuetatik ez ezik, sakelako telefonotik ere erabiltzeko aukera daukate.

Berehalako mezularitzak ere badu arrakasta sakelako telefonoetan, eta beraz, iPhoneetan ere bai. Fring dago berehalako mezularitzarako gehien erabiltzen diren aplikazioen artean. Ziur asko, honen arrazoia zerbitzu asko eskaintzen dituela da, besteak beste: Google Talk, MSN Live, ICQ, Facebook Chat, Aim, Yahoo eta VoIP barne. Horrenbestez, erabiltzaile batek zerbitzu horietariko batzuetan kontua edukiz gero, telefonotik guztiak batera erabili ahal ditu aplikazio bakar honekin.

Oso erabilgarria den beste aplikazio bat GasAll izenekoa da, inguruko gasolindegiak eta haien prezioak azaltzen ditu mapa batean.

Evernote izeneko aplikazioak sakelako telefonoan oharrak egitea ahalbidetzen du, gainera, ohar hauek “hodeian” gordetzen dira eta beraz, ordenagailutik ere kontsultatu daitezke. Baina testu oharrak ez ezik, audio oharrak eta irudiak ere erantsi ahal dira Evernoteren bitartez. Aplikazio honen doako bertsioak 60MBko muga du hileko, baina, orokorrean horrekin nahiko eta soberan dauka edozein erabiltzailek.

Shazam ere oso aplikazio ezagun bihurtu da. Izan ere, ez daude aplikazio asko honek eskaintzen duen funtzionalitatearekin. Erabiltzaileak jakin nahi badu zein titulua daukan bere ingurunean entzuten ari den abesti bat, Shazam, abestia entzute hutsarekin bakarrik, abestiaren titulua, egilea, diskoa, karatula eta bestelako informazioa bilatzeko eta erakusteko gai da.

Ordainpeko aplikazioak

Ordainpekoa bada ere, iPhone telefonoetan eta bestelako plataformetan ere aplikaziorik ezagunenetarikoa da Whatsapp. Aplikazio honek testu mezuak debalde bidaltzea ahalbidetzen du, beti hartzailearen telefonoan ere Whatsapp aplikazioa instalatuta egonez gero. Gainera, ohiko SMSetan ez bezala, Whatsappen kasuan ez dago karaktere mugarik testu mezuak bidaltzeko.

Erabiltzaile batzuk ez daude guztiz ase iPhonek eguraldiaren aurreikuspena kontsultatzeko ekartzen duen aplikazioarekin, beraz, jaitsiera asko lortzen ari da horretarako dagoen aplikazio aurreratuago bat, Weather Pro izenekoa.

RSS jarioak irakurtzeko, Reeder aplikazioa da deskargatuenetarikoa. Aplikazio hau bateragarria da Google Readerrekin, eta beraz, erabiltzaileak irakurri ahal ditu Google Readerren dituen RSSak eta Google Readerren antolatuta dituen bezala. Gainera, diseinu aldetik ere nahiko minimalista eta erakargarria da.

Nahasmena nagusi bada ere, badirudi Android eta iOS (iPhone) sistema eragilea duten telefonoetan atzeman dela aplikazio kuxkuxero hori.

Erabiltzaileak sakatutako teklak, GPS datuak, bidali edo jasotako SMS eta bisitatutako webguneen helbideen berri gorde eta bidaltzen du aplikazio horrek.

Carrier IQ programaren garatzailea den enpresak dioenez, jasotako datuak ez zaizkio inori saltzen, baina ez dago argi jasotako informazio horrekin zer egiten duen. Prentsa ohar batean esan dutenez, ekoizleei eskaintzen dioten informazioa gailuak hobetzeko erabiltzen da, besterik ez.

Berria agertu eta berehala, telefonoak sortzen dituzten enpresak eta telefonia zerbitzua eskaintzen dituztenek ere euren burua zuritzeari ekin diote.

Aplikazio hori kentzea, oraingoz ez da gauza erraza, eta ez dago erabiltzaile soil baten eskura. Norberaren telefonoak aplikazio hori duen jakiteko ere hainbat bide daude: batzuetan aplikazioren bat instalatu behar da, eta, besteetan, instalatuta dauden aplikazioak begiratuta atzeman daiteke Carrier IQ horren presentzia .

