Googlek gehitu du funtzionalitate berri bat bere Google Maps aplikazioan. Bilaketa bat eginda, Nafarroa edo Bilbo, adibidez, eremu honek mapan okupatzen duen lekua nabarmentzen du kolore arrosarekin eta marra grisekin. Era honetan, lekua aurkitzeaz gain jakin daiteke okupatzen duen eremua.

Markaketa zoomaren arabera egokitzen da eta bakarrik ibiltzen da mapa ikuspegian, hau da, markaketa ez da erakusten ez satelite ez erliebe ikuspegian.

Euskal Herrian probatuta nahiko ondo dabilela esan daiteke, Arakaldo bezalako herri txikiren batean ez du markaketa egiten, baina ondo markatu ditu herriak, hiriak eta herrialdeak. Basque Country edo Euskal Herria bilatuta, Euskal Autonomi Erkidegoari dagokion eremua markatzen du.

Erabiltzaile guztientzat dago gaituta dagoeneko aukera hau.

http://9to5google.com/2012/01/20/google-maps-now-highlights-areas-of-interest/

Zalantzarik gabe, aurreko astean zehar, AEB eta pirateriari buruzko albisteek bete dute informazio esparru teknologikoa. Lehendabizi, Interneteko pirateriaren aurkako legeak SOPA eta PIPA albistegietan eta sare sozialetan pil-pilean ikusi ziren. Ondoren, lege hauen kontrako aldarrikapenak, haien artean, Interneteko erraldoienak, Wikipedia, Facebook, Google, eta nola ez Anonymous nazioarteko hacker taldeak AEBetako sei webgune garrantzitsuen blokeoa, AEBetako Justizia Sailarena, besteak beste. Lurrikara eta gero, AEBko Senatuan eta Kongresuan bozkatuko ziren lege horiek bertan behera utzi zituzten. Baina hori bai, lege horiek onartu gabe ere, zer egin litekeen irakatsi nahi izan diete Internet erabiltzaileei eta Megaupload webgunearen itxiera izan da lehenengo ikasgaia, hain zuzen ere.

Megaupload zerbitzua

Megaupload eta orokorrean Megaword.com webgunean eskaintzen ziren zerbitzu guztiak Zibergelan azaldu ziren 2010eko abenduan, hemen dago lotura: http://zibergela.bitarlan.net/2010/12/10/megaworld-megaupload-eta-askoz-gehiago/

Baina, laburbilduz esan daiteke Megaupload nork bere fitxategiak “hodeira” edo Internetera igotzea ahalbidetzen zuen zerbitzua dela edo zela. Orokorrean, fitxategi handiak igotzen ziren, emailez bidaltzeko handiegiak zirenak. Igotako fitxategi bakoitzeko lotura publiko bat sortzen zuenez zerbitzu honek, lotura hutsarekin, partekatu ahal ziren hainbat fitxategi.

Webgune eta foro askotan, era honetan, Copyrightek babestutako edukiak partekatzen dituzte, musika, filmak edo filmen zatiak, besteak beste. Edukiak partekatzeko era honi, deskarga zuzena deitzen zaio, beste erabiltzaileren menpe ez dagoelako fitxategi hori deskargatzeko, zuzenean deskargatzen da erabiltzailearen ordenagailura. Gainera, deskargak automatizatzeko aplikazioak ere erabil daitezke, JDownloader (http://jdownloader.org/), adibidez.

Horrela, Internet erabiltzaile batzuk P2P bidezko sareak eta BitTorrent deritzenak ere ordezkatzen joan dira deskarga zuzenarekin.

Hala ere, zerbitzu hauek orokorrean eta Megaupload zehatz-mehatz, ez dira bakarrik babestutako edukiak partekatzeko erabiltzen. Hainbat erabiltzailek igotzen dituzte horrelako zerbitzuetara emailez bidaltzeko handiegiak izan daitezkeen fitxategi pribatuak edo babestu gabekoak. Horrela partekatu ahal dituzte familia edo lagunekin haiek sortutako audioak, bideoak, argazkiak, eta abar. Enpresa batzuek ere erabiltzen dituzte horrelako zerbitzuak aipatutako helburuetarako, arlo profesionalean.

Zer gertatzen da Megaupload webgunean dauden fitxategiekin

Esan bezala, erabiltzaile askok beren eduki pribatuak gordeta zituzten Megaupload zerbitzuan, eduki hori guztia FBIren esku dago une honetan. Eta erabiltzaileak aurkitzen dira ezin dutela inon eskatu beren eduki hori eta ez dutela inolako informaziorik. Ildo horretatik, internauta eta kontsumitzaile elkarte batzuek azaldu dute fitxategi horiek berreskuratzeko eskubidea izan behar dutela erabiltzaileek. Baina, oraindik ez da ikusten inolako argirik kontu honetan.

Antzeko zerbitzuen neurriak

Megaupload webgunearen antzeko webguneek Megauploadekin gertatu dena ikusita bere neurriak ere hartu dituzte eta zerbitzu ezberdinak kendu dituzte arazoak saihesteko. Adibidez, Fileservek deskarga asko dituzten fitxategiak igotzen dituzten erabiltzaileei ordaintzeari utzi diote, halaber babestutako edukia ezabatzen hasi dira.

Uploaded.to webgunearen arduradunak zorrotzagoak izan dira eta zuzenean AEBn emandako zerbitzua bertan behera uztea erabaki dute, beraz munduko beste estatuetan bai baina AEBn ez dute zerbitzurik emango, AEBko sarbideak haien zerbitzarietan blokeatuta.

Era berean, Filesonic zerbitzuak kendu du fitxategiak partekatzeko aukera, beraz, erabiltzaile bakoitzak berak igotako fitxategiak besterik ezin izango ditu deskargatu.

Horrez gain, Internet erabiltzaileen artean mesfidantza dago eta erabiltzaile askok eten egin dituzte webgune hauetan zituzten ordainpeko zerbitzuak eta beste asko ez dira ausartzen zerbitzu horiek kontratatzera dirua galduko dutelakoan.

Ubuntu TV bertsioak Ubuntu bertsio berriek daukaten Unity itxura izango luke eta telebistarako aplikazio berezi batzuk ekarriko lituzke: bideoak, filmak, telebista gida, Youtube, musika. Egia esanda, Unity interfazea oso egokia izan daiteke horrelako telebista baterako. Oraindik ez omen dago hitzarmenik baina Canonicalen ideia urte honen amaieran lehenengo telebistak Ubunturekin ateratzea izango litzateke, AEB eta Txinako merkatuetan hasiko lirateke produktu berri horiek saltzen.

Hau pausu handia izan daiteke Ubunturentzat, izan ere telebista multimediak orain hasi dira ateratzen eta hasieratik egotea oso ona izan daiteke esparru horretan.

Informazio gehiago nahi izanez gero, helbide honetara joan daiteke: http://www.omgubuntu.co.uk/2012/01/what-does-ubuntu-tv-look-in-action-like-this/

Jakina den bezala GIMP irudiak aldatzeko aplikazio librea eta doakoa da eta Mac Os X, Ubuntu edo GNU/Linux eta MS Windows sistemetan instalatu eta erabili ahal da. Adaptable GIMP aplikazioa GIMP-en  oinarrituta dago eta beraz, azken hau ere librea eta doakoa da. Adaptable GIMP MS Windows sistemetan zein GNU/Linux sistemetan instalatu eta erabil daiteke. Proiektuaren webgunean deskargatu daitezke bertsio ezberdinak eta iturburu kodea: http://www.adaptablegimp.org. Bertan ere proiektuari buruzko informazio ezberdina aurki daiteke. Aplikazioari buruzko blog bat ere sortu dute, hona hemen helbidea: http://adaptablegimp.blogspot.com/.

GIMP eta Adaptable GIMP

Adaptable GIMP-en aplikazioaren instalazioak ez du eraginik izango ohiko GIMP aplikazioarekin, hau da, Adaptable GIMP eta GIMP aplikazio biak batera instalatuta egon daitezke sisteman eta halaber, Adaptable GIMP desinstalatuz gero, ez du eraginik izango ohiko GIMPean.

Adaptable GIMP abiaraztean, wikiaren kontua eskatzen du, baina esan ahal zaio konturik gabe jarraitzeko, ez da batere beharrezkoa aplikazioa erabiltzeko.

Adaptable GIMP ohiko GIMP bezalakoa da itxura eta erabilera aldetik, aldatzen den bakarra tresna-kutxa da. Hain zuzen ere, hau da Adaptable GIMPek daukan berezitasuna GIMPekin alderatuta. Tresna-barra eraldatuta dago erabiltzaileak egin nahi duen lana errazteko eta lana egiten laguntzeko.

Task setak

Tresna-kutxan task set deritzonak aukeratu ahal dira, task set hauek ataza-multzoak dira. Edo hobeto esanda, ataza edo lan bat burutzeko jarraipenak dira, urratsez urrats. Era honetan, tresna-kutxan, erabiltzaileak aukeratzen du zein lan egin nahi duen eta behean agertzen dira bakarrik lan hori burutzeko baliabideak. Gainera, baliabide bakoitzaren ondoan ikono urdin bat dago, baliabide edo ataza hori nola edo zertarako den azaltzen duena bertan klik eginez gero. Era berean, aukeratutako ataza-multzo edo lanari buruzko informazioa behar izanez gero, lanaren ondoan ikono berdintsu bat aurkitu daiteke nahi den informazio hori ikusteko.

Lanak ataza-multzotan sailkatzeko aukera honek ez du esan nahi ezin direla ikusi ohiko tresnak. Hori egiteko, task-set aukeran “Default” hautatzea nahikoa da ohiko baliabide guztiak agertzeko.

Task set hauek guztiak programaren wikitik aterata daude eta haietariko asko erabiltzaileek beraiek sortzen dituzte. Batzuk aplikazioan lehenetsita badatoz ere, beste batzuk gehitu ahal dira “Gehitu task set” aukeraren bitartez, ondoren agertuko da bilatzaile bat erabiltzaileak egin nahi duenaren task seta bilatzeko. Edozein erabiltzailek sortu ahal ditu norberaren task setak eta automatikoki wikira igoko dira, besteekin batera, horretarako beharrazkoa da aplikazioa abiarazterakoan eskatzen den wikirako sarbidea. Wikian ere arakatu daitezke honezkero eskuragarri dauden task setak, horretarako helbide honetara joan behar da: http://adaptablegimp.org/w/Browse_Tasksets.

Aplikazio honen alda txar bakarra ingelesez baino ez dagoela da.

QR kodeen bitartez irudi kodifikatu batean informazio mota ezberdinak gorde daitezke: lotura bat, testua, datu pertsonalak. QR Code bat zer den sakonago azalduta dago Zibergelako artikulu honetan: http://zibergela.bitarlan.net/2011/05/27/qr-kodeak-komunikazio-modu-berria/.

QR Voice zerbitzuaren bitartez, web aplikazio batean testu bat audio bihurtzen du eta audio horri dagokion QR kodea erakusten du pantailatik. QR kode hori gero gorde daiteke irudi bezala nahi den moduan erabiltzeko. Adibidez, QR kodeak irakurtzeko edozein aplikaziorekin sakelako telefono baten kameratik irakurtzen da eta audio mezua telefonoan entzuten da.

