Ordenagailuek ezinbestez sistema eragile bat behar dute ibili ahal izateko. Izan ere, ordenagailuez hitz egiten ari bagara ere, ordenagailuek ez ezik gailu digital gehienek ere sistema eragile bat behar dute beren funtzioak bete ahal izateko.

Zer da sistema eragilea

Ezaguna den bezala, ordenagailuen funtzionamendurako bi osagai mota beharrezkoak dira. Alde batetik hardwarea dago, hau da, osagai elektronikoak, ukitu daitekeena, nolabait esateko. Bestetik, softwarea dago, alde logikoa, alegia, ukitu ezin daitekeena. Bada, bi osagaien artean sistema eragilea dago, ordenagailuen oinarrizko softwarea dela esan daiteke. Horrenbestez, arestian esan bezala, ordenagailu guztiek eduki behar dute sistema eragile bat gutxienez instalatuta ibili ahal izateko. Zibergelan aurreko artikulu batzuetan azaldu den bezala, sistema eragile bat baino gehiago egon ahal dira instalatuta ordenagailuan. Alabaina, beti kargatzen da bakarra ordenagailua pizten den bakoitzean.

Sistema eragilearen funtzioak

Sistema eragilearen xedea ordenagailu batean oso garrantzitsua da. Sistema eragileak oinarrizko sistema eskaintzen du aplikazioak erabili ahal izateko. Era honetan, ingurune grafikoa (baldin badauka, kasu gehienetan badauka) eskaintzen du, era berean, aplikazio eta software ezberdinak kargatu eta egikaritu behar ditu. Hala, bada, aplikazioak normalean programatuta daude sistema eragile zehatz baterako eta horregatik, MS Windowserako garatuta dauden aplikazioak ezin dira erabili GNU/Linux edo Mac Os X sistemetan, ez badaude bertsioak garatuta sistema hauetarako ere bai.

Bestetik, ordenagailuan dagoen hardwarea eta baliabide fisiko guztiak kudeatu behar ditu. Hau da, osagai elektronikoen ezaugarriak, aplikazioen partetik beren erabilera eta aplikazioen partetik beren erabilpena kudeatu behar du, besteak beste. Honela, aplikazio batek ordenagailuaren baliabide fisiko bat okupatuta edukiz gero, sistema eragileak kontrolatu beharko du baliabide horretarako sarbidea beste aplikazio batzuetatik.

Era berean erabiltzaileak eta beren baimenak ere kudeatzen ditu sistema eragileak hala nola sistemarako sarbidea.

Microsoft sistema eragileak

Microsoften sistema eragilea Microsoft Windows da eta bertsio ezberdinak daude bai zerbitzarietarako eta bai ordenagailuetarako, hala nola beste gailu digital batzuetarako. Ordenagailuetarako egungo bertsioa da Microsoft Windows 7, 2012 urtean MS Windows 8 aterako dela espero da. Aurreko bertsioei dagokienez Microsoft Windows Vista, Microsoft Windows XP, Microsoft Windows 98 edo Microsoft Windows 95 aipatu daitezke, esaterako. Hauetaz gain, ordenagailu erabiltzaile nostalgikoek ere MS Windows 3.11 Workgroup edo MS Windows 3.1 bezalako bertsioak gogoratuko dituzte, hala nola MS-DOS sistema eragilea.

Zerbitzarietarako Microsoft Windows Server 2008 da azken bertsioa, lehenago, Microsoft Windows Server 2003, Microsoft Windows Server 2000 edo MS Windows N.T 4.0 bertsioak argitaratu ziren.

Hau da MS Windowsen webgunea: http://www.microsoft.com/windows/

Mac Os X sistema eragilea

Appleren sistema eragilea Mac Os da eta Appleren ordenagailuetarako prestatuta dagoen sistema eragilea da. 1999 urtetik aurrera Mac Os X izena hartu du eta Unixen oinarrituta dago, alegia Unix motako sistema eragilea da. Beraz, itxura begiratuta ematen ez badu ere, teknikoki ezaugarri komun asko ditu beste Unix motako sistemekin, GNU/Linux sistemekin, adibidez. Sistema eragile hau oso zuzenduta dago hardwarera eta beraz, Appleren ordenagailuetan erabiltzera. Grafikoki, oso indartsua eta erakargarria da, garrantzi handia dauka alde grafikoak sistema eragile honetan. Teknikoki ere oso sistema eragile ona da, oso egonkorra da. “Snow Leopard” izeneko 10.6 bertsioa da berriena. Izan ere, Mac Os X bertsio bakoitzak bere izen berezia du, era honetan, 10.5 bertsioa “Leopard” da, 10.4-k “Tiger” du izena, 10.3 da Panther, 10.2 Jaguar, 10.1 Puma eta 10.0 Cheetah da.

Gehiago ezagutzeko, Mac Os X-ren webgunera jo daiteke: http://www.apple.com/macosx/

Unix eta GNU/Linux sistema eragileak

Unix eta GNU/Linux sistema eragileen artean aniztasun zabala dago, kode irekiko eta kode itxiko sistema eragileak aurkitu ahal dira. Batzuk oso profesionalak dira eta oso bideratuta daude enpresen zerbitzarietara, Sun enpresa zenaren eta orain Oracleren eskuan dagoen Solaris sistema eragilea edo HPren HP-UX bezala. Beste batzuk, ordea, mahaigaineko ordenagailuetara daude bideratuago. Ezagunen artean, lehen aipatutakoak daude, Solaris (http://www.oracle.com/us/products/servers-storage/solaris/index.html), HP-UX (http://h71028.www7.hp.com/enterprise/w1/en/os/hpux11i-overview.html), hala nola GNU/Linux banaketa ezberdinak: Ubuntu (http://www.ubuntu.com/), Debian (http://www.debian.org/), Red-Hat (http://www.redhat.com/), Suse (http://www.opensuse.org), Gentoo (http://www.gentoo.org/), Mandriva (http://www2.mandriva.com/), Fedora (http://fedoraproject.org/). Beste sistema batzuk ere badaude GNU/Linux bezala, gainera irekiak direnak baina bestelako lizentzia batekin, FreeBSD (http://www.freebsd.org/) edo OpenBSD (http://www.openbsd.org/), esaterako.