Interfazean hainbat aldaketa dakartza Android 4k, estetika futurista eman diote, eta tipografia ere aldatu egin dute, Robot» letra mota erabiliz. Pantailaren azpialdean, hiru botoi birtual berri jarri dituzte, eta, Appleren iOS sistema eragilean bezala, ikono bat beste ikono baten gainera arrastatu eta askatzen badugu, karpeta bat sortuko da.

Pantaila desblokeatzeko, aurpegia erabil daiteke: gailuaren kamerak erabiltzailearen aurpegia grabatu eta ezagutu egiten du.

Beste hainbat berrikuntza ere eskaintzen ditu Androiden azken bertsioak: NFC teknologien erabilpena, kamerarekin argazkiak azkar ateratzeko modua, kontaktuak kudeatzeko modu berria, datu konexioaren kontsumoaren xehetasunak, eta abar luze bat.

Sistema eragile berri hau izango duen lehen telefona, Googlek berak saltzen duen Samsung Galaxy Nexus izango da.

Blackberry, Research In Motion (RIM) enpresa kanadarrak ekoizten dituen telefonoak dira. 1999. urtean hasi ziren merkaturatzen teklatu fisiko osoak dituzten terminalak, eta hori da erabiltzaileari eskaintzen dion berezitasunik nabarmenena, qwerty teklatua. Letra guztiak eskaintzen dituen teklatua, ingelesez qwerty esaten diotena. Teklatu batean lehen ilaran dauden lehen sei letrek osatzen dute «qwerty» hitza, eta horregatik erabiltzen da termino hori teklatu osoko gailuaz ari garela adierazteko. Blackberry hitza, berriz, gailu horren teklatu estuak, masusta baten itxura gogoratzen duelako hautatu zuten haren egileek.

Posta eta mezularitza zerbituak

Blackberryk, smartphone moduko telefonoen munduan lehiatzeko duen armarik nagusiena, qwerty teklatuarekin batera, posta eta mezularitza kudeatzeko eskaintzen duen erraztasuna da. Beste ezaugarriei erreparatzen badiegu, nabigatzailea ez dabil oso fin, terminalaren itxura soila da, eta hardwarearen berezitasun bakarra, bateriaren iraupen luzea da. iPhone edo Android darabilten telefonoek bezala, aplikazio biltegi propioa du, BlackBerry App World.

Ezaugarri xume horiek izanik, smartphone merkatuan, %20 izatera iristen da, eta, hori azaltzeko arrazoi nagusia, hasieran aipatu dugun ezaugarria: telefono horiek teklatu osoa eskaintzen dutela, eta horrek, mezuak idazteko orduan, abantaila handia ematen duela oraindik ere. Badirudi azkarrago idazten dela teklatu fisiko batean, eta askoz ere akats tipografiko gutxiago egiten direla. Merkatuan duen presentzia ulertzeko, bada beste arrazoi bat ere: Blackberry, telefono bat baino gehiago, zerbitzu bat da, posta eta mezularitza zerbitzu bat. Beste enpresa batzuk ez bezala, Blackberryk zerbitzu bat saltzen du, eta berau erabiltzeko terminal bat. Bere terminaletatik ez ezik, posible da HTC, Nokia edo Motorola batekin Blackberryren zerbitzuak erabiltzea.

Blackberryk eskaintzen duen posta eta mezularitza zerbitzuak kudeatzeko, RIM enpresak berak kudeatzen duen azpiegitura erabiltzen da. Hori dela eta, azpiegitura horrek inongo arazorik badu, Blackberry zerbitzua eten egin daiteke, eta, horren ondorioz, munduan dauden telefono horiek guztiak posta, mezularitza edo Internet zerbitzu gabe geldi daitezke, berriki gertatu den bezala.

Mezuen pribatutasuna

RIMek eskaintzen duen posta eta mezularitzaren beste ezaugarri bat da: erabiltzaileek trukatzen dituzten mezuen pribatutasun maila. Mezu horiek guztiak estuki zifratzen dira, eta, teorian behintzat, beste inork ezin izango ditu irakurri. Ezaugarri horrek hainbat bitxikeria eta arazo sortu dizkio Blackberryri. Esaterako, AEBtako presidenteak, Barack Obamak, Blackberry erabiltzaile sutsua izanik, publizitate galanta egin zion gailuari: presidente izendatu zutenean, Etxe Zuriaren komunikazio legedia betetzeko gailu hori zokoratzeko eskatu bazioten ere, Obamak bereak eta bi egin zituen bere gailu kutuna gorde ahal izateko.