Bihurketa egiteko muga 100 karaktere dira. Mikrofonoaren bitartez grabatu edo teklatuaren bitartez idatzi ahal da mezua. Audio bihurketa ahalik eta zehatzen egiteko hizkuntza aukeratu behar da. Hizkuntza asko egon arren, euskara ez dago. Hala ere, irakurketa antzekoa daukan hizkuntza bat aukeratuta, gaztelera, adibidez, nahiko ondo entzuten da emaitza.

QR Voice erabiltzeko http://qrvoice.net da helbidea.

Erabiltzaile batek bere nabigatzailean ikusten duen webgune bat garatzeko, teknologia ezberdinak erabiltzen dira. Batzuk nabigatzaileak erabiltzen dituen teknologiak dira, beste batzuk ordea, webgunea ostatatuta dagoen zerbitzariak erabiltzen ditu. Azkenean, erabiltzaileak ikusten duen webgunea da teknologia horien guztien nahasketaren emaitza, alegia, webgunea ostatatuta dagoen zerbitzariak nabigatzaileari informazioa bidaltzen dio eta informazio hori prozesatuta eta interpretatuta nabigatzaileak erakusten dio webgunea erabiltzaileari ikusten duen informazio eta itxurarekin.

HTML

Webgintzan erabiltzen diren teknologien artean, ziurrenik, HTMLa da ezagunena. Izan ere, HTMLa Interneten hastapenetik erabiltzen da, HTMLren bitartez sortu ziren lehenengo web orriak. Hala ere, sortu zenetik, teknologia guztiek bezala, aurrera egin du eta bertsio ezberdinak atera dira, azkena HTML 5 da (http://zibergela.bitarlan.net/2011/11/23/html5/). HTML izena, HyperText Markup Language adierazpenaren akronimoa da. HyperText hitzak, estekei esker, web orrialde batetik beste testu batzuetara, alegia, beste web orrialde batzuetara joateko aukera adierazten du. Markup Language du izena markaketa lengoaia delako. Hau da, etiketen bitartez, web orrialdean dauden elementuak sailkatzen dira eta nabigatzaileari esaten zaio, zer den parrafo bat, irudi bat, zerrenda bat, taula bat edo titulu bat, besteak beste. Lengoaia honen zehaztapenak W3C (http://www.w3c.org) nazioarteko erakundeak mantentzen ditu. Oso garrantzitsua da zehaztapen horiek eta estandarrak betetzea bai web garatzaileek bai nabigatzaileen garatzaileek. Webguneak nabigatzaile ezberdinetan era egoki batean ikus daitezen.

CSS

CSS, HTMLren kasuan bezala, nabigatzaileek web zerbitzaritik jaso, prozesatu eta interpretatzen dute. CSS bere jatorrizko izenetik dator Cascading Style Sheets, hau da, Kaskadako Estilo-Orriak. CSSak HTML dokumentuei itxura emateko erabiltzen dira. Hau da, HTMLren bitartez dokumentu edo web orrialde baten estruktura zehazten da eta CSSren bitartez, bere aurkezpena edo bere itxura. CSS lengoaiaren zehaztapenak W3C (http://www.w3c.org) erakundeak ere zehazten ditu eta halaber, kasu honetan oso garrantzitsua da web garatzaile zein nabigatzaileen partetik estandarrak errespetatzea.

Javascript

Javascript ez da HTML eta CSSen kasuan bezala maketatzeko lengoaia bat, programazio lengoaia baizik. Hau da, javascripten bitartez web orrialdean funtzionalitate eta eragiketa automatiko ezberdinak gehitu ahal dira. Aurreko kasuetan bezala, nabigatzaileek interpretatu eta prozesatzen dute javascript kodea, hau izan da askotan buruhauste handia web garatzaileentzat, batzuetan zaila zelako javascript kode bera nabigatzaile ezberdinetan ibiltzea, nabigatzaile bakoitzak ezberdin interpretatu ahal zuelako. Nahiz eta oztopo hauek hobetzen joaten diren.

Flash

Flash teknologia oso erabilia izan da animazioak eta eragiketa batzuk egiteko, nabigatzaileak exekutatzen du flash fitxategi bat eta pantailan erakusten du. Hala ere, oraindik bideoak on-line ikusteko asko erabiltzen bada ere, askoz gutxiago erabiltzen da gaur egun.

Zerbitzariko programazio lengoaiak

Aipatutako aurreko teknologiak, esan bezala, nabigatzaileak prozesatu eta interpretatu egiten ditu. Baina, egungo gehiengo webguneetan, prozesamendurik handiena web zerbitzarietan egiten da. Web zerbitzarian exekutatzen diren programen bitartez, datuak sartzen dira datu baseetan, kontsultatzen dira, prozesatzen dira eta emaitzak HTML eta CSS lengoaiekin nabigatzaileetara bidaltzen dira azken hauek informazioa erakus dezaten. Programazio lengoaia horiek nabigatzailean exekutatzen diren lengoaiek baino askoz gaitasun handiagoa dute eta horrek ahalbidetzen du deritzen web aplikazioak, intranetak eta extranetak garatzea. Web inguruneko programazio teknologia eta lengoaiarik ezagunenak PHP, Java, ASP, .NET, Python dira besteak beste. Web aplikazio garatuen hedapenean AJAX izeneko teknologiak ere zerikusi handia izan du. Teknologia hau zerbitzarian eta nabigatzailean exekutatzen da.

Datu Baseak

Zerbitzarietan ere datu baseak kudeatzeko sistemak erabiltzen dira, web zerbitzarian bertan edo beste zerbitzari batean instalatu ahal dira. Datu base hauen bitartez, web aplikazio baten datu guztiak kudeatu eta kontsultatu daitezke. Ohikoenak MySQL, PostgreSQL, Oracle edo SQLServer dira. Lehenengo biak, PostgreSQL eta MySQL datu base libreak dira.

MyPaint taula grafikoarekin marrazteko aplikazio bat da. Software librea eta doakoa da, gainera Mac Os X, MS Windows zein GNU/Linux plataformetarako eskaintzen da. Nahiz eta bertsio berria oraindik MS Windows sistemetarako baino ez dagoen. Proiektu hau 2005. urtean abiatu zen eta bere xedea taula grafikoarekin marraztu ahal izateko aplikazio libre bat eskaintzea zen, diseinu minimalista batekin eta arkatzaren presioa antzemateko modukoa.

Erabilerraztasunari begira, funtzionalitate bakoitza laster-tekla batekin lotuta dago eta edozein unetan alde baliabide barrak ezkutatzeko aukera dago.

MyPaint-ek Open Raster formatuan gordetzen ditu egindako lanak. Formatu hau irekia da eta Open Document formatuan oinarrituta dago. Gainera, lanak PNG eta JPG formatuetara esportatu daitezke.

Bertsio berriak baliabide barra desplegagarri berri bat ekartzen du, baliabide barra hau pertsonalizatu daiteke widgetsen bitartez. Honez gain, ohar blokaren antzeko baliabide bat ekartzen du, non testuaz gain, kolore probak, pintzelkadak edo miniaturak gorde daitezkeen.

Deskargatzeko edo aplikazioari buruzko informazio gehiago begiratzeko, proiektuaren webgunera jo daiteke: http://mypaint.intilinux.com/

Gaur egun, sakelako telefonoak deiak eta mezuak bidaltzeko gailuak baino zerbait gehiago dira. Sakelako ordenagailu eramangarriak direla ere esan daiteke. Gero eta hardware aurreratuagoa dute, gero eta sentsore gehiago, gero eta sistema eragile konplexuagoak eta gero eta aplikazio zoragarriagoak. Horren adibide garbi bat iPhone telefonoak dira beren iOS sistema eragilearekin.

Applek 500 mila aplikazio baino gehiago eskaintzen ditu iPhone telefonoetarako bere App Storetik, haiek esaten duten bezala lan egiteko, jolasteko eta edozein gauza egiteko. Batzuk ordainpeko aplikazioak dira, beste batzuk, ordea, dohainik deskargatu eta instalatu daitezke norberaren telefonoan.

Doako aplikazioak

Doako aplikazioen artean, Facebook eta Twitterrerako aplikazioak deskargatuenetan daude. Biak dira Facebook eta Twitter aplikazio ofizialak iOS sistemetarako, bigarrenak hasieran Tweetie izena bazuen ere, Twitterrek erosi zuen iPhonetarako beren aplikazio ofizial bihurtzeko. Izan ere, sakelako telefonoetan Internet duten erabiltzaileen artean, sare sozialak mugikorretik kudeatzeko joera handia dago.

Dropbox aplikazioa ere oso erabilia da iPhone zaleen artean. Aplikazio honen bitartez, erabiltzaileak Dropox Interneteko fitxategi biltegian dituen fitxategiak eta karpetak ikus eta kudea ditzake. Halaber, telefonoaren argazki-kamerarekin ateratako argazkiak igo ahal dira Dropboxera. Era horretan, fitxategiak “hodeian” erabiltzen dituztenek, ordenagailuetatik ez ezik, sakelako telefonotik ere erabiltzeko aukera daukate.

Berehalako mezularitzak ere badu arrakasta sakelako telefonoetan, eta beraz, iPhoneetan ere bai. Fring dago berehalako mezularitzarako gehien erabiltzen diren aplikazioen artean. Ziur asko, honen arrazoia zerbitzu asko eskaintzen dituela da, besteak beste: Google Talk, MSN Live, ICQ, Facebook Chat, Aim, Yahoo eta VoIP barne. Horrenbestez, erabiltzaile batek zerbitzu horietariko batzuetan kontua edukiz gero, telefonotik guztiak batera erabili ahal ditu aplikazio bakar honekin.

Oso erabilgarria den beste aplikazio bat GasAll izenekoa da, inguruko gasolindegiak eta haien prezioak azaltzen ditu mapa batean.

Evernote izeneko aplikazioak sakelako telefonoan oharrak egitea ahalbidetzen du, gainera, ohar hauek “hodeian” gordetzen dira eta beraz, ordenagailutik ere kontsultatu daitezke. Baina testu oharrak ez ezik, audio oharrak eta irudiak ere erantsi ahal dira Evernoteren bitartez. Aplikazio honen doako bertsioak 60MBko muga du hileko, baina, orokorrean horrekin nahiko eta soberan dauka edozein erabiltzailek.

Shazam ere oso aplikazio ezagun bihurtu da. Izan ere, ez daude aplikazio asko honek eskaintzen duen funtzionalitatearekin. Erabiltzaileak jakin nahi badu zein titulua daukan bere ingurunean entzuten ari den abesti bat, Shazam, abestia entzute hutsarekin bakarrik, abestiaren titulua, egilea, diskoa, karatula eta bestelako informazioa bilatzeko eta erakusteko gai da.

Ordainpeko aplikazioak

Ordainpekoa bada ere, iPhone telefonoetan eta bestelako plataformetan ere aplikaziorik ezagunenetarikoa da Whatsapp. Aplikazio honek testu mezuak debalde bidaltzea ahalbidetzen du, beti hartzailearen telefonoan ere Whatsapp aplikazioa instalatuta egonez gero. Gainera, ohiko SMSetan ez bezala, Whatsappen kasuan ez dago karaktere mugarik testu mezuak bidaltzeko.