Micorosftek iragarri du Microsoft Windows Vista RTM sistema eragilearen zerbitzu teknikoa etengo duela apirilaren 13an. Gauza bera egingo du Micorsoft XP SP2 sistema eragilearekin uztailaren 13an.

Honek esan nahi du sistema eragile horiek ez dutela jasoko eguneraketa gehiago data horietatik aurrera. Beraz, garrantzitsua izango da instalatzea azken Service Pack hauetariko sistema eragile bakoitzeko. Izan ere, bestela, ziurtasun eguneraketarik ere ez da jasoko. Windows XP-ren kasuan, Service Pack 3 instalatu beharko da eta Windows Vista erabiliz gero, Service Pack 1 instalatu beharko da. Windos XP SP2ren 64 biteko bertsioan zerbitzu teknikoak jarraituko du, ez baitago Service Pack 3 bertsio honetarako.

http://windows7news.com/2010/03/24/xp-sp2-x86-and-vista-rtm-support-ending-soon/

Microsoftek abiatu du eguneraketa bat Microsoft Windows 7 sistemetarako, sistema eragilearen kopia piratak antzemateko. Eguneraketa honek kopia pirata aurkitzen duen sisteman, erabiltzaileari jakinaraziko dio ez dela araua betetzen.

Eguneraketak 1,2 MB pisatzen du eta garrantzitsu bezala markatuta dago. Microsoft-en arabera eguneraketa honek, sistema eragilea era ez zilegi batean instalatzeko 70 era ezberdinak antzemateko gauza da.

Hala ere, eguneraketa honek pirateriaren kontra hartuko dituen neurriak ez bide dira izango oso zorrotzak, sistemaren kopia piratek jarraitu ahal izango dute eguneraketa ez kritikoak jasotzen eta ez da egongo funtzionalitatearen murrizketa.

Informazio gehiago: http://support.microsoft.com/kb/971033

Arazo batzuk suertatu omen dira bateriarekin Windows 7 duten protatil batzuetan. Interneteko foroetan MS Windows 7 duten erabiltzaile batzuen kexak agertu dira beren portatilen bateriak direla eta. Batzuek nabaritu dute MS Windows 7rekin baino gutxiago irauten duela beren bateriak eta beste batzuek erabat erabiltezina dute bateria.

Ez omen da erabat segurua, arazoa MS Windows 7rena izatea. Hala ere, Microsoft entitatean aztertzen ari dira arazo hauek. Nazioarteko konpaniaren arabera, ordenagailuen firmwarearekiko bateraezintasunean egon liteke arazoa. Firmware hau da arduraduna jakinarazteko bateriaren kargaren amaiera.

Microsoftetik arazo honi erantzun diote aitxaki ezberdinekin. Hemen ikus daiteke erantzuna: http://blogs.msdn.com/e7/archive/2010/02/08/windows-7-battery-notification-messages.aspx

http://www.computerworld.com/s/article/9151098/Microsoft_probes_Windows_7_battery_problems?taxonomyId=125

Malenkoniatsuek, Windows 3.1 sistema eragilea on-line erabiltzeko aukera daukate jada. Horretarako http://www.michaelv.org/ joan beharko dira.

Hor, garaiko sistema eragilean zetozen hainbat aplikazio eta aukera erabil daitezke: MS-DOS prompta kontsolan komandoak exekutatzeko, kalkulagailua, ohar bloka, media player, irudi ikustatzailea, Dragamina, Internet nabigatzailea, etab. Sistemaren konfigurazio batzuk ere aldatu daitezke.

Web aplikazioa AJAX eta PHP-ren bitartez garatuta dago eta fitxategi sistema SQL-ren bitartez gordetzen da eta dinamikoa da. Nahiko lan txukuna da, shell-ean komando asko ez ibili arren oraindik.

Erabiltzeko, Mozilla Firefox 3 edo MS Internet Explorer 7 edo 8 gomendatzen da, nahiz eta MS Internet Explorer 6n ere ikusi ahal den. Eta 1024×768 baino handiagoko bereizmena gomendatzen da.

Microsoftek jakinarazi ditu MS Office 2010 bulegotika suiteak izango dituen prezioak. MS Office aplikazioaren bertsio berria aurtengo ekainean ateratzea aurreikusten da.

Aldi honetan, beste aurrekoetan ez bezala formatu berri batean salduko da bulegotika suitea, “Product Keys Card”e-n bitartez, aktibazio-kodeen bitartez, alegia. Era honetan, merkeagoa erosi ahal izango da kutxan baino, hori bai, soilik ordenagailu baterako lizentzia dauka. Kutxaren bitartez erosita, ordea, bi ordenagailutarako lizentzia dauka. Prezioak hurrengoak dira: Home and Student: $149 kutxan eta $119 aktibazio-kodearen bitartez, Home and Bussines: $279 eta $199 hurrenez hurren eta Professional: $499 eta $349.