Hainbat herrialdetan ere, Blackberryren zenbait zerbitzuren erabilpena debekatu zaie langileei: Aljeria, Arabiar Emirerri Batuak, India, Indonesia eta Frantzia kasu. Frantziako Gobernuak argudiatu zuen RIMen zerbitzariak Ameriketako Estatu Batuetan eta Ingalaterran egonik, bertako gobernuen esku geratzen zela frantses funtzionarioen mezuen babesa eta hori ez zela onargarria. Beste gobernu batzuentzat, mezuen pribatutasuna da arazorik handiena, bere herritarren komunikazioak zelatatzeko aukerarik eza, hain zuzen ere —horrela zuzenean onartzen ez bada ere—. Aurtengo abuztuan, Erresuma Batuan gertatutako istiluen harira, hango poliziak Blackberry gailuekin bidalitako mezuak ikertzeko asmoa azaldu zuen. Poliziaren aburuz, horrelako gailuak erabili ziren mezuak bidali eta istiluak antolatzeko, eta diputatu batek blackberryen mezularitza zerbitzua etetea eskatu zuen.

Bi kasu hauetan, Apple eta Googlek, euren plataformetan erabili ahal diren programak sortuko dituzten programatzaileen arreta lortu dute, eta ondorioz, bi plataforma hauetan, aplikazio andana dugu eskura. Nokia ere saiatu da ere bere MeeGo sistema eragile propioa plazaratzen, baina ez du oraindik arrakasta handirik lortu.

Merkatutik alboratua ikusita, Nokiak Microsoftekin akordioa egin du eta bere smartphoneetan, Windows phone 7 sistema eragilea sartuko du hemendik aurrera, oraindik ez bada ere plazaratu ezaugarri hauek dituen gailurik.

Akordioarekin bat egin duten enpresen artean, RIM (BlackBerry), Apple, Sony Ericsson, Samsung, LG, Nokia, Motorola, NEC eta beste batzuk daude. Fabrikante hauek guztiek, Europan saltzen diren telefonoen %90 ekoizten dute, 400 miloi telefono mugikor izan eta urteko 185 miloi saltzen diren merkatu batean.

Erabiltzaileak, telefono guztiekin dabilen kargadore bakarra erabiltzea posible izango du, eta teorikoki, telefono saltzaileek ez dute zertan telefonoarekin batera kargadorerik saldu beharko, honek suposatu dezakeen prezio beherapenarekin. Ingurumenari ere mesede ederra egingo zaio, ez da hainbeste kargadore sortu behar izango eta gaur egun zaborrera botatzen den kargadore kopurua asko jaitsiko delako.

Interneten, erabiltzaile asko, Applek zer egingo duen begira jarri da. Askok ez dute sinesten Applek bere betiko konektorea alde batera utziko duenik, haatik, micro-USB hau Appleren konektorera egokituko den gehigarri baten aldeko apustua egiten dute.

Artikulu honetan, sistema ezberdinak nola euskaratu daitezkeen erakutsiko da. Sistema eragileetatik hasi, testu prozesadore, internet nabigatzaile eta mugikorretaraino.

Sistema eragileak

Sistema eragilez ari garela, euskararen egoera oso ezberdina da sistema ireki eta sistema itxiei dagokionez. Sistema eragile itxien esparruan, Microsoft Windows eta Apple enpresaren Mac OS X dira erabilienak.