Erabiltzaile batzuk ez daude guztiz ase iPhonek eguraldiaren aurreikuspena kontsultatzeko ekartzen duen aplikazioarekin, beraz, jaitsiera asko lortzen ari da horretarako dagoen aplikazio aurreratuago bat, Weather Pro izenekoa.

RSS jarioak irakurtzeko, Reeder aplikazioa da deskargatuenetarikoa. Aplikazio hau bateragarria da Google Readerrekin, eta beraz, erabiltzaileak irakurri ahal ditu Google Readerren dituen RSSak eta Google Readerren antolatuta dituen bezala. Gainera, diseinu aldetik ere nahiko minimalista eta erakargarria da.

WinFF software librearen bitartez audio eta bideo formatu ezberdin askoren arteko aldaketak egin daitezke. WinFF software librea da eta MS Windows zein GNU/Linux sistemetan erabil daiteke, gainera bertsio eramangarri bat ere badago, sistemetan instalatu gabe, usb memoria batean eramateko, adibidez. Aplikazioari buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, edo deskargatzeko, proiektuaren webgunera jo daiteke: http://winff.org. Ubuntu edo GNU/Linux sistemetan software biltegitik ere instalatu daiteke.

Format Factory, beste aukera bat izango litzateke. Ez da software librea baina bai dohainik deskargatu daitekeela. Gainera, euskaratuta dago Luberri blogaren arduraduna den Alexi esker. Hemen azaltzen du Alexek http://alexgabi.blogspot.com/2009/03/format-factory-euskaraz.html. Format Factory aplikazioaren webgunea, hau da: http://www.formatoz.com

Mobile Media Converter, GNU/Linux, MS Windows eta Mac OS X sistemetan erabili ahal da. Azken hau sakelako telefonoetako formatuetara bereziki bideratuta dago. Hau da proiektuaren webgunea eta bertatik deskargatu daiteke aplikazioa: http://www.miksoft.net/mobileMediaConverter.php

]]> http://zibergela.bitarlan.net/2011/11/18/audio-eta-bideo-formatuak-aldatzeko-aplikazioak/feed/ 1 http://zibergela.bitarlan.net/2011/11/18/audio-formatuak/ http://zibergela.bitarlan.net/2011/11/18/audio-formatuak/#comments Fri, 18 Nov 2011 13:51:49 +0000 Jabi Asurmendi Sainz http://zibergela.bitarlan.net/?p=907

Ez da lehenengo aldia Zibergelan multimedia formatuen gaia agertzen denik, aurreko ale batean ere irudien formatuei buruzko gaia jorratu zen, hona hemen lotura: http://zibergela.bitarlan.net/2010/04/27/irudi-formatuak/. Kasu horretan irudien formatuena gai nagusia izan bazen, oraingo honetan audio formatu ezberdinak aipatuko dira.

MP3

Audio formatuak aipatzen direnean, ordenagailuan edo edozein gailu digitaletan musika entzuten duen edozein erabiltzaileri MP3 etorriko zaio burura. Izan ere, formatu hau, audio formatuen artean ezagunenetarikoa da. MP3 bezala ezagunagoa bada ere, bere izen teknikoa MPEG-1 Audio Layer III da. Formatu honek audio fitxategiak konprimitzea ahalbidetzen du, kalitate galera ekartzen badu ere.

Moving Picture Experts Group-ek (MPEG) sortu zuen bideo-formatuan audioa kodifikatzeko 1995ean. Garai horretan, formatu honek ospe handia lortu zuen eta azkar hedatu zen, batez ere, Internet erabiltzaileen artean. Izan ere, hain konpresio handiari esker audio-fitxategien trukea Interneten bidez egitea ahalbidetu zuelako. Adibide gisa, konprimitu gabeko abesti batek 56 MB baditu, 5 MB baino gutxiagoko tamaina izan lezake formatu honen bidez konprimitu ostean. Hala bada, Interneteko banda zabala gaur egun bezain hedatuta ez zegoenean, Interneten bidez audio-fitxategiak trukatzeko bide bakarra bihurtu zen, pazientzia edo burua galdu gabe, behintzat.

Bistan denez, MP3 formatuak hamar aldiz baino gehiago konprimi lezake audio fitxategi bat, informazio galera ekartzen badu ere, kalitate maila handiari eusteko gauza da algoritmoa. “Trukua” giza belarriak entzuten ez duen informazioa kentzea da, hau da, giza belarriak entzuten ez dituen frekuentzietako uhinen informazioa. Dena dela, kalitate-galera handiagoa edo txikiagoa izango da konprimitzeko aukeratzen den kalitate-mailaren arabera.

Gaur egun, Interneten ez ezik, musika entzuteko gailu guztietan ere oso erabilia da MP3 formatua. Hain zuzen ere, audio-formatu hau erabiliena da oraindik. Hala ere, konpresio-gaitasun berberarekin kalitate berdina edo handiagoa eskaintzen duten beste formatu batzuk ere aurkitu daitezke gaur egun, adibidez, Windows Media Audio eta Ogg Vorbis;

OGG

Ogg, adibidez, ez dauka patenterik, audio-formatu libre bat da. Formatu honetako fitxategiei .ogg fitxategi-luzapena ematen zaie, eta Ogg proiektu multimediaren barnean dago, non audio eta bideo formatuak biltzen diren.

Malgutasun handia dago kalitate ezberdinetan konprimitzeko, mp3 formatuaren kasuaren antzera. Adibidez, konpresio-maila baxua aukeratuz gero musika fitxategi bat kalitate handian gorde daiteke, eta, hainbesteko kalitaterik behar ez duen telefono bidezko elkarrizketa bat asko konprimitu daiteke konpresio-maila handituz.

WMA

Berdin gertatzen da Windows Media Audio-rekin ere, nahiz eta dagoeneko galerarik gabe konprimitzeko aukera garatu duten. Formatu honen jabetza Microsoftek du, eta, Ogg Vorbis-ek ez bezala, audio-fitxategien erabilera mugatzeko bide bat eskaintzen du. Hau da, sistema batean sortutako audioa beste sistemetan erabiltzea galarazteko aukera ematen du.

WAV

Wave Audio Format, aurrekoak ez bezala, konpresiorik gabeko formatua da. WAV izenarekin da ezagunagoa, hori delako formatu honi dagokion fitxategi-luzapena. Konpresiorik gabeko audio-formatua denez, ez du kalitate-galerarik, baina mota honetako audio-fitxategiek tamaina handia izaten dute. Abesti arrunt batek ia 50 MB izan dezake, esaterako. Grabaketa-minutu bakoitzeko, 5 megabyte inguru behar du. Horrez gain, tamainaren aldetik muga bat dauka: 4 gigabyte baino handiagoko audiorik ezin da gorde; 6 ordu eta erdi inguru, alegia. WAV formatuaren jabetza Microsoft eta IBMrena da.

Orain dela gutxira arte bakarrik MS Windows sistemetan exekutatu ahal zen. Baina Androiderako bertsio bat garatu zuten eta orain OS X sistemetarako ere atera dute beste bertsio berri bat. MS Windowserako bertsioa baino askoz sinpleagoa da. Doakoa da eta bateragarria da Snow Leopard eta ondorengo bertsioekin.

Hau da Winamp aplikazioaren webgunea: http://www.winamp.com/ eta bertan deskargatu daitezke Android plataformetarako bertsioa eta OS X plataformarako bertsioa, http://www.winamp.com/android eta http://www.winamp.com/mac, hurrenez hurren.

Proiektuak blog bat ere badauka non berri hauei buruzko informazio gehiago eskaintzen den, http://blog.winamp.com.

Aurreko artikulu askotan aipatu den bezala, etxe edo enpresa batean Internet edukitzeak, norberaren sarean edo ordenagailuan ate bat dagoela esan nahi du. Hori, printzipioz, ez da txarra, ate horri esker, kanpora atera daitekeelako. Baina ate horri esker ere, barrura sartu ahal da, eta hori da bereziki edozein Internet erabiltzailea babestu behar duena.

Ba, ingelesez Firewall bezala ezagutzen dena, edo suebakia euskaraz, oso baliagarria izan daiteke, kanpora begira dagoen ate hori giltzapean ondo ixteko, eta gainera, norbaitek edo zerbaitek, baimenik gabe, ate hori gainditu nahi duen ohartarazteko.

Zer egiten dute

Suebakien sortzen dute hesi bat sare edo ordenagailu pribatua eta sare publikoaren artean, Internet, orokorrean. Suebakiaren bitartez, sare erabiltzaileak Internetera atera ahal dira, baina Internetetik ezin da suebakiaren hesia zeharkatu, aurretik baimendu ez bada.

Nola jarri suebakia

Suebaki mota ezberdinak daude, adibidez, Internetera konektatzeko router bat izanez gero, ziur aski, firewall bat etorriko da inplementatuta router horretan. Gainera, normalean, router hori lehenetsita dator konfiguratuta ez sartzeko ohikoa ez den trafikorik. Aukera hau oso egokia da, alde batetik, sar liteken erasoa edo nahi ez den trafikoa sare pribatura sartu aurretik mozten delako. Beraz, nahi ez den trafikori ez da heltzen ezta sare pribatura ere, are gutxiago sare pribatuan dauden zerbitzari eta ordenagailuetara. Bestetik, sarera konektatzen den ordenagailu bakoitza wi-fi edo kablearen bitartez, babestuta geratzen da. Gainera, ordenagailuetan ez da ezer instalatu behar ezta ezer mantendu behar, oso erosoa da, ez da babesa galtzen sistema eragilez aldatzen bada edo ordenagailua formateatzen bada. Zibergelaren aurreko artikulu batean router bat nola konfiguratu azaldu zen, hona hemen artikulua: http://zibergela.bitarlan.net/2009/10/08/etxeko-edo-enpresa-txikientzako-routerrak/

Routerrez aparte, suebaki fisikoak ere erosi ahal dira, baina ez dira oso merkeak, 250EUR baino gehiago balio dute. Suebakiak ekoizten dituzten markarik ospetsuenak D-Link, Cisco edo Zyxel dira. Ordenagailu zahar batekin ere suebaki bat konfiguratu ahal da bi sare txartel baditu. Hori bai, azken aukera hau, merkea bada ere, teknikoki konplexuagoa da.

Suebaki bat martxan jartzeko beste aukera bat ordenagailuan bertan instalatzea da. Firewall bat ez da soilik gailu fisiko bat, firewall aplikazio asko daude instalatzeko eta erabili ahal izateko sistema eragile ezberdinetan. Aukera hau egokia da sare bat ez badago eta ordenagailu bakar batean martxan jarri behar bada. Sistema eragile batzuek firewall bat ekartzen dute lehenetsita, adibidez, MS Windows, XP SP2 bertsiotik aurrera. Baina normalean ez dituzte eskaintzen firewall aplikazioek besteko aukerak.

Firewall aplikazioak

Ubuntu eta GNU/Linux sistemetan iptables izeneko suebakia oso ezaguna da, hala ere, erabiltzeko nahiko latza da, kontsola moduan konfiguratzen delako. Horrenbestez, badaude aplikazio grafiko ezberdinak firewall bat konfiguratu ahal izateko leiho sistemaren bidez. Gero aplikazio grafiko hauek azpitik erabil dezakete iptables ala ez. Adibidez: Firestarter, Gufw edo Guarddog. Hauek guztiak eta beste batzuk Ubuntu Software Biltegitik edo pakete kudeatzailetik deskargatu daitezke.

Mac Os X ordenagailuetarako erabil daitezkeen firewallak dira: DoorStop X Security Suite (http://www.opendoor.com/doorstopsuite/), IPNetSentryX (http://www.sustworks.com/site/prod_sentryx_overview.html), Norton Personal Firewall (http://us.norton.com/products/overview.jsp?pcid=ma&pvid=npf30mac) edo doakoa den NoobProof (http://www.hanynet.com/noobproof/).

MS Windows sistemetan bi firewall libre eta doakoak nahiko jatorrak dira, besteak beste, WIPFW (http://wipfw.sourceforge.net/) eta Isafer (http://isafer.sourceforge.net/). ZoneAlarm ere deskargatu daiteke dohainik, nahiz eta librea ez izan, eta ordainpeko bertsioak ere eskaintzen dira. Hona hemen Zone Alarm aplikazioaren webgunea: http://www.zonealarm.com/.

Ubuntu Oneiric Ocelot, Ubuntu 11.10, alegia, eskuragarri dago jada erabiltzaileentzat. Izan ere, 2011ko urria da eta sei hilero bezala, Ubuntu GNU/Linux banaketaren bertsio berria ateratzeko garaia da. Beraz, http://www.ubuntu.com/ webgunera joan ahal da eta bertan deskargatzeko lotura aurki daiteke erraz.

Aldaketa asko daude bertsio berri honetan, saioa hasteko pantaila da erabiltzaileak aurkituko duen lehenengo berritasuna, izan ere, jada ez da GDM erabiltzen, LightDM baizik. Hemen, saioa hasteaz gain, aukeratu ahal da Ubuntu 2D edo Ubuntu 3D itxuren artean. Behin saioa hasita, tresna barra ere aldatuta dago aurreko bertsiotik, beste detaile batzuekin batera, adibidez, leihoen kontrolak bakarrik agertzen dira saguaren kurtsorea kokatuta dauden lekura hurbiltzen denean.

Ubuntu2Dk Ubuntu 3Dk baino eskakizun gutxiago ditu sistemaren baliabideen aldetik, beraz oso egokia da ordenagailu xumeagoetarako, bai ordenagailu zaharrak direlako edo bai netbookak direlako, adibidez. Ubuntu 3D erakargarriagoa da grafikoen aldetik, baina Ubuntu 2D baino astunagoa da. Beraz, erabiltzaileak erabaki ahal du zer nahi duen errendimendu gehiago itxura sakrifikatuta edo itxura jatorrago bat errendimendu txikiagoarekin.

Ubuntu Software Biltegia ere asko aldatu da, batez ere itxuraren aldetik eta sisteman lehenetsita datozen aplikazio batzuk ere aldatu dira. Adibidez, bulegotika suitea LibreOffice da. Bideo editore bezala OpenShot aukeratu da eta PiTiVi beraz, ez dator instalatuta lehenetsita.

Honezkero ez da ezer berria Internetaren hedapenak arrisku asko ekarri dituela ordenagailuetarako eta norberak ordenagailuen bitartez gordetzen eta kudeatzen duen informaziorako. Izan ere, botnet deritzona Internet gabe posible ez liratekeen adibide askotariko maltzurkeri bat da.

Zer da Botnet delakoa?

Botnet bat asmo txarreko software bat exekutatzen duten ordenagailu multzo bat da. Multzo hori osatu ahal dute milaka eta milaka ordenagailuk munduan zehar. Asmo txarreko softwarea era automatiko eta autonomo batean egikaritzen da ordenagailu bakoitzean, eta bot izenaren bitartez ezagutzen zaio. Nolabait esateko, botarekin kutsatuta dagoen ordenagailua “zombie” bihurtzen da eta botaren sortzaileak nahi dituen atazak eta lanak burutzen ditu, botneteko beste ordenagailu guztiekin batera. Normalean, ordenagailuaren erabiltzailea ez du sumatzen kutsatuta dagoela eta ez da bere ordenagailuan dagoen botaren lanaz jabetzen. Hala ere, ordenagailuak bai erakutsi ahal dituela kutsatuta dagoelako seinale batzuk. Izan ere, botak memoria eta prozesagailua kontsumitzen du, ordenagailuaren beste aplikazioak bezala, beraz, ordenagailua ohi baino motelago joan ahal da. Halaber, ordenagailuan mezu arraroak ager litezke edo huts egin lezake.

Nola hedatzen dira?

Botak Interneten bidez hedatzen dira, MS Windows sistemetan GNU/Linux edo Mac Os X sistemetan baino askoz gehiago zabaltzen dira. Normalean ordenagailua kutsatzen da Internetetik jaisten diren fitxategi exekutagarriekin. Horregatik kontu handiz ibili behar da gune ezezagunetatik edo konfiantza gabeko guneetatik jaisten diren fitxategiekin. Batzuetan, fitxategi exekutagarri horiek argazki edo bideo luzapen bat jartzen dute erabiltzailea nahasteko. Orokorrean, gizarte-ingeniaritza deritzona erabiltzen da erabiltzaileari ziria sartzeko eta fitxategia deskarga dezan. Behin fitxategia deskargatuta eta ordenagailua kutsatuta, botak jakinarazten dio sortzaileari beste ordenagailu bat kutsatu duela.

Zertarako erabiltzen dira?

Botnetak helburu ezberdinekin erabiltzen dira. Ohikoenetarikoa SPAM edo nahi ez den posta elektronikoa bidaltzeko da, publizitate ug ari igortzeko, alegia. Baina datu pertsonalak lapurtzeko eta sortzaileari bidaltzeko ere erabil daitezke edo klik kopuruaren bidez kobratzen den publizitatean klik kopurua handitzeko.

Hauetaz aparte, botneten bitartez oso ohikoak dira DoS izeneko erasoak. DoS izena Denial of Service hitzetatik dator, hau da, zerbitzu-ukatzea esan nahi du bere izenak. Eraso hauetarako, helburu zehatz bat aukeratzen da, helburu hau izan ahal da webgune bat edo zerbitzari bat, eta botnet sarean dauden ordenagailu zombie guztiek eskakizunak egiten dituzte zerbitzari edo webgune horren kontra. Azkenean, zerbitzaria hainbesteko eskaerei erantzun ezinean aurkitzen da eta behin eta berriz saturatzen eta erortzen da. Beraz, webgunea edo zerbitzaria ez legoke irisgarri erabiltzaile arruntentzat arazoa konpondu edo erasoa amaitu arte.

Eraso honen xedea izan ahal da ekonomikoa, hau da, erasotzaileak erreskate bat eskatu ahal dio webgune edo zerbitzariaren jabeari, politikoa, geldiarazteko webgune bat arrazoi politikoengatik, edo aparteko helburuekin, lorpen pertsonalak, adibidez.

Babes neurriak

Babes neurriak ere hartu ahal dira bot hauek ez kutsatzeko norberaren ordenagailua. Batez ere, garrantzitsua da ez irekitzea posta elektronikoz jasotzen diren fitxategiak igorlea ezagutu ezean, edo nahiz eta igorlea ezagutu, posta hori berak ez duela idatzi susmatuz gero. Halaber, komenigarria da ez jaistea fitxategirik txatetik edo Internetetik, webgunea edo igorlea ezaguna ez bada.

Bestetik, komenigarria da ordenagailuaren sistema eragilea eta aplikazioak ahalik eta eguneratuen mantentzea eta sistema eragileak jakinarazten dituen eguneraketei jaramon egitea.

Segurtasun aplikazioek, antibirusak eta suebakiak bezala, ordenagailua babestuko dute, beraz, ez dago soberan segurtasun softwarea ordenagailuan instalatuta edukitzea.

Ubuntu One fitxategiak Interneten ostatatzeko zerbitzu bat da. Ubuntu sistema eragilearen sortzailea den Canonical enpresak abiarazi zuen doako zerbitzu hau Ubuntu sistema eragilearen erabiltzaileentzat orain dela bi urte. Zerbitzu hau nabigatzailetik ere erabil daiteke edozein ordenagailutatik baina Ubunturekin, Ubuntu One sistemaren beste karpeta bat izango balitz bezala erabil daiteke, sistemarekin guztiz bateragarria da, alegia.

Ubuntu One zerbitzua abiarazi eta hilabete batzuk geroago, iOS eta Android sistemetarako ere aplikazioak garatu ziren, eta beraz on-line zerbitzua sistema eragile hauetariko bat erabiltzen duten sakelako telefonoekin ere bateragarria da.

Eta orain jada MS Windows sistemetarako aplikazioaren bertsio egonkorra ere argitaratuta dago, izan ere, badirela hilabete batzuk bertsio ez egonkorra zegoen jada. Aplikazioa doakoa da eta MS Windows 7, MS Windows Vista eta MS WIindows XP.rekin bateragarria da. Hala ere, oraindik hutsune batzuk ditu. Adibidez kontaktuak oraindik ezin dira sinkronizatu. Sinkronizatzeko karpeta berriak ere ezin dira sortu bertsio honetatik. Hona hemen aplikazioa deskargatzeko lotura: https://one.ubuntu.com/downloads/windows/

Gaur egun Interneten denetarik aurkitu daiteke eta aplikazio anitzak daude amaraunean. Teknologia berrietan ere atzera begiratu ahal da eta lehenean murgildu daiteke edozein erabiltzaile. Horren adibide garbia, gaurko gaia liteke, zuhaitz genealogikoak egiteko on-line aplikazioak, hain zuzen ere.

Gnoom

Gnoom oso aplikazio ezaguna da zuhaitz genealogikoak on-line egiteko eta partekatzeko. Nahiko webgune jatorra eta erabilerraza da. Gnoom proiektuaren helbidea http://www.gnoom.com da eta bertan hasiera pantailan erabiltzailearen izena, abizenak, generoa eta posta elektronikoa jarrita, berehala has daiteke zuhaitz genealogikoa garatzen. Zuhaitz genealogikoan senideak eta beren datuak osatzen joan ahal da, gainera sartzen diren senideei Gnoomen sartzeko gonbidapena bidali ahal zaie eta haiek ere zuhaitz genealogikoa osa dezakete. Senide bakoitzeko datu ezberdin eta argazkiak txertatu daitezke.

Senideekin komunikatzeko bide ezberdinak eskaintzen ditu, Facebookekin bateragarria izateaz gain txata, foroa eta mezuak bidaltzeko aukera dauka. Horretaz aparte, argazkiak, bideoak eta dokumentuak partekatu daitezke. Honez gain, senideak mapan geolokalizatu daitezke, Google Mapsen azpiegitura erabilita. Egutegi batean sendiari dagozkion gertakizunak ere kudeatu daitezke.

Azkenean, bai funtzionalitateen aldetik zein itxuraren aldetik sare sozial bat da baina senideei bideratuta. Izan ere, ohiko sare sozialetan bezala Gnoom-ek horma bat eskaintzen du eta mikroblogging edo mezu motzak idaztea ere badago.

Honetaz gain, Gnoomek webguneetan eta sare sozialetan hain ohikoa ez den aukera bat eskaintzen du, ziurtasun kopiak egiteko aukera, hain zuzen ere. Baina aukera hau soilik eskuragarri dago ordainpeko kontu batekin. Ordainpeko kontuak 24 EUR urteko balio du eta ziurtasun kopiak egiteko aukeraz gain, aparteko aukera gehigarriak ditu.