Microsoft Windowsen kasuan, XP sistema eragilea izan zen bere interfaze eta zenbait aplikazio euskaraz eskaini zituen Microsoften lehendabiziko sistema eragilea. Eusko Jaurlaritzak erruz ordaindutako itzulpena izan zen, eta ordutik aurrera, Microsoftek plazaratu dituen sistema eragileen bertsio ezberdinen (Vista eta Windows 7) itzulpena, Redmoneko enpresak ordaindu ditu. Sistema eragile eta zenbait aplikazioren interfaze euskaratzeko, Microsoftek eskaintzen duen “Language Interface Pack” (LPI) delako bat instalatu behar da. LPI honek, oinarrizko sistema eragilearen mezuak aldatzen ditu. Euskararen kasuan, oinarrizko sistema eragilea, derrigorrez, gaztelera edo frantsesez dagoena izan behar da. Beraz, sistemak gehien erakusten dituen mezuak euskaraz erakutsiko dira, eta zenbait mezu, itzulita ez daudenez, gazteleraz edo frantsesez erakutsiko dira.
XPrentzat euskara paketea hemendik jaitsi daiteke.  Vistarentzat hemendik,  eta azkenik, Windows 7rentzat hemendik.

Mac OS X sistema eragileari dagokionez, egun ez dago sistemaren interfazea euskaratzeko modurik. Erabiltzaile euskaldun batzuk, musu-truk, OS X sistema eragilea eta hainbat aplikazio itzuli bazuten ere, Appleren aldetik, egindako lana zabaltzeko debekua jaso zuten, jabetza intelektualaren eskubideak urratzen zituztela argudiatuz.

Linux bezalako sistema eragile irekitan, egoera bestelakoa da. Edonork hartu dezake parte sistema eragile, inguru grafiko (Gnome, KDE) eta hainbat aplikazioen itzulpenean. Gurean, Euskal GNU eta Librezale taldeak dira itzulpengintzan lan gehien egiten duten taldeak. Debianen oinarritutako Ubuntu bezalako sistema eragilean, di-da batean euskaratu daiteke sistema osoa; horretarako nahikoa da Sistema->Administrazioa->Hizkuntza-Sostengua hautatzea menu nagusitik eta bertan euskara lehenestea menu, leiho, zenbaki, moneta naiz datak erakusteko.

Testu prozesadoreak

Testu prozesadoreetan, interfazea bera euskaraz izatea garrantzitsua bada ere, ortografia eta gramatika zuzentzaileari erreparatuko diogu hemen, oso tresna erabiliak baitira. Xuxen dugu euskarazko zuzentzailea eta hainbat aplikaziotan instalatu daiteke berau, bai OpenOffice/LibreOffice eta Microsoft Office bezalako aplikazio ofimatikoetan eta baita Thunderbird posta bezero edo Firefox internet nabigatzailean.
Microsoft Officen Xuxen instalatzeko, errazena Xuxenen webgunera jo eta bertan ematen diren azalpenak jarraitzea da.
OpenOffice berriz,  webgunetik jaitsi eta edozein sistema eragileta instalatu daiteke euskaraz. Zuzentzaile ortografikoa bakarrik instalatu nahi badugu, hedapen kudeatzailea erabiliz, erraz gehitu daiteke Xuxen zuzentzailea.

Nabigatzaileak

Sistema eragileetan bezala, lizentzia libre edo itxiak dituzten nabigatzaileen egoera oso ezberdina da. Esaterako, Firefox bezalako nabigatzaile ireki baten itzulpena Librezale taldeak hartu zuen bere gain aspaldi eta beti ere, nabigatzaile honen azken bertsioa euskaraz erabiltzeko aukera dugu. Internet Exploreren euskaratzea, sistema eragileetan azaldu den LIP pakete horien baitan dago, eta beti ere, Microsoftek erabakitzen duenaren menpe.
Appleren Safari nabigatzailea, arestian aipatu diren arrazoiak medio, ez dago euskaraz jartzerik. Googleren Chrome nabigatzailea ere, ez dago euskaraz jartzerik, baina Chromen oinarritutako Chromium nabigatzaile librea bai. Chromium inguruan, itzultzaile talde bat bildu eta Launchpad plataforma erabiliz, nabigatzaile libre hau euskaratu dute. Xehetasun gehiago hemen.

Nabigatzailearen interfazea euskaraz egonda ere, gomendagarria da nabigatzaileak Internetera bideratzen dituen eskakizunetan, euskarazko edukiak lehenestea. Webgune askok, edukiak hainbat hizkuntzetan eskaintzen dituzte eta nabigatzaileak hobetsitako hizkuntza hartzen dute aintzat edukiak zerbitzatzeko orduan. Erabiltzaileak zein hizkuntza lehenesten duen, nabigatzailean bertan ezartzen den parametroa da.