Gnoomen sartzen den informazio guztia pribatua da eta erabiltzaile baten zuhaitza eta informazioa bere kontaktuek edo senideek baino beste inork ezin du ikusi.

Kanpoko bilatzaile bat ere eskaintzen du norberaren senideak edo arbasoak aurkitzeko beste erabiltzaileen zuhaitz genealogikoetan, baina datuak pribatuak direnez, daturen bat baino ez da agertzen eta orduan senide hori gehitu duen erabiltzailearekin harremanetan jartzeko aukera eskaintzen du.

Gnoom euskaraz ez dagoen arren, webgune eleanitza da eta frantsesa, gaztelera, ingelesa eta beste hainbat hizkuntzatan erabil daiteke.

MyHeritage.com

Myheritage.com ere oso ezaguna eta oso erabilia da, 60 milioi erabiltzaile, 832 milioi profil eta 20 milioi zuhaitz genealogiko ditu . Hau da sare sozial honen webgunea: http://www.myheritage.com/. Funtzionalitateen aldetik My Heritage eta Gnoom oso antzekoak dira, ohiko sare sozialek eskaintzen dituzten aukerak dauzka. Proiektu honek ere dohainik erabil daiteke ordainpeko profila ere eskaintzen duen arren. MyHeritage.com erabiltzailearen izena, posta elektronikoa eta gurasoak zehazten dira eta ondoren has daiteke zuhaitza sortzen edo familiaren argazkiak igotzen zein familiaren datuak edo gertaerak kudeatzen. Argazkiak etiketatzea ere ahalbidetzen du aplikazio honek. Bitxikeriaren bat ere badauka, memoria joko bat eskaintzen du senideen argazkiekin eta senideekin antza daukaten pertsonai ospetsuak aurkitzeko gauza ere bada.

Family Tree Builder

MyHeritage.com-en ere zuhaitz genealogikoa kudeatzeko mahaigaineko aplikazio bat deskargatzeko aukera dago Family Tree Builder izenekoa, dohainik deskargatu daiteke eta oso egokia da mahaigaineko ingurunea web ingurunea baino gehiago gustuko duenarentzat. Hori bai MS Window sistemetarako baino ez dago.

Zuhaitz genealogikoak egiteko beste web batzuk

Aukera hauek oso ezagunak badira ere, beste webgune batzuk daude zuhaitz genealogikoak landatzeko http://www.kincafe.com/ edo http://www.geni.com/ bezala.

Behin aurkezpenak igota, on-line ikusi eta erakutsi ahal dira edo deskargatu ahal dira.

Erabiltzaile bakoitzak bere kanala izango du, era horretan, erabiltzaile bakoitzaren kanalaren helbidea http://www.aurkezpenak.net/erabiltzailea izango da, “erabiltzailea” izanda erabiltzaile horrek aukeratu duen izena.

Aurkezpenak zerbitzatzeko Slideshare webguneaz baliatzen da proiektu hau. Horri esker, Slideshare.com izen handiko webgunea denez, aurkezpen bat Aurkezpenak.net-era igotzen den bakoitzean Slidesharen ere igotzen da eta orduan eskuragarri egongo da bi guneetatik.

Hau da webgunearen helbidea: http://aurkezpenak.net

Google Circles

Google Plusek daukan berezitasunik garrantzitsuenetarikoa zirkuluen ideia da. Nork bere kontaktuak zirkulutan antolatu ahal ditu: lagunak, lankideak, familia, eta abar. Bakoitzak nahi dituen zirkuluak sor ditzake eta ondoren kontaktuak zirkuluetan sartu arrastatu eta jaregin eginez. Horrela erabiltzaileak bere jarioan argitaratzen duen informazioa izan ahal da publikoa, bere zirkuluetarako eta bere kontaktuen zirkuluetarako, bakarrik bere zirkuluetarako edo zirkulu edo kontaktu berezi baterako. Izan ere, sare sozialetan askotan nahasten dira familia, lagunak eta harreman profesionalak eta agian partekatzen den informazioa ez da guztiok ikusteko. Horrela, argitaratzen den sarrera bakoitzeko, aukeratu ahal da zeintzuk ikusten duten, adibidez, lagunak izeneko zirkulukoek bakarrik. Era berean, askotan sare sozialetan kontaktuak pilatzen dira eta informazio lar jasotzen du erabiltzaile bakoitzak, beraz, maiz kontaktu gertuen informazioa galdu ahal da. Era horretan, une bakoitzean ikusi ahal da erabiltzaileak nahi duen zirkuluaren jarioa bakarrik edo erabiltzaile guztien sarrerak batera.

Hau ez da ideia berri bat, software librea den Diaspora sare sozialak aukera hau eskaintzen zuen jada, beste era batean planteatuta, hori bai, eta dagoeneko Facebooken ere egin ahal den gauza bat da, nahiz eta Goolge Plusen bezain erraza ez izan.

Norabide bakarreko harremanak

Google Plusek daukan beste berezitasun bat Facebookekin alderatuta harremanak egiteko era da. Kasu honetan antza handiagoa dauka Twitterrekin. Erabiltzaile bakoitzak bere zirkuluetan nahi duen kontaktua sartzen du, beste erabiltzaileak ez du halaber onartu behar, adibidez, Facebooken, LinkedInen edo beste sare sozialetan gertatzen den bezala.

Kontaktuekin elkarrizketak gauzatzeko Google Plusek txata ere eskaintzen du GTalk-en bitartez, eta Google Plus-etik bertatik mezu elektronikoak bidaltzeko aukera ere badago.

Bideo txata taldeka

Hau guztia gutxi izango balitz, Google Plusek ere talde bideo txatak egiteko aukera ahalbidetzen du. “Hasi topaketa” izena duen botoi berde bat ikusten da, topaketak egiteko egutegi bat dela irudi lezake, baina ez da hori, taldeko bideo txata hasteko da. Pantaila partaideen eremu ezberdinetan banatu beharrean, beste bideo txat sistema batzuek egiten duten bezala, bideo txat sistema honek pantailan erakusten du une bakoitzean hitz egiten ari den erabiltzailearen bideoaren irudia.

Argazkiak

Google Plusek eskaintzen du atal oso bat erabiltzaileak sare sozial honetan dituen argazki guztiak kudeatzeko. Atal honetan erabiltzaileak igotako argazki guztiak ikusi ahal ditu hala nola etiketatuta dagoen argazkiak. Argazkiak kontaktuekin etiketatu daitezke, ezabatu edo efektu batzuen bitartez aldatu.

Jokuak

Jokuetarako ere atal berezi bat eskaintzen du Google Plusek. Bertan hainbat eta hainbat joko aurki daitezke on-line erabiltzeko. Beraz, ez da ezer instalatu behar ordenagailuan eta edozein sistema eragilerekin erabil daitezke, nabigatzaile hutsa behar delako, flash ere beharrezkoa da hainbat kasutan. Gainera, joko hauek guztiz integratuta daude sare sozialarekin eta beraz, jokoetako lorpenak edo puntuazioak argitara daitezke norberaren profilean. Era berean, askotan beste erabiltzaileekin batera jolastu ahal da eta norberaren kontaktuak ere gonbidatu ahal dira jolasteko.

Google Plus sakelako telefonoetan

Sakelako telefonoetan dagoeneko zenbaut aplikazio agertu dira Google Plus sare soziala telefono mugikorretik erabiltzeko. Esaterako,  Android telefonoetan Social Plus izeneko aplikazioarekin Google Plus, Facebook eta Twitter erabil daitezke. Hau da aplikazioaren lotura: https://market.android.com/details?id=social.plus.free.com

Twitterrek automatikoki laburtzen ditu dagoeneko erabiltzaileek beren twittetan sartzen dituzten url helbideak. Baliteke oraindik erabiltzaile guztiek ez ikustea aukera hau baina oso laster denek eskuragarri izango dute. Funtzionamendua oso erraza da eta kanpoko laburtzaileak erabiltzea baino askoz azkarragoa da. Erabiltzaileak nahi duen Internet helbidea kopiatu eta Twitterren itsatsi edo idazten duenean, gehienez 19 karaktere deskontatuko ditu, URL helbidea nahi bezain luzea izan arren. Tweet botoian klik egin ostean helbidea laburtuta erakutsiko da.

Twitterren gehigarri berri honek zenbait abantaila ditu, esan bezala, askoz azkarragoa da url helbide bat partekatzea Twitterren, Internet helbideak laburtzeko kanpoko zerbitzuak ez direlako erabili behar. Gainera, url helbidearen hasierako zatia, 19 karaktere arte, erakusten da eta beraz erabiltzaileak errazago jakingo du zein webgunetara edo zein web orrialdetara bideratzen duen lotura bakoitzak. Bestetik, Twitterrek laburtutako orrialde bat susmagarria izan daitekeela sumatzen badu erabiltzaileari jakinarazten dio.

Albistea Twitterren blogean ikus daiteke: http://blog.twitter.com/2011/06/link-sharing-made-simple.html

Egun, ia edozein erabiltzailek Interneterako sarbidea du etxean edota lanean. Gainera, Interneteko konexio gehien-gehienak banda zabalekoak dira eta ordenagailua pizten den unetik ematen dira. Honez gain, ordenagailu eramangarriak eta ultraeramangarriak asko hedatu dira eta beraz, etxetik zein lanetik at ere posiblea da Internetera konektatzea.

Hedapena honekin batera, arriskuak ere zabaldu dira eta azpijokokoak ere hobetu dira. Honek ez du esan nahi Internet ez dela erabili behar edo era mugatu batean erabili behar dela, jakina, soilik jarraibide batzuk kontutan hartu behar direla Interneten aritzen denean.

Izan ere, Interneten era seguru batean aritzeko, ez da neurri konplexurik jarraitu edo informatika ezagutza asko eduki behar, bizitzan aritzeko bezala, sen ona da jarraibiderik errazena eta onena kasu askotan. Hala ere, ondo dago jakitea jarraipen erraz batzuk seguruago nabigatzeko amaraunean.

Aplikazioak deskargatzeko orduan

Doako aplikazio asko aurkitu ahal dira Interneten norberaren behar informatikoak asetzeko, baina aplikazioen artean ere badaude birusak eta funtzio ezkutuak egikaritzen dituzten aplikazioak. Horregatik, aplikazioak jaisteko orduan, oso gomendagarria da webgune ofizialetatik deskargatzea beste webguneetatik deskargatu beharrean. Beste webgune batetik deskargatzen bada, webgune ezaguna eta ospe onarekin izan beharko litzateke.