Webgune bat hizkuntza jakin batean plazaratzeko orduan, hizkuntza horrek sarean dituen erabiltzaile kopurua erabakikorra izan daiteke. Hau horrela izanik, euskaldun garenok euskaldun bezala aurkeztu beharko ginateke Interneten gure hizkuntzaren presentzia areagotzeko. Nabigatzaileak euskaratzeko, jo hona.

Mugikorrak

Jaurlaritzak telefonia operadore eta fabrikatzaile batzuekin sinatutako akordioaren baitan, hainbat terminaletan euskara sartzea lortu zen. Kasu hauetan, euskararen presentzia, sistema itxietan gertatzen den bezala, enpresen eskutan gelditzen da. Sistema eragile libreak erabiltzen dituzten mugikorretan, Android kasu, egoera bestelakoa da. Oraingoan ere, erabiltzaile talde bat batu eta Android euskaratzeari ekin dio. Zutagu plataformaren inguran batzen dira, eta google docs erabiltzen dute Androiden testuak euskaratzeko.

Android sakelako telefonoetarako sistema eragile bat da eta 2007ko azaroan aurkeztu zenetik, joan da hedatzen eta interesa pizten bai telefono mugikorren fabrikatzaileengan zein erabiltzaileengan. Android software librea da eta bere ardura Open Handset Alliance erakundeak du. Open Handset Alliance Googlek bultzatutako partzuergo bat da eta partzuergo honetan estandar irekiekin konprometituta dauden hainbat entitatek parte hartzen dute, hardware, software zein telekomunikazio arlokoak, batik bat.

Sistema eragilearen ezaugarri nagusiak

Sistema eragileak web nabigatzailea integratuta ekartzen du, WebKit kode irekiko motorrean oinarrituta.

Androidek multimedia formatu arruntak onartzen ditu, audio, bideo zein irudietarako.

Bestetik, sakelako telefonoaren menpe dauden beste hainbat ezaugarri ere eskaintzen ditu, GSM telefonia, Bluetooth, 3G, Wifi, argazki-kamera, GPS, iparrorratza, azelerometroa. Ezaugarri hauek ibili ahal izateko Androidekin, telefonoaren hardwareak ere eskaini behar ditu ezaugarri horiek bere osagai elektronikoen bitartez.

Ukimen-pantailarekin erabiltzeko prestatuta dago. Izan ere, horretarako hainbat baliabide ekartzen ditu, ukimen-teklatua bezala. Pantaila biratzen da telefonoa biratzen denean eta zoom ezberdinekin ikusi eta irakurri ahal dira informazio ezberdinak, mapak edo webguneak zein pdfak edo irudiak, esaterako.

Sistemarekin hainbat aplikazio etortzen dira lehenetsita instalatuta: nabigatzailea, posta elektronikoa irakurtzeko aplikazioa, SMSak irakurtzeko eta idazteko aplikazioa, egutegia, mapak, kontaktuak.

Gainera, badago beste ezaugarri bat oso interesgarri bihurtzen duena Android. Market izeneko aplikazio biltegia da, hain zuzen ere.

Market da aplikazio biltegi itzela. Aplikazio biltegi honetan, ordainpeko zein doako aplikazio pilo bat aurkitu ahal dira eta atal ezberdinetakoak: jokoak, erosketak, komunikazioak, komikiak, kirolak, baliabide orokorrak, multimedia aplikazioak, albisteak eta eguraldia, aisialdia, jakintza eta bilaketa, osasuna, gizartea, produktibitatea, bidaiak, telefonorako gai ezberdinak, gehigarriak. Android Marketek ahalbidetzen du garatzaileek Market-en aplikazioak sartzea, ordainpekoak edo doakoak eta edozein Android mugikorretatik egongo dira eskuragai. Honela, sakelako telefonoaren erabiltzaileak deskargatu eta instalatu ahal du nahi duenean. Gainera, gune ofizialetik deskargatzen ari den bermearekin.

Market erabiltzeko eta Androiden beste ezaugarri batzuk ere erabiltzeko, sistemaren eguneraketak, mapak, posta elektronikoa edo web nabigatzailea, esaterako, beharrezkoa da Internet konexio bat mugikorrean. Wifi izan daiteke, edo noizbehinkako konexioak. Baina ahal bada, hobe da etengabeko Internet konexioa. Jada irisgarriagoak dira sakelako telefonoetarako Internet tarifa lauen prezioak. Etxeko ADSL edo kablearenak baino askoz merkeagoak aurki daitezke.

Aplikazio interesgarri batzuk

Androiderako Market biltegian denetariko aplikazioak daude, batzuk Google zerbitzuekin integratuta, era honetan, mugikorrean zein ordenagailu ezberdinetan egon daitezke datu batzuk, kontaktuak edo agenda, esaterako.

Google Sky Map aplikazioaren bitartez, planetario bat eraman ahal da sakelan. Ordua eta posizionamendurako teknologiak erabiltzen ditu jakiteko zeruaren zein zatia ikusten ari den momentu horretan erabiltzailea, eta mugimendu sentsorearen bitartez ere asmatzen du norantz begiratzen ari den. Era horretan izarrak, konstelazioak edo planetak identifikatu eta izendatzeko gauza da aplikazio hau. Gainera, izenaren arabera bilatu ahal dira elementu ezberdinak eta aplikazioak esango du nora begiratu behar den aurkitzeko.

WeatherBug aplikazioak asmatzen du non dagoen erabiltzailea eta eguraldiaren inguruko informazioa eskaintzen dio. Eskuz ere aukeratu daitezke leku ezberdinak leku horietako eguraldiari buruzko informazioa jasotzeko.

Docs To Go aplikazioaren bitartez, bulegotika dokumentu ezberdinak ikusi ahal dira mugikorretik, hurrengo formatuak onartuta: doc, docx, xls, xlsx, ppt, pptx, pdf.

Gtasks aplikazioarekin atazak kudeatu ahal dira eta bateragarria da GMailen dauden atazekin. Google Talk aplikazioaren bitartez GTalk kontaktuekin hitz egin ahal izango da.

Andando edo Hi-Hiker Pro-ren bitartez gorde ahal dira ibilbideak, jakitea zenbat ibili den edo pasatu diren altuera ezberdinak, GPSa erabiltzen dute. And Explorer fitxategi arakatzaile ezaguna da. Barcode Scanner aplikazioaren bitartez barra-kodeak eta QR kodeak irakurri ahal dira argazki-kamera erabilita. ShopSavvy barra-kodeak irakurtzeaz gain saiatzen da produktu ezberdinak identifikatzen eta produktuen prezio ezberdinak lortzen, horretarako norberaren posizioa ere erabiltzen du. Scan2PDF mobile, argazki-kameraren bitartez pasatu ahal da argazki edo dokumentu bat PDFra. BeamReader erabil daiteke PDFak irakurtzeko. Bubble-ren bitartez nibela instalatuko da telefono mugikorrean eskulanetan laguntzen duena zerbait zuzen dagoen jakiteko edo daukan angelua jakiteko. Dog Whistler aplikazioak txakurrentzako txilibitua eskaintzen du frekuentzia ezberdinekin. Draw-ren bitartez hatzarekin marraztu ahal da telefonoaren pantailan eta Solo Lite-ren bitartez gitarra bat egongo da eskuragarri mugikorrean. Voice Recorder aplikazioarekin, mugikorra ahots-grabagailu bihurtzen da. Goggles aplikazioaren bitartez argazki-kamerarekin ateratako irudiak bilatu ahal dira interneten eta Layar edo Wikitudek, argazki kamera, posizionamendua eta mugimendua erabilita gertu dauden elementuen inguruko informazioa ematen dute, dendak, jatetxeak edo mendiak, esaterako.

Microblogging eta Sare sozialetarako aplikazioak ere badaude, Twitroid Twitter zerbitzurako edo Facebook, esaterako.

Kalean dago jada Fennec, Firefox nabigatzailearen bertsioa sakelako telefonoetarako. Beraz, posiblea da jada nabigatzaile hau erabiltzea ordenagailuetan zein telefono mugikorretan. Nokia N 900 izan da ekartzen duen lehenengoa, baina laster batean, ziur-asko beste hainbat telefono mugikor batuko zaizkio.