Pasahitz egokiak

Pasahitz egokiak erabiltzea oso garrantzitsua da. Gaur egun Interneten norbanakoen eta enpresen informazio asko dago, publikoa nahiz pribatua. Pasahitz ahulekin, informazio hori arriskuan dago norbaitek informazio hori ikus lezakeelako, baina ikusteaz gain alda edo ezaba lezakeelako. Gainera, gaur egungo sare sozialen hedapenarekin norbaitek ordezkatu ahal izango luke erabiltzaile baten nortasun digitala bere pasahitza edo pasahitzak asmatzen baditu. Horrenbestez, oso egokia da gune ezberdinetan pasahitz ezberdinak erabiltzea, horrela, batean pasahitza lapurtuz gero, beste guneak babestuta geldituko lirateke. Zibergela atalaren aurreko ale batean pasahitzei buruzko gaia jorratu zen, hona hemen lotura: http://zibergela.bitarlan.net/2009/12/03/pasahitz-indartsuak-asmatu/

Sistema eta aplikazioak eguneratuta mantendu

Sistema eragile eta aplikazio gehien-gehienetan noizbehinkako eguneraketak argitaratzen dira. Sistemak edo aplikazioak berak jakinarazten dio erabiltzaileari eguneraketak daudela honek instala ditzan. Eguneraketa hauetan askotan segurtasun arazoak zuzentzen dituzte, beraz, oso garrantzitsua da eguneraketa hauek instalatzea eta sistema eragilea zein aplikazioak eguneratuta mantentzea.

Segurtasun softwarea edo hardwarea

Sistema batzuk beste batzuk baino seguruagoak direla esan daiteke, adibidez, askoz malware gutxiago garatzen da sistema eragile batzuetarako edo sisteman datozen lehenetsitako aukerak zein sistemaren arkitektura seguruagoak izan daitezke. Alabaina, segurtasun neurri eginkorrak hartu behar dira sistema eragile guztietan. Neurri horietariko bat antibirus aplikazio bat instalatzea zain daiteke, esate baterako. Antibirus instalatzeko orduan ordainpeko eta doako antibirus anitz daude aukeratzeko. Zibergela atalaren aurreko ale batean doako antibirus zerrenda bat eskaini zen, hona hemen lotura: http://zibergela.bitarlan.net/2010/01/07/malware-aurkako-babesa-eta-doako-antibirusak/.

Suebaki edo Firewall bat ere oso komenigarria da kanpotik norberaren ordenagailurako sarbideak saihesteko. Suebaki hori izan ahal da sistemarekin batera datorren gehigarri bat, aparteko aplikazio bat edo Internet eta sare lokal edo ordenagailuaren artean dagoen gailu bat. Batzuetan, Interneterako kablea modem batera konektatzen da baina askotan, bulegoetan edo etxeetan Internet kablea router batera konektatzen da zuzenean, batez ere banda zabaleko Interneta edukiz gero. Horietariko router askok suebaki bat integratuta ekartzen dute eta lehenetsita konfiguratuta etortzen da kanpotik datozen konexioak ez onartzeko.

Posta elektronikoarekin eta loturekin ere kontuz

Posta elektronikoak irekitzeko orduan sen ona erabili behar da, ezagunen postak ireki behar dira soilik edo ezezagunen postak badira, postaren gaia begiratu behar da hizkuntza eta logikoa den aztertzeko. Bidaltzailea ezaguna denean, postaren gaia ere begiratu behar da zeren eta malware askok bidaltzen baitituzte posta elektronikoak erabiltzailearen kontaktuen helbideekin.

Bestetik, posta elektronikoetan zein Interneten nabigatzen dauden loturetan komenigarria da benetako helbidea zein den ikustea, hori nabigatzailea edo posta aplikazioaren estatu barran ikusten da sagua loturaren gainean kokatzen denean. Izan ere, erabiltzaileak irakurtzen duen testuan etorri ahal da idatzita helbide bat baina helburua benetan beste bat izan. Horrela ematen dira, adibidez phising eraso asko.

Lehenengo kopuru harrigarria da erabiltzaileek igotzen duten bideo denbora. Dagoeneko ez da ordutan neurtzen, egunetan baizik. Izan ere, minutu Youtubeko erabiltzaile guztien artean bideo bi egun igotzen dituzte. Hau da, erabiltzaile batek 10 egunetan zehar igotako bideo guztiak ikusteko bere bizitza osoa beharko luke, lo egin gabe eta atsedenik gabe.

Beste kopuru harrigarri bat bisita kopurua da, hain zuzen ere, eguneko Youtubek 3000 milioi bisita ditu.

Datu hauek ikusita, hobetzeko gauzak dituen arren, munduko webgunerik garrantzitsuenetakoa da, ez dago zalantzarik. Agian, orain hobetzeko gelditzen zaiona film eta telesailen merkatua izan daiteke. Eremu horretan, Netflix (https://www.netflix.com/) bezalako proiektuak adibidez askoz aurreratuago daude.

Irakaskuntza elektronikoa edo e-learning, ezaguna den bezala, indarra hartzen ari da denbora pasa ahala. Abantaila handiak ditu, formazioa eman eta jaso ahal da distantzia eta denbora mugarik gabe. Izan ere, aukera paregabea da, adibidez, egoitza ezberdinak dituzten entitateentzat. Bestetik, irakaskuntza elektronikoa gehienbat era asinkrono batean ematen da. Irakasleek edo arduradunek teoria, ariketak, galdetegiak, foroak, dokumentazioa edo bestelako edukiak sartzen joaten dira plataformara eta ikasleek gaiak egiten joaten dira bakoitza bere erritmora eta ahal duen denbora tartean. Hain zuzen ere, formazioa egin nahi dutenek, baina formazio hori eguneroko lanarekin, familiarekin eta aparteko ardurekin bateratu behar dutenek zaila izaten dute egunero edo asteko ordu finko batzuk gordetzea euren formaziorako. E-learning plataformen bitartez, ordea, askoz malguagoa da. Epeak izan ahal dira guztiz libreak, nork bere formazioan ahal heinean aurreratzeko. Halaber, epeak zehaztu arren, teoria, ariketak edo blokeak amaitzeko, norberak antolatu ahal du bere denbora eta ematen dituen orduak epe horietara heltzeko. Txaten bitartez saio sinkronoak ere antolatu ahal dira, hitzordu batzuk jar daitezke guztion artean esperientziak edo zalantzak partekatzeko irakaslearekin eta ikasleen artean. Denbora mugaz eta muga fisikoez gain gastuen aurrezkia ere aintzat hartu behar da, garraioa edo prestakuntza emateko lekuaren gastua bezala. E-learning plataformak gastu batzuk suposatzen baditu ere martxan jartzeko eta mantentzeko.

Era berean, badago alde txarrak aurkitzen dizkiona irakaskuntza elektronikoari. Formazio prozesua bera eta harremana hotzagoa izan daiteke irakaslearekin zein ikaskideekin. Bestetik, ikasleek ardura handiagoa behar dute beren burua ikastera behartzeko eta irakasleek aparteko trebetasunak ere eduki behar dituzte ikasleak motibatzeko, zailtasunak gainditzeko eta zalantzak argitzeko.

Zer behar da e-learning plataforma bat abiarazteko

E-learning plataforma bat abiarazteko, ostatze zerbitzu bat ezinbestekoa da, zeren eta Interneten kokatu beharko litzatekeen irakaskuntza elektronikorako plataforma hori. Bestetik, domeinu bat hartu daiteke e-learning plataformarako edo domeinuren bat edukiz gero, domeinu horren azpidomeinu bat erabil daiteke. Beharbada, enpresa edo entitate batzuk nahiago dute euren sare lokalean edo intranetean instalatzea e-learning plataforma, soilik barne formaziorako erabili nahi dutelako. Kasu horretan ez litzateke beharrezkoa izango ez ostatze zerbitzua ez domeinua, sare lokalaren azpiegitura erabil liteke.

Bestetik, ikastaroak on-line emateko aplikazio bat beharrezkoa da. Aplikazio honek ikastaro bakoitzeko teoria, ariketak, gaiak edo ebaluazioak kudeatzeko aukera izan behar du. Honetaz aparte, multimedia edukiak, dokumentazioa, wikia, foroak eta txat bezalako baliabideak oso ondo etor daitezke irakaskuntza on-line ahalik eta osatuen izateko.

Ikastaroak zerbitzatzea eta kudeatzea ahalbidetzen dituen aplikazio hau neurrira garatu ahal da behar bereziak egonez gero edo aukeratu daiteke horretarako garatutako aplikazio libre bat.

Moodle

E-learning plataformak garatzeko zenbait aplikazio libre daude, baina ezagunena Moodle da zalantzarik gabe. Erabiliena izateaz gain, lokalizatuena ere bada, hain zuzen ere, 85 hizkuntzatan baino gehiagotan dago itzulita, euskaraz, besteak beste. Moodle software librea da eta dohainik deskargatu daiteke. Aplikazioa instalatu ahal izateko web zerbitzari bat beharrezkoa da PHP interpretatzailearekin eta datu base kudeatzaile batekin, MySQL erabiltzen da gehienetan. Erraz instalatzen da eskaintzen duen web instalatzailearen bitartez. Hau da aplikazioa deskargatzeko eta informazio gehiago lortzeko webgunea: http://moodle.org/. Moodlek aukera anitz eta malgutasun handia eskaintzen du irakaskuntza on-line kudeatzeko orduan eta Interneten foro eta dokumentazio asko aurkitu daiteke erabiltzen ikasteko.

Claroline

Claroline ez da Moodle bezain ezaguna eta ez da hain osatua baina oso erabilerraza da eta oso aukera interesgarria izan daiteke Moodle bezain plataforma konplexua behar ez dutenentzat, batez ere, erraztasuna bilatzekotan. Ez dago hainbeste hizkuntzatan, euskaraz ere ez dago, baina software librea denez, ez da zaila euskaratzea. Esan bezala, Claroline proiektuak ez dauzka Moodlek besteko aukera eta malgutasuna baina oso azkar erabiltzen ikasten da eta oso erraza da. Kasu honetan ere web instalatzaile baten bitartez instalatzen da eta erabili ahal izateko web zerbitzari bat, PHP eta MySQL ezinbestekoak dira. Proiektuaren webgunea http://www.claroline.net da.

Dokeos

Moodle eta Claroline aplikazioez gain, Dokeos (http://dokeos.com/) ere izan daiteke aztertzeko beste aukera bat e-learning plataforma bat abiarazteko orduan. Oso diseinu erakargarria dauka eta aurreko kasuetan, software librea eta doakoa da. PHP eta MySQL teknologiak ere erabiltzen ditu.

Android oso sistema eragile ezaguna da sakelako telefonoetarako. Zale asko lortu ditu eta sakelako telefonoetan oso hedatuta dago. Telefono marka ezberdinek egin dute Androiden alde, batez ere, erabiltzaile askok ere Android sistema eragilea eskatzen dutelako beren telefonoetan.

Tablet gailuetan ere hedatzen hasi da Googlek badirela hilabete batzuk Android Honeycomb aurkeztu zuenetik.

Android sistemarekin, Googlek “hodeiaren” aldeko dema sendoa egiten du. Googlek hainbat alditan azaldu duen bezala, edozein erabiltzailek galdu ahal du sakelako telefonoa, tableta edo ordenagailua eramangarria, baina ez du informazioa galduko eta informazioa era seguru batean gordeko da, Googleren ikuspuntutik.

Honeycomb-en aldaketak

Sakelako telefonoetarako Android sistema eragilera ohituta dagoena, hainbat ezberdintasun aurkituko ditu Honeycomb sistema eragilean. Mahaigainean, widget ezberdinak txertatu daitezke, horrela, pantaila beretik, posta elektronikoak ikusten diren bitartean laster-bideak, youtube bideo bat eta irakurritako azken liburuak ikusi ahal dira. Widget horiek mahaigainean txertatzen diren leiho txikiak direlako.

Jakinarazpenek ere eduki gehiago eskaintzen dute eta osatutago daude Honeycomb-en sakelako telefonoetarako Androidetan baino. Bestetik, ezkerreko aldean agertuko dira erabilitako azken aplikazioen lasterbideak eta GMail irakurtzeko aplikazioa oso erakargarria eta erabilerraza da.

Grafikoei dagokienez, 2D eta 3D grafikoen errendimendua izugarri hobetu da eta Honeycombek funtzio grafiko berezi bat ekartzen du Renderscript izenekoa. Aplikazio batzuek erabiltzen dute funtzio grafiko hau interfazea erakargarriago bat eskaintzeko, adibidez, Youtube aplikazioak eskaintzen du hainbat eta hainbat bideo arakatzeko aukera 3D itxura batekin, Google Books aplikazioak ere erabiltzen du, orrialdeak igarotzeko oso efektu erreala lortzeko.

Aplikazio ohikoaz gain, Google Maps edo musika entzuteko aplikazioa bezala, Honeycombek ekartzen du oso aplikazio bitxi bat, Google Body, giza gorputzaren Google Maps izango litzatekeena. Giza gorputza arakatu daiteke kapa ezberdinetan, hezurrak, giharrak, zainak, eta abar.

Era berean, asko hobetu da argazki-kamerarako aplikazioaren interfazea eta bideo-txatak egiteko irudiaren kalitatea, bideo-txatetan banda-zabalera aurreztea ere lortu omen da.

Android Honeycomb 3.1 bertsio berria

Android Honeycomb 3.0 argitaratu zenetik denbora asko igaro ez bada ere, Googlek Hoenycomb 3.1 bertsio berria aurkeztu du egun hauetan. Hala, bada, une honetatik bertsio berri hau eskuragarri dago tablet batzuetan, adibidez Motorola Xoom, halaber, laster egongo da Samsumg Galaxy Tab 10.1-en.

Bertsio berri honetan hainbat aplikazio eguneratu dira, hala nola nabigatzailea, egutegia, kontaktuak eta posta elektronikoa.

Erabiltzailearen interfazea ere nahiko hobetu da. Gainera, Honeycomb 3.1 bertsio berri honek onartzen ditu USBren bitartez konektatzen diren hainbat gailu: teklatuak, saguak, jokuetarako gailuak edo argazki-kamera digitalak. Honeycom-ek detektatzen duenean gailu bat konektatuta dagoela erabiltzeko aplikazio egokia bilatzen du eta erabiltzaileari eskaintzen dio.

Widgeten tamaina eskuz aldatu daiteke bertikalki zein horizontalki erabiltzailearen beharren arabera.

Abiadura handiko Wi-Fi sareen erabilera hobetu da bertsio berrian eta zehaztu daiteke HTTP proxy bat Wi-Fi sarbide bakoitzeko. Nabigatzaileak HTTP proxya erabiltzen du sarearekin komunikatzeko Wi-Fi sarbide bakoitzean eta beste aplikazio batzuk ere horrela ibili ahal dira.

Google Apps-en bitartez, Google zerbitzuak enpresa edo entitate bezala erabiltzea posiblea da, bideo honetan azaltzen den bezala: http://www.youtube.com/watch?v=kJT3pagjd8s. Horrela, enpresa batek erakundeko erabiltzaile ezberdinak sortu ahal ditu domeinu bakar baten azpitik, esaterako. Erabiltzaile hauek, Gmail erabili ahal dute enpresaren domeinuarekin, hala nola Google Docs, Google Calendar edo Googleren bestelako zerbitzuak.

Orain arte, entitate batek 50 erabiltzaile sortu ahal zituen Google Apps dohainik erabilita. Baina Googlek Google Appsen debalde eskaintzen diren erabiltzaile kopurua murriztea erabaki du eta maiatzaren 10etik aurrera, soilik 10 erabiltzaile sortu ahal izango dira ordaindu gabe. Aste honetan, Googlek murrizketa honen berri eman die Google App erabiltzen dutenei posta elektronikoren bidez.

Maiatzaren 10era arte sortutako erabiltzaileengan murrizketa honek ez du eraginik izango eta orain arte bezala erabiltzen jarraitu ahal izango dira. Beraz, jada dauden kontuak sortu zirenetik eta zerbitzuak erabiltzen hasi zirenean zeuden baldintzak mantenduko dira.

Hezkuntza entitateek eta gobernuz kanpoko erakundeek, orain arte bezala, debalde erabili ahal izango dute zerbitzu hau eta beraz, neurri honek ez du izango eraginik kasu hauetan.

Sei hilero bezala, hemen dago Ubunturen bertsio berria, 11.04 Natty Narwhal, hain zuzen ere. Bertsio honetan, gainera, oso aldaketa garrantzitsu bat dator, Unity ekartzen duelako. Unity Canonical-ek (Ubuntu garatzen duen enpresa) sortutako erabiltzaile-interfazea da eta erabiltzailearen esperientzia guztiz aldatzen da aurreko GNome mahaigainekin alderatuta. Unity interfaze grafikoa argitaratu zen jada Ubuntu 10.10 bertsioan baina soilik Netbooketarako bertsioan, oraingo honetan bestelako ordenagailuetarako bertsioetan ere etortzen da lehenetsita.

Unity

Unityk lau ataletan banatzen du ingurune grafikoa. Nagusia, aplikazio gunea da, pantailan leku gehien behar duena da. Gune honetan, aplikazioak irekitzen dira. Adierazle gunea, lehen bezala, goiko aldean kokatzen da, hemen jakinarazpenak eta widgetak agertuko dira. Launcher ezkerraldean aurkitu daiteke eta hemendik, karpetak, aplikazioak eta larter-markak ireki ahal dira. Azkenik, Dash, zenbait eragiketa azkar egiteko kontrol konfiguragarria da.

Unityk suposatzen duen beste aldaketa sakon bat, aplikazioen menu barran datza. Izan ere, aplikazioen menu barra mahaigainaren goiko barran kokatuko da eta ez aplikazioaren leihoaren goiko aldean. Barra horretan momentu bakoitzean erabiltzen ari den leihoaren aplikazioaren menua erakutsiko da. Beraz, menua eta leihoak independenteak dira, Mac Os X sistemetan gertatzen den bezala.

Berritasun teknikoak

Ubuntu Natty Narwhalek Linux kernelaren 2.6.38 bertsioa ekartzen du, bertsio honetan kernelaren errendimendua %50ean hobetu da Linus Torvaldsen beraren esanetan. Bestetik, zerbitzari grafikoa X.org 1.10.0 da, beraz, itxaron beharko da Ubunturen 11.10 (Oneiric Ocelot) bertsiora arte ea Wayland ekartzen duen.

Aplikazioak bertsio berrian

Lehenetsitako nabigatzaileak Mozilla Firefox izaten jarraitzen du, 4. bertsioa hain zuzen ere. Haatik, Open Office bulegotika suitea, Libre Office 3.3.2-rekin ordezkatua izan da. Musika eta audioak entzuteko aplikazioa ere ordezkatzen da. Aurreko bertsioetan Rhythmbox ekartzen bazuen, honetan, Banshee 2.0 etortzen da musika entzuteko lehenetsitako aplikazio gisa.

Bestetik, Twitter, Facebook eta bestelako sare sozial eta microbloggin kontuak kudeatzeko Gwibber aplikazioa instalatzen da hasieratik. Evolution-en alde egiten jarraitzen du Ubuntuk posta elektronikoa kudeatzeko. Bideo kudeaketarako Pitivi aukeratu da eta irudi kudeatzaile bezala, Shotwell. Totem bideoak erreproduzitzeko aplikazio lehenetsia da, ohi bezala, eta Empathy berehalako mezularitzarako aplikazioa. CDak grabatzeko ekartzen den softwarea Brasero da.

Era berean, aipatu behar da software biltegian instalatutako aplikazioei buruzko iruzkinak egin daitezkeela etagustuko paketeak bozkatu ahal direla.

Segurtasuna

Bertsio berri honetan hobetu den beste puntu bat segurtasuna da. Ubuntu Natty Narwhalek suebaki eta birusen kontrako babesa integratua eskaintzen du. Izan ere, Ubuntu 11.04 bertsio honek AppArmor izeneko aplikazio bat ekartzen du. Software honek aplikazio bakoitzean sarbidea mugatzea ahalbidetzen dio erabiltzaileari.

Hala, bada, dagoeneko Ubuntu Natty Narwhal 11.04 bertsioa eskuratu eta erabili daiteke. Esan daiteke, bertsio honen aldaketa nagusia Utility interfaze grafikoa dela, batez ere, erabiltzaileen ohitura aldaketa bat ekartzen duelako ohiko GNome inguru grafikoarekin alderatuta. Bitartean itxaron beharko dira beste 6 hilabete, urrira arte, Ubunturen hurrengo bertsioa erabili ahal izateko, Ubuntu 11.10 Oneiric Ocelot, hain zuzen ere.

Oraclek Sun enpresa erosi zuenetik, Sunek zituen proiektu libreekin zer gertatuko zen zalantza izan du Software Librearen aldeko komunitateak. Proiektu horietariko bat Open Office bulegotika suite librea da. Gauzak horrela, Libre Office izeneko proiektua sortu zen Open Officen oinarrituta, Libre Office-n garapen irekia behintzat ziurtatzeko asmoz. Alabaina, azkenean, badirudi Oraclek komunitatearen alde egin duela Open Office proiektuari dagokionez eta komunitatearen esku utziko du Open Office proiektuaren garapena, albiste honetan irakurri ahal den bezala:

Oraclek proiektuaren ardura hartzen duten garatzaileei laguntzeko asmoa omen du eta Open Document formatuari ere babesa ematen jarraituko du. Oraingoz, ez da ezagutzen nork hartuko duen Open Officen ardura, baina, ziurrenik Document Fundation izango da, zeren eta Libre Office hauen esku dagoen. Horrela bada, Open Office jatorrizko izenarekin garatzen jarraituko da. Edozein kasutan, behintzat ziurtatu daiteke Open Officeren garapenak aurrera egingo duela eta Oraclerekin zeuden arazoak horren harira amaitu direla.

Spotify musika streaming bezala entzuteko aplikazio bat da. Mahaigaineko aplikazio bezala deskargatu daiteke Mac Os X eta MS Widows XP/Vista/7 sistemetan. Gainera, Android, iPhone eta Symbian sakelako telefonoetarako aplikazioa ere deskargatu daiteke. GNU/Linux sistemetan erabili ahal da probetan dagoen bertsio bat edo MS Windowserako bertsio egonkorra Wine-ren bitartez.

Kontu motak

Erabiltzaileek gogoko musika entzuteko nahi duten plataformatik milioika abesti dituzte eskura. Horretarako hiru kontu mota ezberdin eskaintzen ditu Spotifyk: doako kontu mota bat, mugagabeko kontu mota 4,99 euroan hileko eta premium kontu bat 9,99 euroan hileko.