Mugikorretarako nabigatzaile honi, Firefoxi bezala, gehigarriak gehitu ahal zaizkio, aparteko funtzionalitateak ahalbidetzeko. Momentuz, 40 gehigarri baino gehiago daude prestatuta jada Firefox nabigatzailearen bertsio mugikorrean ibili ahal izateko.

Hona hemen Mozillaren informazioa: http://blog.mozilla.com/blog/2010/01/29/firefox-for-maemo-now-available/ eta proiektuaren webgunea: http://www.mozilla.org/projects/fennec/1.0a1/releasenotes/

Sakelako telefonoen azken modeloak, telefonoak baino sakelako ordenagailu bihurtzen ari dira. Musika entzuteko, argazkiak eta bideoak ateratzeko, Interneten nabigatzeko, jolasteko, eta dokumentuak irakurtzeko, editatzeko eta kudeatzeko erabiltzen dira. Honetaz gain, aplikazio pilo bat ekartzen dute eta gehiago instalatu ahal zaizkie, nahiko aplikazio aurreratuak izan ahal dira, kudeaketa aplikazioak, sare aplikazioak, multimedia aplikazioak eta bulegotika aplikazioak, esate baterako. Hala, bada, ordenagailu arruntak bezala eta gailu digital asko bezala sistema eragilea behar dute ibili ahal izateko. Eta telefono bat erosten denean, beraz, ez da erosten soilik gailua, sistema eragile bat edo beste bat ere aukeratzen da gailua aukeratzen denean.

MS Widows Mobile

MS Windows Mobile da Microsoften sistema eramangarria sakelako telefonoetarako. Sistema eragile honek, Microsoften ohiko aplikazioen bertsio eramangarriak ekartzen ditu telefonoan instalatuta, Internet Explorer Mobile nabigatzailea, Microsoft Outlook Mobile posta elektronikorako aplikazioa edo Microsoft Office Mobile bulegotika aplikazio suitea. Komunikazio baliabide batzuk ere ekartzen ditu Windows Mobile-k, Windows Live Messenger berehalako mezularitza aplikazioa, edo Twitterren eta sare sozialetan jarduteko aplikazioak, Facebook eta MySpace bezala. Aplikazio gehiago ere eros daitezke mugikorretarako Windows Market Place webgunean http://marketplace.windowsmobile.com/.

Beren telefono modelo batzuetan MS Windows Mobile duten fabrikatzaileen artean Asus, HP, HTC, LG, Motorola, Palm, Samsung, Sony Ericsson edo Toshiba aurkitzen dira.

iPhone OS

Apple-en sistema eragilea da bere iPhone mugikorretarako, iPoth touch gailuetan ere erabiltzen da eta Mac Os X-n aurkitzen den Mach kernel-en adarra da. Telefonoa biratzea besterik ez da beharrezkoa, pantailaren edukia ere bira dadin, honela, ikusgarria izateaz gain, testuak errazago idaztea eta irakurtzea ahalbidetzen du. Telefonoaren eduki osoan bilatzaile aurreratua ekartzen du, egutegia, ahots grabagailua, Safari nabigatzailea, posta elektronikoa irakurtzeko aplikazioa, wifi sare erabilien auto-saioa, iPod musika eta bideo erreproduzigailua, Youtuberako saio automatikoa, bideoak eta argazkiak grabatzeko eta kudeatzeko aplikazioa, mapak, GPSa, lokalizazioa, iparrorratza eta milaka aplikazio eskuragai du salgai bere App Store-n, bai aisialdirako bai lanerako. Bestetik, qwerty ukimen-teklatua du era eroso batean idazteko.

Google Android

Google Android sistema eragilea pil-pilean dago egun sakelako telefonoen arloan. Linux nukleoan oinarrituta dago eta hasiera batean Google garapenaz arduratu bazen ere, Open Handset Alliance arduratzen da egun garapenaz, Google buruzagia izanda. Open Handset Alliance, gailu eramangarrietarako estandar irekiekiko konpromisoa duten hardware, software eta telekomunikazio enpresa partzuergoa da. Gainera, plataforma honek, edozein garatzaileri ahalbidetzen dio aplikazioak egitea Java lengoaian. iPhonen kasuan bezala, pantaila biratuta edukia ere biratzen du irakurketa eta idazketa errazteko. Telefonoaren eduki osorako bilatzaile indartsua ekartzen du, nola ez, eta Googleren aplikazio garrantzitsuenak integratuta etortzen dira sisteman, mapak, kale ikuspegia, iparrorratza, GPS eta lokalizazioa, GMail posta elektronikoa irakurtzeko, eta GTalk berehalako mezularitzarako, egutegia, ahots grabagailua, audioa, bideoa eta irudiak ikusteko aplikazioa nahiz euskarriak eta beste hainbat. Erabilerraztasuna eta ukimen-esperientzia oso erosoa da eta Android telefono guztietatik eskuragarri dago Android Market aplikazio biltegia, non garatzaileek doako edo ordainpeko aplikazioak zintzilikatzen dituzten. Hau da biltegiaren webgunea: http://www.android.com/market/

HTC, Samsung, Sony Ericsson, LG edo Motorola dira beren telefono modelo batzuetan Android sistema eragilea sartu duten fabrikatzaileak.

Beste batzuk

Beste sistema eragile batzuk ere badaude mugikorretarako, Symbian OS, esaterako, Nokia telefono modelo askotan dago eta gehienbat, Nokia izan da Symbian ezagun bihurtu den fabrikatzailea, Samsung, Motorola, Panasonic edo Siemens fabrikatzaileek ere Symbian modeloren bat atera badute ere. Aplikazio asko daude garatuta sistema eragile honetaz baliatzen diren telefonoetarako. Gai honetaz hitz eginda, Blackberry OS sistema eragilea ere ezin da ahaztu, Blackberry fabrikatazile ezagunak erabiltzen duen sistema eragilea izanda.

Mugikorretarako kargatzaile bakarra lortzearen ideia ez da berria, badela denbora, telefono fabrikatzaileak konturatu dira zein puntutaraino deserosoa den erabiltzaileentzat marka bakoitzak bere konektore berezia erabiltzea telefono mugikorren kargagailuetarako. Telefono mugikorra aldatuz gero, auto, bulego edo etxeko kargagailu guztiak ere aldatu behar dira. Gainera, kargagailua edukitzen ez den egoeratan, zaila da aurkitzea norbait konektore berdinarekin, uzteko eta kargatzeko. Ba, ITUk (Telekomunikazio Nazioarteko Sindikatua) onetsia eman du arazo honi irtenbidea emateko fabrikatzaileen eskutik. Izan ere, telefono mugikor batzuk erabiltzen ari dira dagoeneko deritzon UCI (Birkarga Irtenbide orokorra), eta fabrikatzaile guztiek erabiltzea espero da datorren urterako.

Halaber, ekologiaren aldetik berri ona izango da, kargagailuen zaborra murriztuko delako.

http://www.itu.int/newsroom/press_releases/2009/49.html

Microsoft-ek aurkeztu zuen aurreko asteartean Windows Mobile 6.5, telefono mugikorretarako sistema eragilea. Halaber, nazioarteko entitateak, urtea amaitu baino lehen, 30 telefono modelo berrik 20 herrialde ezberdinetan Windows Mobile 6.5 izango zutela ziurtatu zuen.

Telefono berriek, musika erreproduzitu eta MS Word zein MS Excel documentuak ireki ahal izango dituzte, era berean Interneten bitartez sinkronizatu ahal izango dira.

Microsoftek, gainera, aplikazio denda birtual baten irekiera iragarri zuen non erabiltzaileek 246 aplikazio erosi ahal izango dituzten beren telefonoetarako.

http://www.engadget.com/2009/02/16/microsoft-announces-windows-mobile-6-5/

Opera Software norvegiar korporazioak Opera Mini 5 beta nabigatzailea atera du, probako bertsioa da, eta honekin, diseinu berria, ezaugarri berriak eta erabilerraztasuna agintzen du Opera Softwarek, Opera nabigatzaileak gailu mugikorren arloan kuota garrantzitsua dauka, trafikoaren ehuneko hogeita bost, gutxi gorabehera. Operak bere nabigatzailea saltzen dio fabirkatzaile askori, gainera, dohanik deskarga daiteke bere web gunean. Alabaina, lehia gogortzen doa, zeren eta Google merkatuan sartu den eta Mozilla Fundation sartzeko asmoa duen.

http://www.opera.com/mini/