Doako kontu motako erabiltzaileek eskuragarri dituzte zerbitzuaren abesti guztiak, baina hileko denbora muga bat daukate zerbitzua erabiltzeko, 20 ordu, hain zuzen ere. Mugagabeko kontu motarekin denbora muga hori desagertzen da eta publizitatea ere kentzen da, gainera, norberaren musika inportatzeko eta lagunekin musika partekatzeko aukerak ematen dira. Premium kontuarekin, horretaz guztiaz gain, sakelako telefonoetan entzuteko aukera eta musika kalitate hobea zein off-line entzuteko aukera ahalbidetzen da.

Murrizketak doako erabiltzaileentzat

Baina Spotifyk aldaketak iragarri ditu maiatzaren batetik aurrera doako kontuetan. Hemen irakurri ahal den bezala: https://www.spotify.com/help/faq/recent-events-and-changes/upcoming-changes/, denbora muga 20 ordu izan beharrean 10 ordu izango dira eta ezin izango da abesti bat bost aldiz baino gehiago entzun. Hori dela eta, erabiltzaile batzuk hasi dira dagoeneko debaldeko aukerak bilatzen.

Grooveshark

Grooveshark, beharbada, aukerarik indartsuena bezala kokatzen ari da Spotify ordezkatu nahi duten erabiltzaileentzat. Zerbitzu hau euskaraz dago eta euskarazko musika asko ere aurkitu daiteke. Hau da webgunea: http://listen.grooveshark.com. Zerbitzua erabiltzen hasteko ez da izena eman behar eta ez da saioa hasi behar. Guztiz on-line kudeatu eta entzun ahal da musika, beraz, edozein sistema eragiletatik erabil daiteke. Hala ere, sakelako telefonoetarako aplikazioak ere eskaintzen ditu plataforma ezberdinetan. Gunean sortu ahal dira erreprodukzio zerrendak eta saioa hasi ahal da erabiltzaile berri bat sortuz ala Google zein Facebook kontuak erabiliz. Saioa hasita, norberaren musika ere igo ahal da eta musika partekatu daiteke webgunean bertan, urlaren bitartez, posta elektronikoz edo sare sozialetan. Ausazko irratia ere eskaintzen du musika entzuteko. Oso zerbitzu jatorra da. Zerbitzu honek, doako harpidetzaz gain ordainpeko profilak ere eskaintzen ditu: “Grooveshark anyware” sakelako telefonotik edonon musika entzuteko aukerarekin eta “Grooveshar plus” publizitaterik gabe.

Rockola

Rockola beste aukera bat da musika on-line entzun ahal izateko debalde. Hau da zerbitzua erabiltzeko behar den helbidea: http://www.rockola.fm. Kasu honetan ere sartu bezain pronto hasi ahal da musika entzuten, izena eman gabe. Hala ere, izena emateko aukera ematen du norberaren profila eta hobespenak konfiguratzeko.

Deezer

Deezer beste aukera on bat da. Europa mailan erabiltzaile asko ditu eta 7 milioi abesti baino gehiago eskaintzen ditu bere webgunetik. Hau da proiektuaren webgunea: http://www.deezer.com. Aurrekoak bezala, guztiz on-line erabili ahal da, baina Android, iPhone, Blackberry, Sony Ericsson, Samsung edo Logitech bezalako sakelako telefonoetarako aplikazioak ere eskaintzen ditu. Beste erabiltzaileen zerrendak jarraitu ahal dira eta bloga zein foroa eskaintzen du artista eta abestiei buruz informazioak eta iritziak partekatzeko.

Hauetaz gain, beste webgune askok ere ahalbidetzen dute musika on-line eta dohainik entzutea: Jamendo http://www.jamendo.com, Gatunes http://gatunes.com/, Mufin http://www.mufin.com, LastFM http://www.last.fm/, Bandcamp, http://bandcamp.com/. Bakoitzak gogokoena aukera dezan.

MyDefragPowerGUI sistema garbitzea eta desfragmentatzea ahalbidetzen duen aplikazio eramangarri bat da..Hau da, USB memoria batean gorde ahal da eta edozein ordenagailutatik exekuta daiteke. Aplikazioak hainbat aukera ditu baina soilik MS Windows sistemetan ibiltzen da. Erabiltzeko zein partizio edo unitate desfragmentatu nahi diren aukeratu daiteke eta orduan hasteko botoiari sakatu behar da.

Hainbat aukera eskaini arren, hizkuntza garbi batean ematen ditu aukera zein azalpen ezberdinak eta pentsatuta dago erabiltzaile guztiek erabil dezaten eta ez soilik ezagutza teknikoak dituzten erabiltzaileek. Izan ere, aplikazioak berak aholkuak ematen dizkio erabiltzaileari. Besteak beste eragiketak programatzeko aukera eskaintzen du, horrela, eguneko, asteko edo hilabeteko egin ahal da aukeratutako eragiketa.

Flash memoriekin ere ondo lan egiten du MyDefragPowerGUI-k. Hemendik jaitsi daiteke aplikazioa dohainik baina ez da software librea: http://www.wieldraaijer.nl/. Helbide horretan ere eskura daiteke proiektu honi buruzko informazioa zein enpresa honek egindako beste lanei buruzkoa.

Interneten edukiak elikatzeko baliabideen artean, ezagunenak blogak dira. Baliabide hauen bitartez, norbanakoak, elkarteak edo enpresak artikulu eta sarrera ezberdinak argitaratzen joan daitezke. Orokorrean artikulu edo sarrera bakoitzak pertsona bakarrak idazten du.

Wikiak, ordea, elkarlanerako eta informazioa, dokumentuak edo web orrialdeak taldean sortzeko eta elikatzeko pentsatuta dagoen baliabidea da. Beraz, oso baliabide aproposa da auzolanerako eta informazioa taldean eta elkarlanean sortzeko eta mantentzeko.

Zer da wiki bat

Wiki hitza hawaiieratik dator, wiki wiki esamoldetik; arin-arin esan nahi du euskaraz. Ward Cunningham izan zen wiki sistema batean oinarritzen zen lehenengo webgunearen sortzailea. Hala, bada, wiki sistema batekin, hainbat erabiltzailek era erraz eta azkar batean sortu, aldatu eta ezabatu ditzakete loturak eta testua formatuarekin elkarlanean. Horretarako nabigatzailea eta sare konexioa baino ez da beharrezkoa. Gainera, wikietan erraz berreskura daitezke eduki ezberdinen lehengo bertsioak eta bertsio zaharrak. Dokumentu edo orrialde bakoitzean egin diren aldaketen historikoa gordetzen delako.

Wiki sistemak maila guztietan dira erabilgarriak auzolanean informazioa kudeatzeko, enpresentzat zein elkarteentzat. Esaterako, dokumentu bakarra adosteko eta lantaldean idazteko edo enpresaren ezagutza kudeatzeko erabil daiteke.

Wikipedia, wiki adibiderik nabarmenena

Wikipedia wikien emaitza nabarmenetariko bat da. Wikipedia entziklopedia eleaniztuna da, Interneten kontsulta daiteke eta, beste web entziklopediak ez bezala, auzolanean osatzen da; hau da, edonork sor dezake artikulu bat, edo jada dagoen bat osatu, nahi duen hizkuntzan. Wiki aplikazio erraldoia dela esan liteke, hori delako artikuluak idazteko eta osatzeko era, eta hitz horretatik hartu du izena. Gaur egun, ospe handiko entziklopedia bilakatu da Interneten, eta oso erabilia da. Hau da euskarazko wikipediaren helbidea: http://eu.wikipedia.org/ da.

Wikiak sortzeko baliabideak

Baliabide ezberdinak daude wikiak debalde sortu ahal izateko. Batzuk, doako zerbitzuak dira nahi duenak wikia on-line sortu ahal izateko eta beste batzuk dira aplikazio libreak Interneteko ostatze zerbitzu propio batean edo intranet pribatu batean instalatu eta inplementatu ahal izateko. Edozein kasutan sortzen diren wikiak publikoak izan ahal dira (edonork ikusteko eta soilik baimena dutenek elikatzeko) edo pribatuak (soilik ikusi eta elikatu ahal dituzte baimenak dituzten erabiltzaileek). Horrela, wikia nahi den bezain itxia edo irekia izan daiteke. Adibidez, Interneten aurkitu daitezke guztiz irekiak diren wikiak non edozein erabiltzailek ikusi eta elikatu dezaketen edo oso itxiak, non soilik baimena duten erabiltzaile batzuek ikusi eta editatu dezaketen.

Wikia on-line sortzea oso erraza da eta ez du behar inolako azpiegiturarik, nabigatzailea eta Internet konexioa baino ez. Web zerbitzu hauen artean oso ezaguna da Wikispaces http://www.wikispaces.com. Honen bitartez oso era erraz batean kudeatu ahal da wiki bat. Bi aukera eskaintzen ditu, bat doakoa norbanakoentzat, elkarteentzat edo ikasleentzat eta beste bat ordainpekoa enpresentzat. Wikispaces bezala, beste zerbitzu batzuk ere badaude wikiak sortzeko, adibidez Wikia: http://www.wikia.com, XWiki http://www.xwiki.com edo Writeboard http://writeboard.com/, Google Docs bera ere uler daiteke Wiki filosofiatik, zeren eta dokumentuak partekatu ahal baitira, lantaldean osatu eta aldaketen historikoa gordetzen baita.

Wikia nork bere zerbitzarian edo intranetean eratu nahi izanez gero aukera ugari ere badaude. PHPWiki http://phpwiki.sourceforge.net/ , adibidez PHPz garatuta dago eta hainbat datu base ezberdinekin ibili ahal da; DokuWiki http://www.dokuwiki.org ere oso ezaguna da, gainera azken honek ez du behar datu baserik testu fitxategiak baino ez ditu erabiltzen, aurrekoa bezala PHPz garatuta dago. Beste programazio lengoaietarako ere alternatibak daude: MoinMoin http://moinmo.in/ Python-ez garatuta dago, OpenWiking ASP-z, eta aintzinetariko bat, UseModWiki Perl-ez garatuta dago.

Microsoftek Microsoft Internet Explorer nabigatzailearen bertsio berria abiarazi du , Internet Explorer 9, hain zuzen ere. Eguneraketa hau doakoa da eta Microsoftek eguneratzea gomendatzen du nabigatzailearen aurreko bertsioak dituzten erabiltzaileentzat.

Bertsio honen interfazea aurreko bertsioak baino askoz sinpleagoa da, jada ez dira agertzen lehengo baliabide barrak. Gainera, web aplikazioen funtzionalitate batzuk Windowseko hasiera menuan integratzea ahalbidetzen du. Bestetik, azkenik, deskarga kudeatzaile bat integratu du beste nabigatzaile batzuek dagoeneko daukaten bezala.

Segurtasunaren aldetik ere hobekuntza batzuk dakartza bertsio berriak, besteak beste, webguneetatik jaso ahal den publizitate kopuruaren murrizketa, anti-tracking neurriak webguneek erabiltzaileen eragiketak erregistratzea saihesteko eta Active X filtroa, Active X exekutatzeko baimena emateko soilik erabiltzaileak nahi dituen webguneetan.

Microsoften arabera, bertsio honek, web estandarrak bermatzen ditu, hala, bada, web garatzaileak poztuko dira.

Microsoft Internet Explorer 9 erabili ahal izateko MS Windows Vista edo MS Windows 7 edukitzea beharrezkoa da. RAM memoriaren aldetik 512 MB da bertsio berri honek eskatzen duen gutxiengo kopurua.